Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Hydroxyzinum Zentiva jest lekiem zawierającym jako substancję czynną chlorowodorek hydroksyzyny, dostępnym w postaci tabletek powlekanych o dawkach 10 mg i 25 mg. Przed przepisaniem tego produktu leczniczego należy dokładnie przeanalizować przeciwwskazania do jego stosowania, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjenta.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Hydroxyzinum Zentiva jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (chlorowodorek hydroksyzyny) lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów zgłaszających w wywiadzie reakcje alergiczne na pochodne piperazyny, cetyryzynę, aminofilinę lub etylenodiaminę. U takich osób istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia reakcji krzyżowej, dlatego stosowanie hydroksyzyny jest bezwzględnie przeciwwskazane.²

Warto zauważyć, że lek zawiera laktozę jednowodną (40,9 mg w tabletce 10 mg i 102,3 mg w tabletce 25 mg), co może stanowić dodatkowe przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³

Schorzenia metaboliczne – porfirie

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania hydroksyzyny jest porfira – grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się zaburzeniem biosyntezy hemu. Podanie hydroksyzyny pacjentom z porfirią może prowadzić do nasilenia objawów choroby i wywoływać ostre napady porfiryczne, które stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia i życia.⁴

Zaburzenia przewodnictwa sercowego i czynniki ryzyka kardiologicznego

Szczególnie istotną grupą przeciwwskazań są te związane z układem sercowo-naczyniowym. Hydroksyzyna może powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń rytmu serca, w tym groźnych dla życia arytmii typu torsade de pointes. Dlatego leku nie należy stosować u następujących grup pacjentów:⁵

• Pacjenci z wrodzonym wydłużeniem odstępu QT – u tych osób hydroksyzyna może dodatkowo nasilać istniejące zaburzenia repolaryzacji komór serca, zwiększając ryzyko groźnych arytmii
• Pacjenci z nabytym wydłużeniem odstępu QT – niezależnie od przyczyny tego zaburzenia
• Osoby ze stwierdzoną chorobą układu krążenia – zwłaszcza z zaburzeniami przewodnictwa i rytmu serca
• Pacjenci ze znaczącymi zaburzeniami elektrolitowymi, szczególnie z hipokaliemią i hipomagnezemią, które same w sobie predysponują do wydłużenia odstępu QT
• Pacjenci z wywiadem rodzinnym nagłej śmierci sercowej – wskazującym na możliwość występowania nierozpoznanych zespołów dziedzicznych zaburzeń przewodnictwa sercowego
• Osoby ze znaczącą bradykardią – wolna czynność serca zwiększa ryzyko zaburzeń repolaryzacji komór

Przeciwwskazania wynikające z interakcji lekowych

Hydroksyzyna jest przeciwwskazana u pacjentów stosujących jednocześnie leki, które mogą wydłużać odstęp QT w zapisie EKG i/lub wywoływać zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes. Do takich leków należą m.in.:⁶

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna, prokainamid) i klasy III (np. amiodaron, sotalol)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. haloperydol, risperidon)
• Niektóre leki przeciwdepresyjne (np. citalopram, escitalopram)
• Niektóre antybiotyki (np. makrolidy, fluorochinolony)
• Leki przeciwgrzybicze z grupy azoli (np. flukonazol)
• Metadon

Jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z tymi lekami zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodnictwa sercowego i groźnych arytmii, dlatego należy bezwzględnie unikać takiego połączenia.

Ciąża i karmienie piersią

Hydroksyzyna jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią. Wynika to z potencjalnego ryzyka dla rozwijającego się płodu oraz możliwości przenikania leku do mleka matki. U kobiet w wieku rozrodczym planujących ciążę należy rozważyć alternatywne metody leczenia, a w przypadku stwierdzenia ciąży u pacjentki stosującej hydroksyzynę, lek powinien zostać natychmiast odstawiony.⁷

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnej ostrożności

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją grupy pacjentów, u których stosowanie hydroksyzyny wymaga szczególnej ostrożności lub modyfikacji dawkowania:

• Pacjenci w podeszłym wieku – ze względu na większą wrażliwość na działania niepożądane i wolniejszy metabolizm leku
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby – hydroksyzyna jest metabolizowana głównie w wątrobie, dlatego jej zaburzenia mogą prowadzić do kumulacji leku w organizmie
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek – wydalanie metabolitów hydroksyzyny może być upośledzone
• Pacjenci z jaskrą z wąskim kątem przesączania – ze względu na potencjalne działanie antycholinergiczne hydroksyzyny
• Pacjenci z przerostem prostaty lub zatrzymaniem moczu – ze względu na ryzyko nasilenia tych zaburzeń

W powyższych przypadkach, gdy stosowanie hydroksyzyny jest konieczne, a nie występują bezwzględne przeciwwskazania, zaleca się dostosowanie dawki i ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.