Właściwości farmakodynamiczne nebiwololu

Nebiwolol należy do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych leków blokujących receptory beta-adrenergiczne (kod ATC: C07AB12). Jest mieszaniną racemiczną dwóch enancjomerów: nebiwololu SRRR (lub d-nebiwololu) i nebiwololu RSSS (lub l-nebiwololu), które odpowiadają za dwa główne działania farmakologiczne leku.¹

Podstawowe mechanizmy działania

Nebiwolol charakteryzuje się podwójnym mechanizmem działania:

• Działanie beta-adrenolityczne – jest konkurencyjnym i wybiórczym antagonistą receptorów beta-adrenergicznych, co przypisywane jest przede wszystkim enancjomerowi SRRR (d-enancjomerowi).²
• Działanie wazodylatacyjne – wykazuje łagodne działanie rozszerzające naczynia krwionośne, co wynika z oddziaływania na szlak przemian metabolicznych L-argininy/tlenku azotu.³

Wpływ na układ krążenia

Podawanie nebiwololu, zarówno w pojedynczych jak i wielokrotnych dawkach, powoduje zwolnienie czynności serca oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. Efekt ten obserwuje się zarówno w spoczynku, jak i podczas wysiłku fizycznego, a także u osób z prawidłowym ciśnieniem oraz z nadciśnieniem tętniczym. Co istotne, działanie przeciwnadciśnieniowe utrzymuje się podczas długotrwałego leczenia.⁴

W dawkach terapeutycznych nebiwolol nie wykazuje antagonizmu wobec receptorów alfa-adrenergicznych, co odróżnia go od nieselektywnych beta-adrenolityków.⁵

Hemodynamiczne właściwości nebiwololu

Podczas leczenia nebiwololem, zarówno krótkotrwałego jak i przewlekłego, u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym obserwuje się zmniejszenie układowego oporu naczyniowego. Pomimo zwolnienia czynności serca, zmniejszenie pojemności minutowej serca (zarówno w spoczynku jak i podczas wysiłku) może być ograniczone dzięki zwiększeniu objętości wyrzutowej. Jest to istotna różnica hemodynamiczna w porównaniu z innymi lekami blokującymi receptory beta1-adrenergiczne, choć pełne znaczenie kliniczne tych różnic nie zostało jeszcze całkowicie ustalone.⁶

Wpływ na śródbłonek naczyniowy

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym stosowanie nebiwololu nasila zależną od tlenku azotu reakcję naczyń krwionośnych na acetylocholinę (ACh). Jest to istotne, ponieważ u pacjentów z zaburzeniami czynności śródbłonka reakcja ta jest zwykle zmniejszona.⁷

Wpływ na przewlekłą niewydolność serca

Skuteczność nebiwololu w leczeniu przewlekłej niewydolności serca została potwierdzona w dużym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo. W badaniu oceniającym śmiertelność i chorobowość uczestniczyło 2128 pacjentów w wieku ≥70 lat (średnia wieku: 75,2 roku) ze stabilną przewlekłą niewydolnością serca, z różnym stopniem zmniejszenia frakcji wyrzutowej lewej komory (średnia LVEF: 36 ± 12,3%). Rozkład pacjentów według LVEF był następujący:⁸

• LVEF poniżej 35% – 56% pacjentów
• LVEF od 35% do 45% – 25% pacjentów
• LVEF powyżej 45% – 19% pacjentów

Pacjenci byli obserwowani przez średni okres 20 miesięcy. Wyniki badania wykazały, że dodanie nebiwololu do standardowego leczenia istotnie wydłużyło czas do wystąpienia zgonu lub hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych (pierwszorzędowy punkt końcowy oceny skuteczności). Odnotowano względne zmniejszenie ryzyka o 14% (zmniejszenie bezwzględne: 4,2%).⁹

Zmniejszenie ryzyka pojawiło się po 6 miesiącach leczenia i utrzymywało przez cały okres jego trwania (średnio 18 miesięcy). Działanie nebiwololu nie zależało od wieku, płci ani frakcji wyrzutowej lewej komory badanej populacji.¹⁰

Chociaż korzyści w odniesieniu do śmiertelności ze wszystkich przyczyn nie były statystycznie większe w porównaniu do placebo (zmniejszenie bezwzględne: 2,3%), u pacjentów leczonych nebiwololem zaobserwowano zmniejszenie liczby nagłych zgonów (4,1% wobec 6,6%, zmniejszenie względne o 38%).¹¹

Dodatkowe właściwości farmakodynamiczne

Badania przeprowadzone zarówno in vitro jak i in vivo na zwierzętach wykazały, że nebiwolol:

• Nie wykazuje wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej¹²
• Nie wywiera działania stabilizującego błonę komórkową w dawkach farmakologicznych¹³

Wpływ na wydolność wysiłkową

W badaniach z udziałem zdrowych ochotników nebiwolol nie wykazywał istotnego wpływu na maksymalną wydolność wysiłkową ani na wytrzymałość.¹⁴ Jest to korzystna właściwość w porównaniu do niektórych innych beta-adrenolityków, które mogą ograniczać możliwości wysiłkowe pacjentów.

Wpływ na funkcje seksualne

Dostępne dane przedkliniczne i kliniczne dotyczące pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wskazują, że stosowanie nebiwololu wiąże się z mniejszym ryzykiem wystąpienia zaburzeń erekcji w porównaniu ze stosowaniem innych beta-adrenolityków.¹⁵ Ta właściwość może być istotna dla poprawy współpracy pacjenta przy długotrwałym leczeniu.

Tabela podsumowująca właściwości farmakodynamiczne