Przeciwwskazania
Metformin hydrochloride Teva 850 mg

Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Metformina chlorowodorek w postaci tabletek powlekanych 850 mg jest lekiem, który posiada ściśle określone przeciwwskazania do stosowania. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii pacjentów z cukrzycą. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis sytuacji klinicznych, w których stosowanie Metformin hydrochloride Teva jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Metformin hydrochloride Teva jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na metforminę chlorowodorek lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się wysypką, świądem, pokrzywką lub w skrajnych przypadkach wstrząsem anafilaktycznym.²

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Metformina jest bezwzględnie przeciwwskazana w każdym rodzaju ostrej kwasicy metabolicznej. Dotyczy to w szczególności:³

• Kwasicy mleczanowej – poważnego, ale rzadkiego powikłania metabolicznego, które może wystąpić w wyniku kumulacji metforminy
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – ostrego stanu dekompensacji cukrzycy, charakteryzującego się wysoką hiperglikemią, ketonemią i ketonurią

Stan przedśpiączkowy w cukrzycy

Pacjentom w stanie przedśpiączkowym w przebiegu cukrzycy nie należy podawać metforminy. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji z zastosowaniem insulinoterapii, wyrównania zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz leczenia przyczyny, która doprowadziła do rozwoju stanu przedśpiączkowego.⁴

Niewydolność nerek

Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako współczynnik przesączania kłębuszkowego (GFR) poniżej 30 ml/min. U takich pacjentów istnieje zwiększone ryzyko kumulacji leku oraz rozwoju kwasicy mleczanowej ze względu na upośledzenie wydalania metforminy przez nerki.⁵

Ostre stany związane z zaburzeniami czynności nerek

Przeciwwskazane jest stosowanie metforminy w ostrych stanach chorobowych, które mogą powodować zaburzenia czynności nerek. Do takich stanów zalicza się:⁶

• Odwodnienie – niezależnie od przyczyny (przedłużone wymioty, biegunka, nadmierna gorączka czy zmniejszone przyjmowanie płynów)
• Ciężkie zakażenia – szczególnie uogólnione, przebiegające z gorączką i zaburzeniami hemodynamicznymi
• Wstrząs – o różnej etiologii (septyczny, kardiogenny, hipowolemiczny)

Stany powodujące niedotlenienie tkanek

Metformina jest przeciwwskazana w chorobach, które mogą powodować niedotlenienie tkanek, szczególnie w stanach ostrych lub w zaostrzeniach chorób przewlekłych. Do takich stanów należą:⁷

• Niewyrównana niewydolność serca – zwłaszcza w klasie III i IV według NYHA
• Niewydolność oddechowa – zarówno ostra jak i przewlekła zaostrzona
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – ze względu na ryzyko zaburzeń perfuzji tkankowej
• Wstrząs – każdego rodzaju, prowadzący do hipoperfuzji narządów i tkanek

Zaburzenia czynności wątroby i problemy alkoholowe

Przeciwwskazania do stosowania metforminy obejmują również:⁸

• Niewydolność wątroby – ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej (wątroba jest organem biorącym udział w metabolizmie kwasu mlekowego)
• Ostre zatrucie alkoholem – które może nasilać efekt metforminy prowadzący do kwasicy mleczanowej
• Alkoholizm – przewlekłe spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej poprzez wpływ na metabolizm wątrobowy i stan odżywienia pacjenta

Szczególne sytuacje kliniczne wymagające odstawienia metforminy

Poza wymienionymi powyżej bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy tymczasowo odstawić metforminę:

• Przed badaniami radiologicznymi z użyciem jodowych środków kontrastowych (co najmniej 48 godzin przed i po badaniu)
• Przed planowanymi zabiegami operacyjnymi w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym
• W okresie diagnostyki przyczyn niewyjaśnionej kwasicy metabolicznej

Wznowienie leczenia metforminą w powyższych przypadkach powinno nastąpić dopiero po upewnieniu się, że czynność nerek jest prawidłowa.⁹

Monitorowanie pacjentów w celu wykrycia przeciwwskazań

Aby bezpiecznie stosować metforminę, należy regularnie monitorować:

1. Czynność nerek (eGFR) – co najmniej raz do roku, a u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem rozwoju niewydolności nerek oraz u osób w podeszłym wieku częściej
2. Parametry czynności wątroby – okresowo, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby w wywiadzie
3. Stan nawodnienia pacjenta – edukacja w zakresie konieczności utrzymania prawidłowego nawodnienia
4. Objawy kwasicy mleczanowej (nudności, wymioty, bóle brzucha, senność, hiperwentylacja)