Działania niepożądane leku Mycophenolate mofetil Sandoz 500 mg tabletki powlekane

Mykofenolan mofetylu stosowany w profilaktyce odrzucania przeszczepionych narządów charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, związanych przede wszystkim z jego immunosupresyjnym działaniem. Profil bezpieczeństwa został ustalony na podstawie pięciu badań klinicznych obejmujących łącznie 1557 pacjentów otrzymujących mykofenolan mofetylu, w tym 991 osób po przeszczepieniu nerki, 277 po przeszczepieniu wątroby oraz 289 po przeszczepieniu serca.¹

Najczęstsze i najcięższe działania niepożądane

Do najczęstszych i/lub najcięższych działań niepożądanych związanych z podawaniem mykofenolanu mofetylu w skojarzeniu z cyklosporyną i kortykosteroidami należą:²

• Biegunka – objaw ze strony przewodu pokarmowego, często występujący u pacjentów
• Leukopenia – zmniejszenie liczby białych krwinek, zwiększające ryzyko infekcji
• Posocznica – ciężkie powikłanie infekcyjne, zagrażające życiu
• Wymioty – objaw ze strony przewodu pokarmowego

Zaobserwowano również wyższą częstość występowania niektórych rodzajów zakażeń u pacjentów leczonych mykofenolanem mofetylu.³

Ryzyko infekcji podczas terapii

U wszystkich pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi, w tym mykofenolanem mofetylu, występuje zwiększone ryzyko infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Niektóre z tych infekcji mogą zagrażać życiu pacjenta. Do najcięższych infekcji obserwowanych w trakcie terapii należą: posocznica, zapalenie otrzewnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia, gruźlica oraz atypowe zakażenia prątkowe.⁴

Ryzyko zakażeń zwiększa się proporcjonalnie do stopnia immunosupresji. W badaniach klinicznych u pacjentów przyjmujących mykofenolan mofetylu (2 g lub 3 g na dobę) w połączeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi, najczęstszymi infekcjami oportunistycznymi były:⁵

• Kandydoza skóry i błon śluzowych – zakażenie grzybicze wywołane przez drożdżaki Candida
• Wiremia CMV i objawowe zakażenie wirusem cytomegalii – dotyczące 13,5% leczonych pacjentów
• Zakażenie wirusem Herpes simplex – opryszczka

U pacjentów leczonych immunosupresyjnie, w tym mykofenolanem mofetylu, odnotowano przypadki nefropatii związanej z wirusem BK oraz przypadki postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) związanej z wirusem JC.⁶

Zaburzenia hematologiczne

Stosowanie mykofenolanu mofetylu wiąże się z ryzykiem wystąpienia cytopenii, w tym leukopenii, niedokrwistości, małopłytkowości i pancytopenii, które mogą prowadzić lub przyczyniać się do występowania zakażeń i krwawień. W trakcie leczenia mykofenolanem mofetylu opisywano również przypadki agranulocytozy i neutropenii, dlatego zaleca się regularne monitorowanie morfologii krwi u pacjentów.⁷

Istnieją doniesienia o przypadkach niedokrwistości aplastycznej i niewydolności szpiku kostnego u pacjentów leczonych mykofenolanem mofetylu, z których niektóre zakończyły się zgonem. Zgłaszano również przypadki wybiórczej aplazji czerwonokrwinkowej (PRCA).⁸

U pacjentów leczonych mykofenolanem mofetylu obserwowano pojedyncze przypadki nieprawidłowej morfologii neutrofilów, w tym nabytą anomalię Pelgera-Hueta. Te zmiany nie są związane z zaburzeniem czynności neutrofilów, ale mogą sugerować „przesunięcie w lewo” dojrzewania w szeregu rozwojowym neutrofilów, co może być błędnie interpretowane jako objaw zakażenia u pacjentów z obniżoną odpornością.⁹

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego

Najcięższymi zaburzeniami żołądka i jelit związanymi ze stosowaniem mykofenolanu mofetylu są owrzodzenia i krwotoki. W badaniach klinicznych często zgłaszano występowanie wrzodów jamy ustnej, przełyku, żołądka, dwunastnicy i jelit, często powikłanych krwotokiem, a także krwawe wymioty, smoliste stolce oraz krwotoczne postaci zapalenia żołądka i okrężnicy.¹⁰

