Działania niepożądane leku Hydrocortisonum Oceanic, 5 mg/g, krem

Hydrokortyzon octan w postaci kremu do stosowania miejscowego może wywoływać szereg działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Występowanie działań niepożądanych jest ściśle związane ze specyfiką aplikacji, czasem trwania leczenia oraz indywidualną wrażliwością pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę możliwych działań niepożądanych tego preparatu.¹

Działania niepożądane miejscowe

Miejscowe działania niepożądane mogą pojawić się szczególnie przy stosowaniu leku na określonych obszarach ciała lub w szczególnych warunkach. Ryzyko wystąpienia miejscowych działań niepożądanych znacząco wzrasta w przypadku aplikacji:²

• w obrębie fałdów skórnych – zwiększona wilgotność i okluzja sprzyjają wchłanianiu substancji czynnej
• na skórę twarzy – obszar o cienkiej warstwie naskórka
• pod opatrunkiem zamkniętym (np. pieluchą) – efekt okluzyjny zwiększa penetrację leku
• na dużą powierzchnię skóry – większa całkowita dawka wchłoniętego leku

W tych przypadkach, ze względu na zwiększone wchłanianie hydrokortyzonu octanu do organizmu, mogą wystąpić następujące miejscowe działania niepożądane:³

• Zmiany zanikowe skóry (atrofia) – ścieńczenie i utrata elastyczności naskórka i skóry właściwej
• Rozstępy (striae) – linijne zmiany zanikowe związane z osłabieniem włókien kolagenowych
• Powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych (teleangiektazje) – widoczne drobne naczynia krwionośne
• Reakcje nadwrażliwości – rumień, świąd, pieczenie, kontaktowe zapalenie skóry

Dodatkowo obserwowano także inne miejscowe reakcje niepożądane po stosowaniu hydrokortyzonu:⁴

• Zmiany w zabarwieniu skóry – zarówno hiperpigmentacja jak i hipopigmentacja
• Nadmierne owłosienie (hirsutyzm) – szczególnie w obszarach o predyspozycji do wzrostu włosów
• Zaostrzenie objawów chorobowych – paradoksalne pogorszenie leczonej dermatozy
• Reakcje skórne – trądzik posteroidowy, zapalenie okołoustne, opóźnione gojenie ran

Działania niepożądane ogólnoustrojowe

Pomimo że hydrokortyzon octan stosowany zewnętrznie ma głównie działanie miejscowe, przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na dużą powierzchnię skóry mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania niepożądane charakterystyczne dla kortykosteroidów.⁵

Najpoważniejszym ogólnoustrojowym działaniem niepożądanym jest zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co może prowadzić do supresji nadnerczy i wtórnej niewydolności kory nadnerczy. Stan ten może być szczególnie niebezpieczny przy nagłym przerwaniu leczenia lub w sytuacjach stresowych dla organizmu (urazy, zabiegi chirurgiczne, infekcje).⁶

Działania niepożądane u dzieci

Należy podkreślić, że wystąpienie działań niepożądanych jest bardziej prawdopodobne u dzieci, które są szczególnie wrażliwe na działanie kortykosteroidów. Wynika to z wyższego stosunku powierzchni ciała do masy oraz cienkiej i delikatnej skóry, co sprzyja zwiększonej absorpcji leku.⁷

Ryzyko to jeszcze bardziej wzrasta przy zastosowaniu opatrunków okluzyjnych, które znacząco zwiększają przenikanie substancji czynnej przez skórę dziecka. U dzieci może dojść do szybszego rozwoju ogólnoustrojowych działań niepożądanych, w tym zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga czy zaburzeń wzrostu.⁸

Postępowanie przy wystąpieniu działań niepożądanych

W przypadku pojawienia się reakcji nadwrażliwości stosowanie produktu leczniczego powinno być natychmiast przerwane. Nie należy kontynuować terapii przy wystąpieniu objawów alergii, takich jak znaczny rumień, świąd, pieczenie czy obrzęk.⁹

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi bezpieczeństwa farmakoterapii, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu.¹⁰

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹¹

Tabela działań niepożądanych Hydrocortisonum Oceanic 5 mg/g, krem

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że lek Hydrocortisonum Oceanic zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu, które same mogą wywoływać reakcje niepożądane:¹²

• Propylu parahydroksybenzoesan (E216) – 1 mg/g – może wywoływać reakcje alergiczne
• Metylu parahydroksybenzoesan (E218) – 2 mg/g – może wywoływać reakcje alergiczne
• Alkohol cetostearylowy – 80 mg/g – może powodować miejscowe reakcje skórne
• Glikol propylenowy (E1520) – 80 mg/g – może powodować podrażnienie skóry