Działania niepożądane leku Lithium Carbonicum GSK

Działania niepożądane węglanu litu są ściśle związane ze stężeniem leku w surowicy krwi oraz indywidualną wrażliwością pacjenta. Należy podkreślić, że stężenia toksyczne litu są zbliżone do stężeń terapeutycznych, co wymaga szczególnej uwagi podczas monitorowania terapii.¹

Działania niepożądane początkowego okresu leczenia

W początkowym okresie terapii litem stosunkowo często obserwuje się drżenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wielomocz, wzmożone pragnienie, osłabienie siły mięśniowej oraz uczucie znużenia. Objawy te zwykle ulegają zmniejszeniu podczas kontynuacji leczenia.²

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych określa się według następującej klasyfikacji:^{1/10); często (≥100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (3}

• bardzo często – >1/10 przypadków
• często – ≥1/100 do <1/10 przypadków
• niezbyt często – ≥1/1 000 do <1/100 przypadków
• rzadko – ≥1/10 000 do <1/1 000 przypadków
• bardzo rzadko – <1/10 000 przypadków
• częstość nieznana – nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Profil działań niepożądanych według układów i narządów

Poniżej przedstawiono szczegółowy wykaz działań niepożądanych zgłaszanych podczas stosowania węglanu litu, z podziałem na układy i narządy. Dla większości raportowanych działań niepożądanych częstość występowania jest nieznana.⁴

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W zakresie układu krwiotwórczego może występować leukocytoza.⁵

Zaburzenia endokrynologiczne

Lit może wpływać na gospodarkę hormonalną, powodując:⁶

• wole – powiększenie gruczołu tarczowego
• niedoczynność tarczycy – zmniejszone wydzielanie hormonów tarczycy
• nadczynność tarczycy – zwiększone wydzielanie hormonów tarczycy
• nadczynność przytarczyc – nieprawidłowo wysokie wydzielanie parathormonu

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Terapia litem może prowadzić do:⁷

• hiperglikemii – podwyższonego stężenia glukozy we krwi
• hiperkalcemii – podwyższonego stężenia wapnia w surowicy
• zwiększenia masy ciała
• anoreksji – utraty apetytu

Zaburzenia psychiczne

Wpływ litu na funkcje psychiczne może objawiać się:⁸

• omamami – halucynacjami
• sennością
• zaburzeniami pamięci

Zaburzenia układu nerwowego

Układ nerwowy jest szczególnie wrażliwy na działanie litu. Obserwuje się:⁹

• drgawki
• drżenia mięśniowe – zarówno drobnofaliste, jak i grubofaliste
• ataksję – zaburzenia koordynacji ruchów
• ruchy choreoatetotyczne – mimowolne, niekontrolowane ruchy o charakterze pląsawiczym i atetotycznym
• zaburzenia przewodnictwa nerwowego
• wzmożenie odruchów ścięgnistych
• objawy pozapiramidowe – zaburzenia ruchowe wynikające z dysfunkcji układu pozapiramidowego
• napady drgawkowe
• niewyraźną mowę
• zawroty głowy (w tym pochodzenia błędnikowego)
• oczopląs – mimowolne, rytmiczne ruchy gałek ocznych
• osłupienie
• śpiączkę
• guz rzekomy mózgu – zespół objawów naśladujących guz mózgu, związany z wewnątrzczaszkowym nadciśnieniem
• bóle głowy
• zaburzenia smaku
• myasthenia gravis – nużliwość mięśni, osłabienie i męczliwość mięśni

Zaburzenia oka

W zakresie narządu wzroku mogą wystąpić:¹⁰

• zaburzenia widzenia w postaci mroczków (ubytków w polu widzenia)
• niewyraźne widzenie

Zaburzenia serca

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy może manifestować się jako:¹¹

• arytmia – zaburzenia rytmu serca
• bradykardia – zwolnienie czynności serca
• zaburzenia czynności węzła zatokowego
• obrzęki obwodowe
• zmiany EKG – odwracalne spłaszczenie i odwrócenie załamka T

