zespół wstrząsu toksycznego paciorkowcowego
Zespół wstrząsu toksycznego paciorkowcowego (Streptococcal Toxic Shock Syndrome, STSS) to ciężka, zagrażająca życiu choroba wywołana przez zakażenie paciorkowcami grupy A (Streptococcus pyogenes). Stan ten charakteryzuje się gwałtownym początkiem, wysoką gorączką, wysypką, hipotensją oraz niewydolnością wielonarządową.
Patogeneza STSS związana jest z wydzielaniem przez paciorkowce grupy A egzotoksyn superantygenowych (SpeA, SpeB, SpeC), które wywołują masywną aktywację limfocytów T i uwolnienie cytokin prozapalnych, prowadząc do zespołu ogólnoustrojowej reakcji zapalnej. Zakażenie może rozwinąć się zarówno w wyniku inwazyjnych (m.in. martwicze zapalenie powięzi, zapalenie mięśni), jak i nieinwazyjnych infekcji.
Diagnostyka STSS obejmuje izolację Streptococcus pyogenes z miejsca zakażenia, badania laboratoryjne wskazujące na niewydolność wielonarządową oraz kryteria kliniczne. Leczenie wymaga agresywnego podejścia: antybiotykoterapii (penicylina w połączeniu z klindamycyną), wsparcia hemodynamicznego, wyrównywania zaburzeń metabolicznych oraz często interwencji chirurgicznej z usunięciem martwiczych tkanek.
Śmiertelność w zespole wstrząsu toksycznego paciorkowcowego jest wysoka i może sięgać 30-70% pomimo wdrożenia odpowiedniego leczenia. Wczesne rozpoznanie i natychmiastowe rozpoczęcie terapii mają kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Paciorkowiec grupy a – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zakażenia inwazyjne wywołane przez Streptococcus pyogenes (GAS) cechują się wysoką śmiertelnością, szczególnie w przypadku zespołu wstrząsu toksycznego (STSS) – około 60%. W ostatnich latach obserwuje się wzrost śmiertelności z 21,9% (2006-2019) do 41,4% (2020-2024), co może być związane z osłabieniem statusu immunologicznego populacji. Kluczowymi prognostycznymi markerami są prokalcytonina (PCT > 35,1 µg/L, czułość 100%, swoistość 82,35%) oraz mleczany (> 5 mmol/L, czułość 90,91%, swoistość 91,67%). W okresie 2020-2024 do prognostycznych biomarkerów dołączyły także mioglobina i kreatynina. W STSS wyróżniono trzy fenotypy pacjentów (hiperinflamacyjny, niskiej perfuzji, hipogammaglobulinemiczny), co umożliwia indywidualizację terapii, a zastosowanie spersonalizowanego leczenia, w tym ECMO i hemoadsorpcji, poprawiło przeżywalność do 77% mimo wysokiego średniego wyniku SOFA (17 ± 5,7).
angina paciorkowcowa, ECMO, gorączka reumatyczna, inwazyjne zakażenie GAS, kreatynina, krzywa ROC, lewofloksacyna, łożysko, martwicze zapalenie powięzi, mioglobina, mleczan, paciorkowiec beta-hemolizujący, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec grupy B, poinfekcyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, prokalcytonina, ropień okołomigdałkowy, ryfampicyna, sepsa noworodkowa, skala APACHE II, skala SOFA, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pyogenes, zakażenie protezy stawowej, zapalenie gardła, zespół wstrząsu toksycznego, zespół wstrząsu toksycznego paciorkowcowego