Przedawkowanie leku Finlepsin

Przedawkowanie karbamazepiny (Finlepsin) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy toksycznego działania leku obserwuje się zazwyczaj po przyjęciu bardzo dużych dawek, wynoszących od 4 do 10 gramów. W takich przypadkach stężenie karbamazepiny w surowicy przekracza 20 μg/ml. Warto zauważyć, że w literaturze medycznej odnotowano przypadki, w których stężenie leku w osoczu wynoszące 38 μg/ml (po przypadkowym zażyciu lub próbie samobójczej) nie okazało się śmiertelne. Niemniej jednak, opisywano również przypadki zatrucia karbamazepiną zakończone zgonem¹.

Należy pamiętać, że przy każdym przypadku zatrucia powinno się rozważyć możliwość jednoczesnego przedawkowania różnych substancji leczniczych, szczególnie w przypadkach prób samobójczych².

Objawy zatrucia karbamazepiną

Zatrucie preparatem Finlepsin charakteryzuje się nasileniem objawów niepożądanych opisywanych przy stosowaniu terapeutycznych dawek leku. Do najbardziej charakterystycznych należą zaburzenia neurologiczne, gastroenterologiczne oraz sercowo-naczyniowe³.

W przypadku intoksykacji karbamazepiną mogą wystąpić również dodatkowe objawy, takie jak: drżenia mięśniowe, pobudzenie psychomotoryczne, drgawki toniczno-kloniczne oraz zaburzenia czynności układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Typowo obserwuje się niedociśnienie tętnicze, choć możliwe jest również wystąpienie nadciśnienia, tachykardii czy bloku przedsionkowo-komorowego. W ciężkich przypadkach może dojść do dezorientacji, zaburzeń świadomości, a nawet zatrzymania oddechu i czynności serca⁴.

W badaniach diagnostycznych można zaobserwować zmiany w zapisie EEG (zwolnienie czynności podstawowej i obecność fal wolnych), nieprawidłowości w EKG (zaburzenia rytmu i przewodzenia), a także odchylenia w parametrach laboratoryjnych: leukocytozę, leukopenię, neutropenię, glukozurię oraz ketonurię⁵.

Postępowanie w przedawkowaniu

Obecnie nie istnieje swoista odtrutka dla karbamazepiny. Leczenie przedawkowania ma charakter objawowy i powinno być wdrożone jak najszybciej. Podstawowe działania obejmują⁶:

• Usunięcie niewchłoniętej substancji poprzez wywołanie wymiotów i/lub płukanie żołądka
• Zmniejszenie wchłaniania leku przez podanie węgla aktywowanego lub środków przeczyszczających
• Monitorowanie i podtrzymywanie czynności życiowych na oddziale intensywnej terapii
• Kontrolowanie pracy serca
• Regularne oznaczanie stężenia leku w surowicy krwi
• Wyrównywanie zaburzeń elektrolitowych, jeśli stan pacjenta tego wymaga

W przypadku wystąpienia drgawek należy zastosować odpowiednie leki przeciwdrgawkowe, preferowane są pochodne benzodwuazepin, np. diazepam. Nie zaleca się podawania barbituranów ze względu na ich hamujący wpływ na czynność układu oddechowego, co jest szczególnie niebezpieczne u dzieci⁷.

Przy niedociśnieniu tętniczym zazwyczaj zaleca się dożylne podanie dopaminy lub dobutaminy. W przypadku hiponatremii (zatrucie wodne) należy ograniczyć podaż płynów i ostrożnie podawać dożylnie 0,9% roztwór NaCl, co może zapobiec uszkodzeniu mózgu⁸.

Warto podkreślić, że metody takie jak wymuszona diureza, hemodializa czy dializa otrzewnowa nie są skuteczne w eliminacji karbamazepiny z organizmu ze względu na wysoki stopień wiązania leku z białkami osocza⁹.

Istotną informacją dla personelu medycznego jest fakt, że ze względu na opóźnione wchłanianie karbamazepiny, należy spodziewać się możliwego pogorszenia stanu pacjenta w drugiej i trzeciej dobie po przedawkowaniu. Wymaga to przedłużonej obserwacji i monitorowania pacjenta¹⁰.

Objawy przedawkowania – zestawienie kliniczne

Stężenie toksyczne karbamazepiny w surowicy przekracza 20 μg/ml. Przy stężeniach >40 μg/ml ryzyko ciężkich powikłań i zgonu istotnie wzrasta, choć raportowano przypadki przeżycia przy stężeniu 38 μg/ml¹¹.