Zaburzenia naczyniowe

Stosowanie litu może powodować:¹²

• niewydolność krążenia obwodowego
• niedociśnienie – obniżenie ciśnienia tętniczego
• objaw Raynauda – napadowe zblednięcie, następnie zasinienie i zaczerwienienie palców rąk i stóp

Zaburzenia żołądka i jelit

Układ pokarmowy reaguje na lit następującymi objawami:¹³

• nudności
• wymioty
• biegunka
• zapalenie błony śluzowej żołądka
• ślinotok – nadmierne wydzielanie śliny
• suche błony śluzowe jamy ustnej

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Skórne działania niepożądane obejmują:¹⁴

• łysienie
• trądzik
• zapalenie grudek chłonnych mieszków włosowych
• świąd
• nasilenie łuszczycy
• wysypkę
• owrzodzenia
• nadmierne rogowacenie skóry
• inne objawy nadwrażliwości skóry
• polekową reakcję lichenoidalną – wykwity skórne przypominające liszaj płaski

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

W układzie mięśniowo-szkieletowym mogą wystąpić:¹⁵

• bóle stawów
• bóle mięśniowe

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Układ moczowy jest szczególnie narażony na działania niepożądane litu:¹⁶

• objawy cukrzycy nerkowo pochodnej
• nietrzymanie moczu
• zmiany histologiczne po długotrwałym leczeniu, w tym nefropatia kanalikowo-miąższowa
• zaburzenia czynności nerek
• mikrotorbiele
• gruczolak kwasochłonny nerki (onkocytoma)
• rak kanalików zbiorczych nerki – występujący przy długotrwałym leczeniu, szczególnie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Lit może powodować:¹⁷

• impotencję
• zaburzenia seksualne

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

W kategorii zaburzeń ogólnych obserwuje się:¹⁸

• obrzęki

Tabela działań niepożądanych leku Lithium Carbonicum GSK 250 mg

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Stężenia toksyczne litu są zbliżone do stężeń terapeutycznych, co sprawia, że każde przedawkowanie litu powinno być traktowane jako potencjalnie groźne. U pacjentów przyjmujących lit przewlekle nawet niewielkie przedawkowanie może prowadzić do poważnej toksyczności, gdyż tkanki pozanaczyniowe są już nasycone litem.¹⁹

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania mogą pojawić się z opóźnieniem, a ich szczyt może wystąpić nawet po 24 godzinach, zwłaszcza u pacjentów, którzy nie są leczeni litem przewlekle lub przyjęli produkt o przedłużonym uwalnianiu.²⁰

Stopień nasilenia objawów toksycznych jest proporcjonalny do stężenia litu w surowicy:²¹

• Stężenie 1,5-2 mmol/l (12 godzin po ostatnim zażyciu leku):
  • biegunka
  • drżenie grubofaliste i włókienkowe
  • osłabienie siły mięśniowej
  • zaburzenia mowy
  • niezborność ruchowa
• Stężenie 2-3 mmol/l:
  • stany splątania
  • drgawki
  • zaburzenia pamięci
  • oczopląs
  • śpiączka
  • ryzyko zgonu

W ostrych zatruciach występują nasilone wymioty, biegunka, niezborność ruchowa, drgawki i śpiączka, często zaburzenia rytmu serca i wstrząs, co może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.²²

Leczenie przedawkowania

Nie istnieje specyficzne antidotum w przypadku zatrucia litem. Postępowanie obejmuje:²³

1. Natychmiastowe przerwanie podawania litu po wystąpieniu pierwszych objawów zatrucia
2. Leczenie wspomagające i objawowe
3. Poprawę równowagi wodno-elektrolitowej
4. W przypadku połknięcia dużych ilości leku o przedłużonym uwalnianiu – irygację jelit
5. W ciężkich zatruciach – hemodializę, szczególnie u pacjentów z objawami neurologicznymi, niezależnie od stężenia litu w surowicy

W lżejszych przypadkach zatrucia wystarczające jest odstawienie leku na 1-2 dni, zwiększenie podaży NaCl i wody. Wznowienie leczenia należy rozpoczynać od mniejszych dawek, kontrolując stężenie litu w surowicy.²⁴

System zgłaszania działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²⁵

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem:²⁶

• Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.