Najczęstszymi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi są: biegunka, nudności i wymioty. W badaniach endoskopowych u pacjentów z biegunką związaną ze stosowaniem mykofenolanu mofetylu wykazano pojedyncze przypadki zaniku kosmków jelitowych.¹¹

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania mykofenolanu mofetylu opisywano reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne, które mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹²

Ciąża, połóg i okres okołoporodowy

U kobiet narażonych na działanie mykofenolanu mofetylu, głównie w pierwszym trymestrze ciąży, notowano przypadki samoistnych poronień. W okresie po wprowadzeniu mykofenolanu mofetylu do obrotu obserwowano wady wrodzone u dzieci matek otrzymujących w czasie ciąży mykofenolan mofetylu razem z innymi lekami immunosupresyjnymi.¹³

Zaburzenia układu oddechowego

U pacjentów leczonych mykofenolanem mofetylu w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc i włóknienia płuc, z których niektóre zakończyły się zgonem. Istnieją również doniesienia o przypadkach rozstrzeni oskrzeli u dzieci i dorosłych.¹⁴

Zaburzenia układu immunologicznego

U pacjentów otrzymujących mykofenolan mofetylu razem z innymi lekami immunosupresyjnymi zgłaszano przypadki hipogammaglobulinemii (obniżonego poziomu immunoglobulin).¹⁵

Zaburzenia ogólne

W badaniach rejestracyjnych bardzo często zgłaszano przypadki obrzęku, w tym obrzęków obwodowych, obrzęków twarzy i moszny. Bardzo często zgłaszano również bóle mięśniowo-szkieletowe, takie jak bóle mięśni oraz ból szyi i pleców.¹⁶

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu opisywano ostry zespół zapalny związany z hamowaniem syntezy puryn de novo, jako paradoksalną reakcję prozapalną związaną ze stosowaniem mykofenolanu mofetylu oraz kwasu mykofenolowego. Objawia się on gorączką, bólem stawów, zapaleniem stawów, bólem mięśni oraz podwyższonymi markerami stanu zapalnego. Opublikowane opisy przypadków wskazują na szybką poprawę po odstawieniu produktu leczniczego.¹⁷

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

W badaniu klinicznym, do którego włączono 92 pacjentów w wieku od 2 do 18 lat, którym podawano mykofenolan mofetylu doustnie w dawce 600 mg/m² dwa razy na dobę, typ i częstość działań niepożądanych leku były zasadniczo podobne do obserwowanych u dorosłych przyjmujących 1 g mykofenolanu mofetylu dwa razy na dobę. Następujące działania niepożądane były jednak częstsze u dzieci i młodzieży, szczególnie u dzieci poniżej 6 lat, w porównaniu z dorosłymi:¹⁸

• Biegunka
• Posocznica
• Leukopenia
• Niedokrwistość
• Zakażenia

Osoby w podeszłym wieku

Osoby w podeszłym wieku (≥65 lat) zazwyczaj są narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych leku z powodu immunosupresji. U osób w podeszłym wieku, u których mykofenolan mofetylu stanowi składową złożonego schematu immunosupresji, może być znacznie zwiększone, w porównaniu z młodszymi chorymi, ryzyko wystąpienia:¹⁹

• Pewnych zakażeń (w tym narządowej postaci zakażenia wirusem CMV)
• Krwawienia z przewodu pokarmowego
• Obrzęku płuc

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela zawiera działania niepożądane mykofenolanu mofetylu wraz z ich częstością występowania, skategoryzowane według układów i narządów.<sup data-drug="Mycophenolate mofetil Sandoz 500 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane występujące w badaniach klinicznych oraz zgłaszane po wprowadzeniu produktu do obrotu wymieniono w Tabeli 1 według systemu klasyfikacji układów i narządów MedDRA wraz z podaniem częstości ich występowania. Kategorie częstości opisujące każde działanie niepożądane są zgodne z następującą konwencją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) i bardzo rzadko (20

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²¹