Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Flectorgo 25 mg

Wpływ leku Flectorgo na płodność, ciążę i laktację

Diklofenak, substancja czynna zawarta w leku Flectorgo, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) wykazuje specyficzny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Lekarz prowadzący powinien dokładnie omówić wszystkie aspekty bezpieczeństwa stosowania tego leku z pacjentkami w wieku rozrodczym, planującymi ciążę, będącymi w ciąży lub karmiącymi piersią.¹

Mechanizm działania wpływający na rozród

Podstawowy mechanizm działania diklofenaku polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn, co ma bezpośrednie przełożenie na możliwe działania niepożądane związane z reprodukcją. Hamowanie syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na prawidłowy rozwój zarodka lub płodu.²

Ciąża – pierwszy i drugi trymestr

Dane epidemiologiczne wskazują na istotne zagrożenia związane ze stosowaniem inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnych etapach ciąży. Badania wykazały zwiększone ryzyko poronienia oraz występowania wad wrodzonych, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego i przewodu pokarmowego. Bezwzględne ryzyko wad układu sercowo-naczyniowego wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5% u pacjentek przyjmujących NLPZ.³

Istotną informacją jest fakt, że ryzyko to prawdopodobnie wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki oraz wydłużaniem okresu leczenia. Badania na modelach zwierzęcych potwierdziły, że inhibitory syntezy prostaglandyn zwiększają:

• Liczbę przypadków obumierania jaja w okresie przed i po zagnieżdżeniu – może to upośledzać prawidłową implantację zarodka i wczesny rozwój ciąży
• Śmiertelność zarodka i płodu – wskazuje to na potencjalnie toksyczne działanie dla rozwijającego się organizmu
• Częstość występowania różnych wad wrodzonych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego – szczególnie w okresie organogenezy, gdy formują się kluczowe narządy i układy

⁴

Szczególnie istotne są nowe doniesienia dotyczące stosowania diklofenaku od 20. tygodnia ciąży. W tym okresie lek może powodować małowodzie w wyniku zaburzenia czynności nerek płodu. Ten efekt jest zwykle odwracalny po przerwaniu leczenia, ale ma istotne znaczenie kliniczne. Dodatkowo, w drugim trymestrze ciąży raportowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego, z których większość ustępowała po zaprzestaniu terapii.⁵

Z uwagi na powyższe zagrożenia, zalecenia dla lekarzy obejmują:

1. Unikanie stosowania diklofenaku podczas pierwszego i drugiego trymestru ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne
2. W przypadku konieczności zastosowania leku u kobiet planujących ciążę lub będących w pierwszym i drugim trymestrze, zaleca się użycie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas
3. Rozważenie przedporodowego monitorowania w kierunku małowodzia oraz zwężenia przewodu tętniczego po ekspozycji na diklofenak powyżej 20. tygodnia ciąży, zwłaszcza przy terapii trwającej kilka dni
4. Bezwzględne zaprzestanie podawania diklofenaku w przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego

⁶

Ciąża – trzeci trymestr

Stosowanie diklofenaku w trzecim trymestrze ciąży wiąże się z poważnymi zagrożeniami zarówno dla płodu, jak i dla matki. U płodu inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wywoływać:

U matki i noworodka, szczególnie pod koniec ciąży, stosowanie diklofenaku może powodować:

• Wydłużenie czasu krwawienia – nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek produktu
• Działanie przeciwagregacyjne – wpływające na procesy krzepnięcia
• Hamowanie kurczliwości macicy – powodujące opóźnienie lub wydłużenie porodu

⁷

Z uwagi na powyższe zagrożenia, stosowanie produktu leczniczego Flectorgo jest bezwzględnie przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży.⁸

Karmienie piersią

Diklofenak, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, przenika do mleka kobiet karmiących piersią, choć w niewielkich ilościach. Mimo to istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u niemowlęcia karmionego piersią przez matkę przyjmującą diklofenak.⁹

W związku z tym lekarze powinni informować pacjentki, że:

• Podawanie diklofenaku kobietom karmiącym piersią nie jest zalecane
• Celem takiego postępowania jest uniknięcie ekspozycji dziecka na lek i wynikających z tego działań niepożądanych
• W przypadku bezwzględnej konieczności zastosowania leku należy rozważyć czasowe przerwanie karmienia piersią

Wpływ na płodność

Diklofenak może wywierać niekorzystny wpływ na płodność u kobiet. Mechanizm tego działania związany jest z hamowaniem syntezy prostaglandyn, które odgrywają istotną rolę w procesach rozrodczych. W związku z tym, lek nie jest zalecany u kobiet planujących ciążę ze względu na potencjalne obniżenie szans na koncepcję.¹⁰

Lekarze powinni rozważyć zakończenie stosowania diklofenaku w dwóch szczególnych sytuacjach:

• U kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę – diklofenak może być jednym z czynników utrudniających koncepcję
• U pacjentek poddawanych diagnostyce w związku z niepłodnością – lek może zakłócać wyniki badań oraz utrudniać skuteczne leczenie niepłodności

¹¹

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

Zalecenia dla lekarzy odnośnie informowania pacjentek o wpływie leku Flectorgo na płodność, ciążę i laktację można przedstawić następująco:

• Kobiety planujące ciążę – należy unikać stosowania diklofenaku; rozważyć alternatywne metody leczenia; poinformować o potencjalnym wpływie na obniżenie płodności
• Kobiety w I i II trymestrze ciąży – stosować wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności; użyć najniższej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas; poinformować o ryzyku poronienia i wad wrodzonych
• Kobiety od 20. tygodnia ciąży – monitorować w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego; natychmiast przerwać podawanie leku w przypadku wystąpienia tych powikłań
• Kobiety w III trymestrze ciąży – bezwzględnie przeciwwskazane stosowanie leku; poinformować o ryzyku powikłań u płodu i matki
• Kobiety karmiące piersią – nie zaleca się stosowania diklofenaku; poinformować o możliwości przenikania leku do mleka i potencjalnych działaniach niepożądanych u dziecka
• Kobiety z trudnościami w zajściu w ciążę – rozważyć zakończenie stosowania leku i zastosowanie alternatywnych metod leczenia