Wpływ leków z ibuprofenem na płodność, ciążę i laktację

Przekazanie dokładnych informacji dotyczących stosowania ibuprofenu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią stanowi istotny element konsultacji lekarskiej. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dotyczące leku Ibufen Baby (ibuprofen 125 mg w postaci czopków), które powinny pomóc w podejmowaniu świadomych decyzji terapeutycznych w tej grupie pacjentek.¹

Stosowanie leku w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Zasadniczo nie należy podawać ibuprofenu w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Jeżeli istnieje kliniczna potrzeba zastosowania leku w tym okresie, należy kierować się następującymi zasadami:²

• Stosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę
• Ograniczyć czas trwania terapii do niezbędnego minimum
• Regularnie oceniać korzyści względem potencjalnego ryzyka

Szczególnej uwagi wymaga stosowanie ibuprofenu od 20. tygodnia ciąży, gdyż może wówczas powodować małowodzie związane z zaburzeniami czynności nerek płodu. Zaburzenie to jest zwykle odwracalne po przerwaniu leczenia. Dodatkowo w drugim trymestrze ciąży raportowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego u płodu, które w większości ustępowały po odstawieniu leku.³

Monitorowanie ciąży podczas leczenia ibuprofenem

W przypadku konieczności zastosowania ibuprofenu u kobiety w ciąży po 20. tygodniu, nawet przez kilka dni, zaleca się przedporodowe monitorowanie w kierunku:⁴

• Małowodzia – poprzez regularne badania ultrasonograficzne
• Zwężenia przewodu tętniczego – z wykorzystaniem badań echokardiograficznych

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z powyższych zaburzeń, należy natychmiast zaprzestać podawania ibuprofenu.⁵

Przeciwwskazania w trzecim trymestrze ciąży

Stosowanie ibuprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży. Wynika to z potencjalnych poważnych działań niepożądanych, jakie mogą wystąpić zarówno u płodu, jak i matki.⁶

Inhibitory syntezy prostaglandyn, do których należy ibuprofen, mogą wywołać u płodu następujące zaburzenia:⁷

• Toksyczne działanie na płuca i serce, w tym:
  • Przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego
  • Nadciśnienie płucne
• Zaburzenia czynności nerek mogące prowadzić do małowodzia

Pod koniec ciąży stosowanie ibuprofenu może dodatkowo powodować u matki i noworodka:⁸

• Wydłużenie czasu krwawienia – ze względu na działanie przeciwpłytkowe, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek
• Zahamowanie skurczów macicy – co może skutkować opóźnieniem lub przedłużeniem porodu

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Dotychczasowe, choć ograniczone, badania wskazują, że ibuprofen przenika do mleka kobiet karmiących piersią w bardzo małych stężeniach. Z tego względu jest mało prawdopodobne, aby wywierał negatywny wpływ na niemowlę karmione piersią.⁹

Należy jednak zachować ostrożność i rozważyć:

• Stosowanie najniższej skutecznej dawki
• Ograniczenie czasu trwania terapii
• Monitorowanie niemowlęcia pod kątem potencjalnych działań niepożądanych

Wpływ na płodność kobiet

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że leki hamujące aktywność cyklooksygenazy (enzymu biorącego udział w syntezie prostaglandyn), do których należy ibuprofen, mogą zaburzać płodność u kobiet poprzez wpływ na proces owulacji.¹⁰

Należy poinformować pacjentkę, że:

• Zaburzenia płodności związane ze stosowaniem ibuprofenu mają charakter przemijający
• Funkcje rozrodcze wracają do normy po zakończeniu leczenia
• U kobiet planujących ciążę lub mających problemy z zajściem w ciążę należy rozważyć alternatywne metody leczenia

W przypadku pacjentek starających się o zajście w ciążę, a wymagających leczenia przeciwbólowego lub przeciwzapalnego, wskazana jest konsultacja z ginekologiem-położnikiem w celu doboru optymalnej farmakoterapii.