Właściwości farmakodynamiczne leku Neoparin – wprowadzenie

Neoparin zawiera enoksaparynę sodową, heparynę drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej wynoszącej około 4500 daltonów. Preparat jest dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawkach w różnych dawkach: 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml, 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml, 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml, 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml oraz 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml. Należy podkreślić, że Neoparin jest produktem leczniczym biopodobnym, zaklasyfikowanym do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych z grupy heparyn (kod ATC: B01AB05).¹

Mechanizm działania enoksaparyny sodowej

Enoksaparyna sodowa, będąca substancją czynną preparatu Neoparin, jest otrzymywana w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pochodzącej z błony śluzowej jelit świń. Kluczową cechą enoksaparyny jest rozdzielenie aktywności przeciwzakrzepowej i przeciwkrzepliwej standardowej heparyny.²

Aktywność anty-Xa i anty-IIa

Oczyszczona in vitro enoksaparyna sodowa charakteryzuje się wysoką aktywnością przeciw czynnikowi Xa krzepnięcia krwi (anty-Xa), wynoszącą około 100 j.m./mg, przy jednoczesnej niskiej aktywności przeciw czynnikowi IIa (anty-IIa) lub aktywności przeciwtrombinowej, wynoszącej około 28 j.m./mg. Stosunek tych aktywności wynosi 3,6, co jest charakterystyczną cechą heparyn drobnocząsteczkowych. Działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej zachodzi przy udziale antytrombiny III (ATIII), co finalnie prowadzi do efektu przeciwzakrzepowego u ludzi.³

Dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne

Badania z udziałem zdrowych ochotników, pacjentów oraz modele niekliniczne wykazały, że enoksaparyna sodowa posiada dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne, wykraczające poza aktywność anty-Xa i anty-IIa. Obejmują one:

• Zahamowanie innych czynników krzepnięcia (np. czynnika VIIa) zależne od antytrombiny III
• Indukcję uwalniania endogennego inhibitora zależnej od czynnika tkankowego drogi krzepnięcia (TFPI, Tissue Factor Pathway Inhibitor)
• Zmniejszenie uwalniania czynnika von Willebranda (vWF) ze śródbłonka naczyniowego do krwioobiegu

Wymienione mechanizmy przyczyniają się do ogólnego działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny sodowej, zwiększając jej skuteczność kliniczną.⁴

Wpływ na parametry krzepnięcia

Enoksaparyna sodowa wykazuje zróżnicowany wpływ na parametry krzepnięcia, zależny od stosowanego schematu dawkowania:

• Przy stosowaniu w dawkach profilaktycznych – brak istotnego wpływu na wartość aPTT (aktywowany czas częściowej tromboplastyny)
• Przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych – wydłużenie wartości aPTT o 1,5–2,2 razy w stosunku do czasu kontrolnego przy maksymalnej aktywności leku

Ta różnica w wpływie na parametry krzepnięcia ma istotne znaczenie kliniczne i diagnostyczne w monitorowaniu terapii enoksaparyną sodową.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacjach ortopedycznych

Istotne dane dotyczące skuteczności klinicznej enoksaparyny sodowej pochodzą z badań nad przedłużoną profilaktyką żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacjach ortopedycznych. W badaniu z podwójnie ślepą próbą u pacjentów poddanych operacji alloplastyki stawu biodrowego oceniano skuteczność przedłużonej profilaktyki z zastosowaniem enoksaparyny sodowej.⁶

W badaniu uczestniczyło 179 pacjentów bez żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, którzy podczas hospitalizacji otrzymywali enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie. Po wypisaniu ze szpitala pacjentów zrandomizowano do dwóch grup:

• Grupa enoksaparyny (n=90): kontynuacja podawania enoksaparyny sodowej w dawce 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie przez 3 tygodnie
• Grupa placebo (n=89): podawanie placebo przez 3 tygodnie

Wyniki badania jednoznacznie wykazały, że częstość występowania zakrzepicy żył głębokich podczas stosowania przedłużonej profilaktyki była istotnie niższa w grupie otrzymującej enoksaparynę sodową w porównaniu z grupą placebo. Co istotne, w żadnej z grup nie odnotowano przypadków zatorowości płucnej, co świadczy o wysokim profilu bezpieczeństwa terapii. Dodatkowo, w grupie enoksaparyny sodowej nie wystąpiły epizody poważnego krwawienia, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku w przedłużonej profilaktyce przeciwzakrzepowej.⁷

Przedstawione wyniki potwierdzają skuteczność i bezpieczeństwo enoksaparyny sodowej w przedłużonej profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów po operacjach alloplastyki stawu biodrowego. Istotne zmniejszenie częstości występowania zakrzepicy żył głębokich przy braku poważnych działań niepożądanych stanowi silny argument za stosowaniem przedłużonej profilaktyki przeciwzakrzepowej z użyciem enoksaparyny sodowej w tej grupie pacjentów.⁸