Przedawkowanie leku Exbol (tramadolu chlorowodorek 75 mg + paracetamol 650 mg)

Przedawkowanie produktu leczniczego Exbol stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta ze względu na stały skład dwóch substancji czynnych. W przypadku przedawkowania mogą wystąpić objawy zatrucia tramadolem lub paracetamolem, lub równocześnie obiema substancjami, co znacząco komplikuje obraz kliniczny i postępowanie terapeutyczne.¹

Objawy przedawkowania tramadolu

Przedawkowanie tramadolu, który jest opioidowym lekiem przeciwbólowym o działaniu ośrodkowym, charakteryzuje się objawami typowymi dla opioidów. Klinicznie manifestuje się to przede wszystkim następującymi symptomami:²

• Zwężenie źrenic – typowy objaw zatrucia opioidami
• Wymioty – częsty objaw działania opioidów na ośrodek wymiotny
• Zapaść sercowo-naczyniowa – potencjalnie zagrażający życiu stan wymagający natychmiastowej interwencji
• Zaburzenia świadomości – mogące postępować aż do śpiączki
• Drgawki – tramadol obniża próg drgawkowy, co może prowadzić do napadów drgawkowych
• Depresja oddechowa – mogąca prowadzić do zatrzymania oddechu
• Zespół serotoninowy – raportowany w przypadkach przedawkowania tramadolu

Objawy przedawkowania paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu jest szczególnie niebezpieczne ze względu na potencjalne uszkodzenie wątroby. Chociaż wczesne objawy mogą być niespecyficzne, hepatotoksyczność może rozwinąć się w ciągu 12-48 godzin po spożyciu.³

Objawy przedawkowania paracetamolu można podzielić na fazy:

Faza wczesna (pierwsze 24 godziny):

• Bladość powłok skórnych
• Nudności i wymioty
• Jadłowstręt
• Ból brzucha

Faza późna (po 12-48 godzinach):

• Uszkodzenie wątroby – ze wzrostem aktywności enzymów wątrobowych
• Zaburzenia metabolizmu glukozy
• Kwasica metaboliczna

Powikłania ciężkiego zatrucia paracetamolem:

• Niewydolność wątroby – mogąca prowadzić do encefalopatii, śpiączki i zgonu
• Ostra niewydolność nerek – z ostrą martwicą kanalików nerkowych, mogąca wystąpić nawet przy braku ciężkiego uszkodzenia wątroby
• Zaburzenia rytmu serca
• Zapalenie trzustki

Należy podkreślić, że uszkodzenie wątroby jest możliwe u dorosłych po przyjęciu 7,5-10 g lub więcej paracetamolu. Mechanizm uszkodzenia polega na tworzeniu toksycznych metabolitów, które w nadmiarze wiążą się nieodwracalnie z tkanką wątrobową.⁴

Postępowanie w przedawkowaniu

Właściwe postępowanie w przypadku przedawkowania leku Exbol wymaga natychmiastowych działań, które powinny uwzględniać toksyczność obu składników preparatu.⁵

Wstępne działania:

1. Natychmiastowe umieszczenie pacjenta na specjalistycznym oddziale
2. Podtrzymywanie czynności oddechowych i krążenia
3. Pobranie próbki krwi do oznaczenia stężenia paracetamolu i tramadolu w osoczu oraz aktywności enzymów wątrobowych
4. Wykonanie prób wątrobowych natychmiast po stwierdzeniu przedawkowania i ich powtarzanie co 24 godziny
5. Opróżnienie żołądka poprzez wywołanie wymiotów (u przytomnych pacjentów) lub płukanie żołądka

Płukanie żołądka jest wskazane u każdego dorosłego lub nastolatka, który przyjął około 7,5 g lub więcej paracetamolu w ciągu ostatnich 4 godzin, a także u dziecka, które przyjęło ≥150 mg/kg paracetamolu w ciągu ostatnich 4 godzin.⁶

Leczenie zatrucia tramadolem:

• Leczenie podtrzymujące w celu utrzymania czynności układu oddechowego i sercowo-naczyniowego
• Podanie naloksonu w celu odwrócenia depresji oddechowej
• Diazepam w przypadku wystąpienia drgawek

Należy zaznaczyć, że tramadol jest w stopniu nieznacznym usuwany z surowicy przez hemodializę lub hemofiltrację, dlatego te metody nie są skuteczne w detoksykacji pacjenta.⁷

Leczenie zatrucia paracetamolem:

• Oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi po 4 godzinach od przedawkowania, w celu oceny ryzyka uszkodzenia wątroby (na podstawie nomogramu przedawkowania paracetamolu)
• Podanie N-acetylocysteiny (NAC) dożylnie lub metioniny doustnie

Podanie N-acetylocysteiny jest kluczowym elementem terapii zatrucia paracetamolem. Jest najskuteczniejsze, gdy zostanie rozpoczęte w ciągu 8 godzin od przedawkowania, jednak należy je wdrożyć nawet po upływie tego czasu. NAC powinna być podana natychmiast, gdy istnieje podejrzenie znacznego przedawkowania, nawet bez oczekiwania na wyniki badań stężenia paracetamolu we krwi.⁸

Monitorowanie i leczenie podtrzymujące

W przypadku przedawkowania leku Exbol niezbędne jest kompleksowe monitorowanie stanu pacjenta, obejmujące:⁹

• Systematyczne badania aktywności enzymów wątrobowych (AST, ALT) – początkowo obserwuje się wzrost ich wartości, które zazwyczaj normalizują się po 1-2 tygodniach
• Monitorowanie parametrów życiowych
• Monitorowanie funkcji nerek
• Dostępność środków zapewniających ogólne leczenie podtrzymujące

Tabela objawów przedawkowania

Przedawkowanie produktu leczniczego Exbol stanowi poważne wyzwanie diagnostyczne i terapeutyczne ze względu na skojarzenie dwóch substancji czynnych o różnym mechanizmie toksyczności. Kluczowe dla powodzenia leczenia jest szybkie rozpoznanie przedawkowania i wdrożenie odpowiedniego postępowania, ze szczególnym uwzględnieniem podania N-acetylocysteiny jako antidotum w przypadku zatrucia paracetamolem.¹⁰