Działania niepożądane
Matrifen 25 mikrogramów/godzinę system transdermalny 25 mcg/h

Działania niepożądane leku Matrifen – system transdermalny

Poniższy artykuł przedstawia szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem systemu transdermalnego Matrifen, zawierającego fentanyl jako substancję czynną. Dokument ten jest skierowany do wykwalifikowanego personelu medycznego i przedstawia kompleksowy przegląd profilu bezpieczeństwa tego produktu leczniczego.¹

Profil bezpieczeństwa – dane ogólne

Bezpieczeństwo stosowania fentanylu w postaci przezskórnej zostało ocenione w oparciu o dane pochodzące z 11 badań klinicznych z udziałem 1565 dorosłych pacjentów i 289 dzieci. Badania obejmowały zarówno leczenie przewlekłego bólu nowotworowego, jak i nienowotworowego. Protokoły badań były zróżnicowane i obejmowały: 1 badanie z podwójnie ślepą próbą z grupą kontrolną placebo, 7 otwartych badań z aktywną grupą kontrolną oraz 3 otwarte badania bez grupy kontrolnej.²

Analiza danych pochodzących od pacjentów, którzy przyjęli co najmniej jedną dawkę fentanylu w postaci przezskórnej, pozwoliła na określenie najczęstszych działań niepożądanych. Działania występujące z częstością ≥10% to:³

• Nudności (35,7%)
• Wymioty (23,2%)
• Zaparcia (23,1%)
• Senność (15,0%)
• Zawroty głowy (13,1%)
• Ból głowy (11,8%)

Szczegółowa klasyfikacja działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych stwierdzonych podczas badań klinicznych fentanylu w postaci przezskórnej oraz pochodzących ze spontanicznego raportowania po wprowadzeniu produktu do obrotu. Działania niepożądane są sklasyfikowane zgodnie z przyjętą konwencją dotyczącą kategorii częstości występowania oraz według układów i narządów w kolejności zmniejszającego się nasilenia.<sup data-drug="Matrifen 25 mikrogramów/godzinę system transdermalny" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej w Tabeli 5 przedstawiono działania niepożądane stwierdzone w tych badaniach klinicznych podczas stosowania fentanylu w postaci przezskórnej (w tym wyżej wymienione), oraz pochodzące ze spontanicznego raportowania po wprowadzeniu produktu do obrotu. Zastosowano następującą konwencję dotyczącą kategorii częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥1/1000 do < 1/100), rzadko (≥1/10 000 do 4

* określona częstość (niezbyt często) opiera się na analizach częstości występowania w badaniach u dorosłych i dzieci z bólem nienowotworowym.

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania systemu transdermalnego z fentanylem w populacji pediatrycznej zostało ocenione na podstawie danych pochodzących od 289 dzieci poniżej 18. roku życia, uczestniczących w 3 badaniach klinicznych. Analizie poddano dane dotyczące bezpieczeństwa od wszystkich dzieci, które przyjęły co najmniej jedną dawkę systemu transdermalnego z fentanylem.<sup data-drug="Matrifen 25 mikrogramów/godzinę system transdermalny" data-section="Działania niepożądane" title="Bezpieczeństwo stosowania systemu transdermalnego z fentanylem w leczeniu przewlekłego bólu nowotworowego i nienowotworowego było oceniane u 289 dzieci (5

Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży leczonych fentanylem w plastrach transdermalnych jest podobny do obserwowanego u dorosłych. W populacji pediatrycznej nie zidentyfikowano specyficznych czynników ryzyka poza tymi, które związane są z zastosowaniem opioidów w celu zmniejszania bólu związanego z ciężką chorobą. Podczas stosowania systemu transdermalnego z fentanylem zgodnie z zaleceniami nie stwierdzono czynników ryzyka specyficznych dla populacji dzieci w wieku powyżej 2 lat.⁶

Najczęstsze działania niepożądane (z częstością ≥10%) stwierdzone w populacji pediatrycznej to:⁷

• Wymioty (33,9%)
• Nudności (23,5%)
• Ból głowy (16,3%)
• Zaparcia (13,5%)
• Biegunka (12,8%)
• Świąd (12,8%)

Tolerancja i uzależnienie

W wyniku wielokrotnego stosowania fentanylu w postaci przezskórnej może rozwinąć się tolerancja na lek, co oznacza konieczność zwiększania dawki dla uzyskania tego samego efektu przeciwbólowego.⁸

Istotnym ryzykiem związanym z terapią jest możliwość wystąpienia uzależnienia od leku. Wielokrotne stosowanie produktu Matrifen może prowadzić do uzależnienia nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Ryzyko uzależnienia jest zmienne i zależy od indywidualnych czynników ryzyka pacjenta, wielkości dawki oraz czasu trwania leczenia opioidami.⁹

Objawy z odstawienia

U niektórych pacjentów mogą wystąpić objawy z odstawienia w następujących sytuacjach:¹⁰

• po zamianie dotychczas stosowanych opioidów na system transdermalny z fentanylem
• po nagłym przerwaniu leczenia

Typowe objawy odstawienia obejmują: nudności, wymioty, biegunkę, niepokój i dreszcze.

Odnotowano również bardzo rzadkie doniesienia o występowaniu zespołu z odstawienia u noworodków matek, które przewlekle stosowały fentanyl w postaci przezskórnej w trakcie ciąży.¹¹

Interakcje prowadzące do zespołu serotoninowego

Zgłaszano przypadki zespołu serotoninowego, gdy fentanyl stosowano jednocześnie z lekami o silnym działaniu serotoninergicznym. Zespół serotoninowy stanowi potencjalnie zagrażający życiu stan, charakteryzujący się zaburzeniami funkcji autonomicznego układu nerwowego, zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi i zmianami stanu psychicznego.¹²

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Ta praktyka umożliwia ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:¹³

• Al. Jerozolimskie 181 C, 02-222 Warszawa
• tel.: + 48 22 49 21 301
• faks: + 48 22 49 21 309
• strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁴