Właściwości farmakodynamiczne
Lefisyo 5 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Lefisyo 5 mg/ml

Lewometadonu chlorowodorek jest w pełni syntetycznym opioidowym lekiem przeciwbólowym, stanowiącym zasadową pochodną difenylometanu, której struktura wywodzi się od morfiny. Lek należy do grupy farmakoterapeutycznej klasyfikowanej jako „Inne leki wpływające na układ nerwowy; leki stosowane w leczeniu zaburzeń uzależnieniowych; leki stosowane w leczeniu uzależnienia od opioidów” (kod ATC: N07BC05).¹

Charakterystyka enancjomerów

Lewometadon stanowi enancjomer R(-) metadonu, który wykazuje znacząco silniejsze działanie przeciwbólowe w porównaniu do enancjomeru S(+). Potencjał analgetyczny enancjomeru S(+) odpowiada jedynie za 1/50 działania przeciwbólowego enancjomeru R(-), co czyni lewometadon formą o wyższej aktywności farmakologicznej.²

Mechanizm działania w leczeniu uzależnień

Działanie kliniczne lewometadonu w terapii uzależnienia od opiatów (opioidów) opiera się na dwóch kluczowych mechanizmach:³

• Mechanizm agonistyczny – lewometadon jako syntetyczny agonista receptorów opioidowych wywołuje działanie podobne do działania morfiny, co pozwala skutecznie hamować objawy odstawienia u osób uzależnionych od opiatów (opioidów).⁴
• Mechanizm blokujący – w zależności od zastosowanej dawki i czasu trwania terapii substytucyjnej, przewlekłe stosowanie doustne lewometadonu może prowadzić do rozwoju tolerancji, która blokuje działanie pozajelitowo podanych opiatów. Efekt ten dotyczy szczególnie subiektywnie postrzeganego działania euforycznego określanego jako „pobudzenie”.⁵

Czas działania terapeutycznego

Działanie terapeutyczne lewometadonu rozpoczyna się stosunkowo szybko, w ciągu 1-2 godzin od podania doustnego. Przy podaniu pojedynczej dawki czas działania utrzymuje się przez 6-8 godzin. Istotną klinicznie właściwością lewometadonu jest wydłużenie czasu działania do 22-48 godzin po podaniu wielokrotnym, co wiąże się z osiągnięciem równowagi farmakokinetycznej. Ta właściwość umożliwia wygodne dawkowanie raz na dobę w terapii substytucyjnej.⁶

Wpływ na układ oddechowy

Lewometadon, działając jako agonista receptora opioidowego, wywołuje długotrwałą depresję oddechową. Efekt depresyjny na układ oddechowy osiąga maksimum po 4 godzinach i może utrzymywać się do 75 godzin, co stanowi istotny aspekt terapeutyczny i bezpieczeństwa stosowania.⁷

Spektrum działań farmakologicznych

Poza klasycznymi efektami opioidowymi, lewometadon wywołuje szereg charakterystycznych działań farmakologicznych:⁸

• Działania typowe dla opioidów:
  • Sedacja
  • Euforia
  • Zwężenie źrenic (mioza)
• Działania dodatkowe:
  • Bradykardia
  • Niedociśnienie tętnicze
  • Zwężenie oskrzeli
  • Zmniejszenie objętości moczu

Należy zaznaczyć, że długotrwałe stosowanie lewometadonu prowadzi również do rozwoju uzależnienia, podobnego do uzależnienia od heroiny i morfiny.⁹

Wpływ na odstęp QT

Istotną przewagą lewometadonu nad racemicznym metadonem jest korzystniejszy profil bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego. Badania kliniczne przeprowadzone z udziałem 39 pacjentów wykazały, że zmiana leczenia z metadonu na lewometadon powoduje skrócenie skorygowanego odstępu QT, co przekłada się na lepszy profil bezpieczeństwa dla serca.¹⁰

Warto podkreślić, że dodatkowe badania z udziałem pacjentów o powolnym metabolizmie z udziałem enzymu CYP2B6 wykazują, iż ryzyko wydłużenia QTc u tych pacjentów może być zwiększone przy stosowaniu racemicznego metadonu. Jest to spowodowane opóźnionym rozkładem enancjomeru (S)+ zawartego w racemacie metadonu. Zastosowanie lewometadonu, będącego czystym enancjomerem R(-), może więc stanowić korzystniejszy wybór terapeutyczny dla takich pacjentów.¹¹

Porównanie właściwości farmakodynamicznych lewometadonu i racemicznego metadonu