Działania niepożądane
Imatinib Altan 100 mg
Imatynib stosowany u pacjentów z zaawansowanymi nowotworami, w tym Ph+ ALL, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą być trudne do odróżnienia od objawów choroby podstawowej i innych terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują hematologiczne zaburzenia takie jak neutropenia, trombocytopenia i niedokrwistość (bardzo często), a także objawy ze strony układu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty, ból brzucha) oraz zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, wodobrzuszem i obrzękami. Wysokie dawki imatynibu w połączeniu z chemioterapią mogą prowadzić do przemijającego uszkodzenia wątroby, objawiającego się podwyższoną aktywnością aminotransferaz i hiperbilirubinemią. U dzieci z Ph+ ALL profil bezpieczeństwa jest podobny do dorosłych, choć dane są ograniczone. Zgłaszano także poważne, potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak zastoinowa niewydolność serca, ostra niewydolność nerek i wysięk opłucnowy, które wymagały interwencji i czasowego odstawienia leku.
Działania niepożądane leku Imatinib Altan
Pacjenci w zaawansowanym stadium nowotworów złośliwych mogą doświadczać szeregu objawów, których związek z działaniami niepożądanymi jest trudny do ustalenia ze względu na różnorodność objawów związanych z chorobą podstawową, jej postępem i jednoczesnym przyjmowaniem licznych produktów leczniczych. Zaobserwowane działania niepożądane imatynibu były podobne we wszystkich wskazaniach produktu leczniczego.1
Obserwacje u pacjentów z Ph+ ALL
Po podaniu imatynibu razem z chemioterapią w dużych dawkach u pacjentów z Ph+ ALL zarejestrowano przemijające toksyczne uszkodzenie wątroby w postaci podwyższonej aktywności aminotransferaz i hiperbilirubinemii. Należy zauważyć, że dane dotyczące bezpieczeństwa u dzieci z Ph+ ALL są bardzo ograniczone, jednak nie odnotowano żadnych nowych kwestii związanych z bezpieczeństwem. Zdarzenia niepożądane zgłaszane u dzieci są zgodne z profilem bezpieczeństwa znanym u dorosłych pacjentów z Ph+ ALL.2
Zatrzymanie płynów
Różnorodne działania niepożądane, takie jak: wysięk opłucnowy, wodobrzusze, obrzęk płuc i gwałtowne zwiększenie masy ciała w obecności lub bez obecności obrzęków powierzchniowych można ogólnie opisać jako „zatrzymanie płynów”. Działania te najczęściej ustępują po tymczasowym odstawieniu imatynibu oraz podaniu diuretyków i innych środków pomocniczych. Jednak niektóre z wyżej wymienionych działań niepożądanych mogą być poważne lub stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia – opisano kilka przypadków zgonów pacjentów w przełomie blastycznym, spowodowanych wysiękiem opłucnowym, zastoinową niewydolnością serca i niewydolnością nerek.3
Klasyfikacja działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono wykaz działań niepożądanych, które występowały częściej niż w pojedynczych przypadkach. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów narządowych i częstości występowania zgodnie z następującą konwencją:<sup data-drug="Imatinib Altan" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej podano wykaz działań niepożądanych, które występowały częściej niż w pojedynczych przypadkach. Działania te przedstawiono wg klasyfikacji układów narządowych i częstości występowania. Częstość występowania zdefiniowano zgodnie z następującą konwencją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000, do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1 000), bardzo rzadko (4
- Bardzo często (≥1/10)
- Często (≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
- Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
- Bardzo rzadko (<1/10 000)
- Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Szczegółowa tabela działań niepożądanych
W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania, działania niepożądane przedstawiono według częstości ich występowania, zaczynając od najczęstszych.5
| Klasyfikacja układów narządowych | Częstość występowania | Działania niepożądane |
|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Niezbyt często | Zakażenia wirusem Herpes zoster, Herpes simplex, zapalenie nosogardła, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zapalenie tkanki łącznej, zapalenia górnych dróg oddechowych, grypa, zapalenia układu moczowego, zapalenie żołądka i jelit, posocznica |
