Właściwości farmakodynamiczne ibuprofenu

Ibuprofen, substancja aktywna leku Iburapid, należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Pod względem klasyfikacji farmakoterapeutycznej jest zaliczany do leków przeciwzapalnych i przeciwreumatycznych, będących pochodnymi kwasu propionowego (kod ATC: M 01 AE 01).¹

Mechanizm działania

Ibuprofen wykazuje złożony mechanizm działania, który obejmuje efekt przeciwzapalny, przeciwbólowy oraz przeciwgorączkowy. Dodatkowo substancja ta odwracalnie hamuje agregację płytek krwi. Działanie terapeutyczne ibuprofenu opiera się na hamowaniu aktywności syntetazy prostaglandyn.²

Efekt farmakologiczny ibuprofenu zależy od hamowania aktywności izoenzymów cyklooksygenazy – COX-1 i COX-2 – oraz syntezy prostanoidów: prostaglandyn i tromboksanu. Te mediatory chemiczne pośredniczą w wielu procesach zarówno fizjologicznych, jak i patologicznych zachodzących w organizmie.³

Rola izoenzymów cyklooksygenazy

W mechanizmie działania ibuprofenu kluczowe znaczenie ma oddziaływanie na dwa izoenzymy cyklooksygenazy:

• COX-1 – izoenzym konstytutywny, który poprzez wytwarzanie prostaglandyn uczestniczy w utrzymaniu homeostazy w układzie krążenia, przewodzie pokarmowym oraz nerkach. Pełni funkcję ochronną w tych układach.⁴
• COX-2 – izoenzym indukowalny, powstający w komórkach śródbłonka, makrofagach, fibroblastach oraz tkankach uszkodzonych. Jest ściśle związany z procesem zapalnym.⁵

Należy podkreślić, że intensywne hamowanie COX-1 przez niesteroidowe leki przeciwzapalne wiąże się z blokowaniem ochronnej czynności tego izoenzymu, co może prowadzić do występowania działań niepożądanych. Z kolei siła hamowania COX-2 determinuje działanie przeciwbólowe leku.⁶

Działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne

Ibuprofen, hamując cyklooksygenazę, ze szczególnym uwzględnieniem jej izoenzymu COX-2, powoduje redukcję syntezy cyklicznych nadtlenków. Związki te są bezpośrednimi prekursorami prostaglandyn odpowiedzialnych za procesy zapalne oraz uczestniczących w powstawaniu i przekaźnictwie czucia bólu. Zahamowanie aktywności COX-2 prowadzi do zmniejszenia odczuwania bólu, redukcji obrzęku oraz złagodzenia objawów zapalnych. Jest to obwodowy mechanizm działania przeciwbólowego i przeciwzapalnego ibuprofenu.⁷

Interakcje z kwasem acetylosalicylowym

Na podstawie danych doświadczalnych stwierdzono, że ibuprofen może kompetycyjnie hamować działanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego polegające na hamowaniu agregacji płytek krwi, gdy oba leki są podawane jednocześnie.⁸

Badania farmakodynamiczne wykazały, że podanie pojedynczej dawki ibuprofenu (400 mg) w ciągu 8 godzin przed podaniem dawki kwasu acetylosalicylowego o natychmiastowym uwalnianiu (81 mg) lub 30 minut po jej podaniu, powoduje osłabienie wpływu kwasu acetylosalicylowego na powstawanie tromboksanu oraz agregację płytek.⁹

Pomimo braku jednoznacznych dowodów pozwalających na bezpośrednią ekstrapolację tych danych do warunków klinicznych, nie można wykluczyć, że regularne, długotrwałe stosowanie ibuprofenu może ograniczać kardioprotekcyjne działanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego. Uważa się jednak, że sporadyczne przyjmowanie ibuprofenu nie ma istotnego znaczenia klinicznego w tym kontekście.¹⁰