Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Oceniając bezpieczeństwo stosowania ibuprofenu w żelu (50 mg/g) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią, należy uwzględnić specyfikę podania miejscowego, które wiąże się z mniejszym ogólnoustrojowym stężeniem substancji czynnej w porównaniu z postaciami doustnymi. Mimo to konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Na podstawie doświadczeń ze stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) o działaniu ogólnoustrojowym, do których należy ibuprofen, ustalono, że mechanizm jego działania polegający na hamowaniu syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu.²

Ryzyko w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko wystąpienia następujących powikłań po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży:

• Poronienie – zwiększone ryzyko utraty ciąży
• Wady wrodzone serca – zaburzenia rozwoju układu sercowo-naczyniowego
• Rozszczepienie powłok brzusznych (wytrzewienie) – defekt rozwojowy ściany brzucha

Istotne jest, że ryzyko tych powikłań wzrasta proporcjonalnie do zwiększania dawki i wydłużania czasu trwania terapii.³

Wyniki badań przedklinicznych

Badania na modelach zwierzęcych dostarczyły dowodów na niekorzystny wpływ inhibitorów syntezy prostaglandyn na rozwój ciąży. Zaobserwowano:

• Zwiększone ryzyko utraty ciąży w fazie przedimplantacyjnej zarodka
• Zwiększone ryzyko utraty ciąży w fazie poimplantacyjnej zarodka
• Podwyższone ryzyko obumarcia zarodka lub płodu

Dodatkowo, u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy, odnotowano wyższą częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym malformacji układu sercowo-naczyniowego.⁴

Zalecenia dla pierwszego i drugiego trymestru

Brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania miejscowego ibuprofenu w żelu (Ibuprofen Alkaloid-INT) w okresie ciąży. Chociaż ogólnoustrojowy wpływ preparatu po aplikacji miejscowej jest mniejszy niż po podaniu doustnym, nie można wykluczyć jego potencjalnej szkodliwości dla rozwijającego się zarodka lub płodu.⁵

W związku z tym:

• W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować preparatu Ibuprofen Alkaloid-INT, chyba że jest to bezwzględnie konieczne
• Jeżeli preparat jest stosowany w tym okresie, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas

⁶

Ryzyko w trzecim trymestrze ciąży

Stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn w trzecim trymestrze ciąży związane jest ze szczególnie wysokim ryzykiem powikłań dla płodu oraz matki i noworodka.⁷

Potencjalne działania niepożądane dla płodu obejmują:

• Toksyczne działanie na układ krążenia z przedwczesnym zamknięciem przewodu tętniczego
• Nadciśnienie płucne – podwyższone ciśnienie w krążeniu płucnym
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem (zmniejszona ilość płynu owodniowego)

Potencjalne działania niepożądane dla matki i noworodka obejmują:

• Wydłużenie czasu krwawienia ze względu na antyagregacyjne działanie na płytki krwi, które może wystąpić nawet po bardzo małych dawkach
• Zahamowanie skurczów macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia porodu

⁸

Z uwagi na powyższe zagrożenia, stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁹

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Ibuprofen podawany ogólnoustrojowo przenika do mleka kobiecego, jednakże w niewielkich ilościach. Dotyczy to zarówno substancji czynnej, jak i jej metabolitów. Dotychczasowe obserwacje nie wskazują na szkodliwy wpływ ibuprofenu na dzieci karmione piersią.¹⁰

W związku z tym, przy krótkotrwałym stosowaniu produktu Ibuprofen Alkaloid-INT w zalecanej dawce, zwykle nie jest konieczne przerwanie karmienia piersią. Jednakże, jako środek ostrożności, nie należy aplikować żelu bezpośrednio na okolicę piersi kobiet karmiących.¹¹

Wpływ na płodność

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że produkty lecznicze z grupy inhibitorów cyklooksygenazy/syntezy prostaglandyn mogą negatywnie wpływać na płodność u kobiet poprzez zaburzanie procesu owulacji. Ten efekt jest odwracalny i ustępuje po zakończeniu terapii.¹²

Wiedza o potencjalnym wpływie ibuprofenu na płodność ma istotne znaczenie przy planowaniu terapii u kobiet starających się o zajście w ciążę. W takich przypadkach należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz w miarę możliwości wybrać alternatywne metody leczenia.