Właściwości farmakodynamiczne
Metoprolol Medreg 100 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Metoprolol, dostępny w postaci winianu, należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych beta-adrenolityków, oznaczonej kodem ATC: C07AB02. Substancja ta wykazuje szereg istotnych właściwości farmakodynamicznych, które determinują jej zastosowanie kliniczne i efekty terapeutyczne.¹

Mechanizm działania

Metoprolol działa jako selektywny antagonista receptora beta-1, co oznacza, że sercowe receptory beta-1 są blokowane przy znacznie niższych stężeniach niż receptory beta-2. Jest to kluczowa właściwość decydująca o specyficzności działania leku. Należy jednak zaznaczyć, że selektywność wobec receptorów beta-1 (kardioselektywność) zmniejsza się wraz ze zwiększeniem dawki leku, co może prowadzić do blokady również receptorów beta-2 przy wyższych dawkach.²

Charakterystyczną cechą metoprololu jest jedynie nieznaczne działanie stabilizujące błonę komórkową oraz brak działania agonistycznego, co odróżnia go od niektórych innych beta-adrenolityków.³

Efekty farmakodynamiczne

Główne działanie farmakodynamiczne metoprololu polega na zmniejszeniu lub zahamowaniu wpływu amin katecholowych na mięsień sercowy. Jest to szczególnie istotne w sytuacjach zwiększonego wydzielania katecholamin, jak podczas stresu fizycznego i psychicznego.⁴

Efekty farmakodynamiczne metoprololu na układ sercowo-naczyniowy obejmują:

• Zmniejszenie tachykardii – redukcję częstości akcji serca
• Zmniejszenie pojemności minutowej serca – obniżenie objętości krwi pompowanej przez serce w ciągu minuty
• Zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego – spadek siły skurczu
• Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi

Powyższe działania przyczyniają się do zmniejszenia zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen, co jest korzystne w wielu schorzeniach kardiologicznych.⁵

Zastosowanie u pacjentów z chorobą płuc

Ze względu na selektywność działania wobec receptorów beta-1, metoprolol może być stosowany u pacjentów z obturacyjną chorobą płuc, pod warunkiem jednoczesnego podawania beta-2-agonisty. Jest to istotna właściwość kliniczna, szczególnie w przypadku pacjentów ze współistniejącymi schorzeniami układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.⁶

Działanie w ostrym zawale mięśnia sercowego

Właściwości farmakodynamiczne metoprololu w ostrym zawale mięśnia sercowego zostały zbadane w dużym chińskim badaniu klinicznym (COMMIT), które objęło 45 852 pacjentów z podejrzeniem ostrego zawału mięśnia sercowego ze zmianami w EKG (takimi jak uniesienie odcinka ST, obniżenie odcinka ST lub blok lewej odnogi pęczka Hisa). Pacjenci byli przyjmowani do szpitala w ciągu 24 godzin od wystąpienia objawów. W badaniu z randomizacją pacjenci otrzymywali metoprolol (do 15 mg dożylnie, a następnie 200 mg doustnie) lub placebo do czasu wypisu ze szpitala lub do 28 dni hospitalizacji.⁷

Wyniki badania wykazały, że w porównaniu z placebo, metoprolol nie wpływał na śmiertelność ani na pierwotny połączony punkt końcowy obejmujący zgon, zawał lub zatrzymanie akcji serca. Zaobserwowano jednak, że w grupie leczonej metoprololem rzadziej występowały ponowne zawały i migotanie komór. Istotnym odkryciem było również to, że częstość występowania wstrząsu kardiogennego w ciągu pierwszych dwóch dni po ostrym zawale była większa w grupie leczonej metoprololem, szczególnie u pacjentów niestabilnych hemodynamicznie.⁸

Ryzyko wstrząsu kardiogennego w badaniu COMMIT

W badaniu COMMIT zidentyfikowano grupy pacjentów o zwiększonym ryzyku wystąpienia wstrząsu kardiogennego podczas terapii metoprololem. Poniższa tabela przedstawia relatywną częstość występowania wstrząsu kardiogennego w określonych grupach pacjentów:

Dane te wskazują, że pacjenci w podeszłym wieku (≥ 70 lat), pacjenci z niskim ciśnieniem krwi (< 120 mmHg), z tachykardią (tętno ≥ 110/min) oraz ci z zaawansowaną niewydolnością serca (klasa III wg klasyfikacji Killipa) są szczególnie narażeni na rozwój wstrząsu kardiogennego podczas terapii metoprololem w ostrym zawale mięśnia sercowego.⁹