Działania niepożądane leku Mirzaten Q-Tab (mirtazapina)

Stosowanie mirtazapiny w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej może wiązać się z występowaniem licznych działań niepożądanych. Istotną kwestią u pacjentów z depresją jest różnicowanie pomiędzy objawami wynikającymi z samej choroby a tymi, które są bezpośrednim następstwem farmakoterapii produktem Mirzaten Q-Tab.¹

Profil bezpieczeństwa

W oparciu o randomizowane badania kliniczne kontrolowane placebo zidentyfikowano najczęstsze działania niepożądane, które występują u ponad 5% pacjentów przyjmujących mirtazapinę. Należą do nich: senność, uspokojenie, suchość w jamie ustnej, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, zawroty głowy oraz zmęczenie.²

Szczególnie niebezpieczne są poważne niepożądane reakcje skórne (SCARs), które raportowano w trakcie terapii mirtazapiną. W tej grupie znajdują się:³

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężka reakcja skórna charakteryzująca się pęcherzami i bolesnymi zmianami na błonach śluzowych
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – potencjalnie zagrażająca życiu reakcja skórna z masywnym złuszczaniem naskórka
• Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) – reakcja alergiczna z wysypką, gorączką i zajęciem narządów wewnętrznych
• Pęcherzowe zapalenie skóry – choroba autoimmunologiczna powodująca powstawanie pęcherzy na skórze
• Rumień wielopostaciowy – reakcja skórna charakteryzująca się plamistą wysypką z charakterystycznymi zmianami typu „tarcza strzelnicza”

Klasyfikacja działań niepożądanych

Dane dotyczące działań niepożądanych pochodzą z metaanalizy 20 badań klinicznych, w których wzięło udział 1501 pacjentów otrzymujących mirtazapinę w dawkach do 60 mg oraz 850 pacjentów otrzymujących placebo. Planowany czas leczenia wynosił do 12 tygodni.⁴

Oprócz działań niepożądanych zidentyfikowanych w badaniach klinicznych, uwzględniono również te zgłaszane spontanicznie. Częstość ich występowania określono na podstawie danych z badań klinicznych, a w przypadku działań nieobserwowanych w tych badaniach, sklasyfikowano jako „częstość nieznana”.⁵

Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów

W populacji pediatrycznej obserwowano specyficzne działania niepożądane, które występowały często w badaniach klinicznych z udziałem dzieci i młodzieży. Były to: zwiększenie masy ciała, pokrzywka oraz hipertriglicerydemia.⁶

Istotną kwestią jest fakt, że zmniejszenie dawki zazwyczaj nie prowadzi do redukcji senności i uspokojenia, jednak może obniżyć skuteczność przeciwdepresyjną leku.⁷

Bezpieczeństwo psychiczne

Podczas terapii mirtazapiną obserwowano przypadki pogorszenia lub wystąpienia po raz pierwszy niepokoju i bezsenności, które mogą stanowić zarówno objawy depresji, jak i działania niepożądane leku.⁸

Szczególnie niebezpiecznym działaniem niepożądanym są myśli i zachowania samobójcze, które raportowano zarówno w trakcie stosowania mirtazapiny, jak i krótko po zakończeniu leczenia. Wymaga to szczególnej czujności klinicznej i monitorowania pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie terapii oraz przy zmianach dawkowania.⁹

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych mirtazapiny z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz klasyfikacji układowej.

Szczegółowe niebezpieczeństwa wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia hematologiczne: Wśród rzadkich, ale potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych ze strony układu krwiotwórczego należy wymienić depresję szpiku kostnego, która może przejawiać się jako granulocytopenia, agranulocytoza, anemia aplastyczna czy trombocytopenia. Stany te wymagają natychmiastowego odstawienia leku i konsultacji hematologicznej.¹⁰

Zaburzenia endokrynologiczne: Mirtazapina może powodować niewłaściwe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, co potencjalnie prowadzi do hiponatremii – stanu niebezpiecznego szczególnie u osób starszych. Ponadto opisywano przypadki hiperprolaktynemii, która może manifestować się mlekotokiem i ginekomastią.¹¹

Zaburzenia psychiczne: Szczególnie istotne są zaburzenia ze spektrum myśli i zachowań samobójczych. Wymagają one ścisłego monitorowania pacjenta, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia. Inne poważne działania niepożądane obejmują manię, agresywne zachowanie oraz halucynacje.¹²

Zaburzenia układu nerwowego: Najpoważniejsze działania niepożądane obejmują drgawki (napady padaczkowe) oraz zespół serotoninowy, który stanowi stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Objawy zespołu serotoninowego obejmują zmiany stanu psychicznego (pobudzenie, halucynacje, śpiączkę), niestabilność autonomiczną (tachykardię, labilne ciśnienie tętnicze, hipertermię), zaburzenia nerwowo-mięśniowe (hiperrefleksję, zaburzenia koordynacji) oraz objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunkę).¹³

Zaburzenia skóry: Ciężkie reakcje skórne, jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) stanowią stany zagrożenia życia i wymagają natychmiastowego odstawienia leku oraz intensywnego leczenia, często w warunkach szpitalnych.¹⁴

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁵

W większości przypadków zaburzenia ustępują po odstawieniu mirtazapiny, co podkreśla znaczenie odpowiedniego prowadzenia pacjenta i dostosowywania schematu leczenia w przypadku pojawienia się działań niepożądanych.¹⁶