| Rzadko | Zakażenia grzybicze | |
| Częstość nieznana | Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B* | |
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy) | Rzadko | Zespół rozpadu guza |
| Częstość nieznana | Krwawienie z guza/martwica guza* | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Częstość nieznana | Wstrząs anafilaktyczny* |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Bardzo często | Neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość |
| Często | Pancytopenia, neutropenia z gorączką | |
| Niezbyt często | Trombocytoza, limfopenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, eozynofilia, powiększenie węzłów chłonnych | |
| Rzadko | Niedokrwistość hemolityczna, mikroangiopatia zakrzepowa | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Często | Jadłowstręt |
| Niezbyt często | Hipokaliemia, zwiększony apetyt, hipofosfatemia, zmniejszony apetyt, odwodnienie, dna, hiperurykemia, hiperkalcemia, hiperglikemia, hiponatremia | |
| Rzadko | Hiperkaliemia, hipomagnezemia | |
| Zaburzenia psychiczne | Często | Bezsenność |
| Niezbyt często | Depresja, osłabienie popędu płciowego, lęk | |
| Rzadko | Stan splątania | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bardzo często | Ból głowy |
| Często | Zawroty głowy, parestezje, zaburzenia smaku, niedoczulica | |
| Niezbyt często | Migrena, senność, omdlenia, neuropatia obwodowa, zaburzenia pamięci, rwa kulszowa, zespół niespokojnych nóg, drżenie, krwotok mózgowy | |
| Rzadko | Zwiększenie ciśnienia śródczaszkowego, drgawki, zapalenie nerwu wzrokowego | |
| Częstość nieznana | Obrzęk mózgu* | |
| Zaburzenia oka | Często | Obrzęk powiek, nasilone łzawienie, krwotok spojówkowy, zapalenie spojówek, suchość oka, nieostre widzenie |
| Niezbyt często | Podrażnienie oka, ból oka, obrzęk oczodołu, krwotok twardówkowy, krwotok z siatkówki, zapalenie powiek, obrzęk plamki | |
| Rzadko | Zaćma, jaskra, tarcza zastoinowa | |
| Częstość nieznana | Krwotok do ciała szklistego* | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Niezbyt często | Zawroty głowy, szum uszny, utrata słuchu |
| Zaburzenia serca | Niezbyt często | Kołatania, częstoskurcz, zastoinowa niewydolność serca, obrzęk płuc |
| Rzadko | Niemiarowość, migotanie przedsionków, zatrzymanie serca, zawał mięśnia sercowego, dławica piersiowa, wysięk osierdziowy | |
| Częstość nieznana | Zapalenie osierdzia*, tamponada serca* | |
| Zaburzenia naczyniowe | Często | Zaczerwienienie twarzy, krwotok |
| Niezbyt często | Nadciśnienie tętnicze, krwiak, krwiak podtwardówkowy, zimne palce nóg i rąk, niedociśnienie, zespół Raynauda | |
| Częstość nieznana | Zakrzepica/zator* | |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Często | Duszności, krwawienie z nosa, kaszel |
| Niezbyt często | Wysięk opłucnowy, ból gardła i krtani, zapalenie gardła | |
| Rzadko | Ból związany z zapaleniem opłucnej, zwłóknienie płuc, nadciśnienie płucne, krwotok płucny | |
| Częstość nieznana | Ostra niewydolność oddechowa²*, choroba śródmiąższowa płuc* | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bardzo często | Nudności, biegunka, wymioty, niestrawność, ból brzucha |
| Często | Wzdęcia, rozdęcie brzucha, refluks żołądkowo-przełykowy, zaparcie, suchość jamy ustnej, zapalenie żołądka | |
| Niezbyt często | Zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, krwotok z przewodu pokarmowego, odbijanie się, smołowate stolce, zapalenie przełyku, wodobrzusze, wrzód żołądka, krwawe wymioty, zapalenie warg, dysfagia, zapalenie trzustki | |
| Rzadko | Zapalenie okrężnicy, niedrożność jelita, stan zapalny jelita grubego | |
| Częstość nieznana | Niedrożność jelit*, perforacja przewodu pokarmowego*, zapalenie uchyłka*, poszerzenie naczyń okolicy przedodźwiernikowej żołądka – tzw. żołądek arbuzowaty (GAVE)* | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Często | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych |
| Niezbyt często | Hiperbilirubinemia, zapalenie wątroby, żółtaczka | |
| Rzadko | Niewydolność wątroby¹, martwica wątroby | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Bardzo często | Obrzęk okołooczodołowy, zapalenie skóry/wypryski/wysypka |
| Często | Świąd, obrzęk twarzy, sucha skóra, rumień, łysienie, poty nocne, reakcja nadwrażliwości na światło | |
| Niezbyt często | Wysypka krostkowa, siniaki, nasilone pocenie, pokrzywka, wylew krwawy podskórny, wzmożona tendencja do występowania siniaków, skąpe owłosienie, odbarwienie skóry, złuszczające zapalenie skóry, łamliwość paznokci, zapalenie mieszków włosowych, wybroczyny, łuszczyca, plamica, nadmierna pigmentacja skóry, wysypki pęcherzowe, zapalenie tkanki tłuszczowej (w tym rumień guzowaty) | |
| Rzadko | Ostra dermatoza z gorączką i neutrofilią (zespół Sweeta), przebarwienia paznokci, obrzęk naczynioruchowy, wysypka pęcherzykowa, rumień wielopostaciowy, leukoklastyczne zapalenie naczyń, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. AGEP – acute generalised exanthematous pustulosis) | |
| Częstość nieznana | Zespół ręka-stopa*, rogowacenie liszajowate*, liszaj płaski*, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka*, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)* | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bardzo często | Kurcze mięśni, bóle mięśniowo-szkieletowe w tym bóle mięśni³, bóle stawów i bóle kości |
| Często | Obrzęk stawów | |
| Niezbyt często | Sztywność stawów i mięśni | |
| Rzadko | Osłabienie mięśni, zapalenie stawów, rabdomioliza/miopatia | |
| Częstość nieznana | Martwica jałowa/martwica stawu biodrowego*, opóźnienie wzrostu u dzieci* | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Niezbyt często | Ból nerki, krwiomocz, ostra niewydolność nerek, częste oddawanie moczu |
| Rzadko | Przewlekła niewydolność nerek | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Niezbyt często | Ginekomastia, zaburzenia erekcji, krwotok miesiączkowy, nieregularna menstruacja, zaburzenia seksualne, ból brodawek sutkowych, powiększenie piersi, obrzęk moszny |
| Rzadko | Krwotoczne ciałko żółte/krwotoczna torbiel jajnika | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Bardzo często | Zatrzymanie płynów i obrzęk, uczucie zmęczenia |
| Często | Osłabienie, gorączka, obrzęk tkanki podskórnej, dreszcze, zesztywnienie mięśni | |
| Niezbyt często | Ból klatki piersiowej, złe samopoczucie | |
| Badania diagnostyczne | Bardzo często | Zwiększenie masy ciała |
| Często | Zmniejszenie masy ciała | |
| Niezbyt często | Zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej we krwi, zwiększenie aktywności dehydrogenazy mleczanowej we krwi, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej we krwi | |
| Rzadko | Zwiększenie aktywności amylazy we krwi |
* Wymienione działania niepożądane były zgłaszane po wprowadzeniu imatynibu do obrotu. Należą do nich doniesienia spontaniczne, jak również poważne działania niepożądane zgłaszane podczas nadal trwających badań, programów rozszerzonego dostępu, badań farmakologii klinicznej i badań eksploracyjnych w niezarejestrowanych wskazaniach. Ponieważ działania te zgłaszano w populacji o nieokreślonej liczebności, oszacowanie ich częstości lub ustalenie związku przyczynowo-skutkowego z narażeniem na imatynib nie zawsze jest możliwe.6
¹ Zgłoszono kilka przypadków niewydolności wątroby i martwicy wątroby zakończonych zgonem.7
² Przypadki zgonów były zgłaszane u pacjentów z chorobą zaawansowaną, silnymi zakażeniami, ciężką neutropenią i innymi poważnymi chorobami współistniejącymi.8
³ Bóle mięśniowo-szkieletowe występujące podczas stosowania imatynibu lub po zaprzestaniu stosowania, które obserwowano po wprowadzeniu do obrotu.9
Odchylenia w badaniach laboratoryjnych
Występowały przypadki martwiczego i cholestatycznego zapalenia wątroby oraz niewydolności wątroby; niektóre z nich zakończyły się zgonami, między innymi przypadek śmierci pacjenta po zażyciu dużej dawki paracetamolu.10
Opis wybranych działań niepożądanych
Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B
Opisywano reaktywację wirusowego zapalenia wątroby typu B powiązaną ze stosowaniem inhibitorów kinazy tyrozynowej BCR-ABL. Niektóre przypadki prowadziły do ostrej niewydolności wątroby lub piorunującego zapalenia wątroby, a w konsekwencji do przeszczepienia wątroby lub zgonu pacjenta.11
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.12
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
e-mail: [email protected]
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.13
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania