Wpływ epirubicyny na płodność, ciążę i laktację

Epirubicyna, substancja czynna w postaci chlorowodorku epirubicyny zawarta w produkcie leczniczym Epirubicin-Ebewe 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u pacjentów w wieku rozrodczym. Lekarz powinien dokładnie omówić z pacjentem potencjalne zagrożenia związane z płodnością oraz postępowanie w przypadku ciąży lub karmienia piersią.¹

Zaburzenia płodności

Chlorowodorek epirubicyny może prowadzić do szeregu zaburzeń płodności zarówno u mężczyzn, jak i kobiet. U mężczyzn obserwuje się uszkodzenie chromosomów w plemnikach, co może skutkować niepłodnością o charakterze nieodwracalnym. W związku z tym, lekarz powinien poinformować pacjentów płci męskiej o możliwości zabezpieczenia materiału genetycznego poprzez przechowanie nasienia przed rozpoczęciem leczenia.²

U kobiet przed menopauzą leczenie epirubicyną może spowodować poważne zaburzenia cyklu menstruacyjnego, w tym całkowity brak miesiączki lub wystąpienie przedwczesnej menopauzy. Te efekty mogą mieć trwały charakter i negatywnie wpływać na możliwość posiadania potomstwa w przyszłości.³

Ze względu na potencjał genotoksyczny epirubicyny, pacjentom planującym posiadanie potomstwa po zakończeniu terapii należy zalecić konsultację w poradni genetycznej. Takie działanie ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia wad genetycznych u przyszłego potomstwa.⁴

Antykoncepcja u pacjentów leczonych epirubicyną

Lekarz powinien przekazać pacjentom szczegółowe informacje dotyczące konieczności stosowania antykoncepcji w trakcie i po zakończeniu leczenia epirubicyną. Wymogi różnią się w zależności od płci pacjenta:

• Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres leczenia oraz przez co najmniej 6,5 miesiąca po przyjęciu ostatniej dawki leku.⁵
• Mężczyźni powinni stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez minimum 3,5 miesiąca po zakończeniu leczenia.⁶

Epirubicyna a ciąża

Dotychczas nie przeprowadzono kontrolowanych badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania epirubicyny u kobiet w ciąży. Jednakże dane z badań na modelach zwierzęcych wskazują, że chlorowodorek epirubicyny podawany w okresie ciąży może powodować uszkodzenie płodu.⁷

W przypadku konieczności zastosowania epirubicyny u kobiety ciężarnej lekarz powinien dokładnie poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku dla płodu. Terapię można rozważyć wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści z leczenia dla matki przewyższają możliwe ryzyko dla rozwijającego się płodu.⁸

Jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę w trakcie leczenia epirubicyną, należy bezzwłocznie poinformować ją o potencjalnym zagrożeniu dla płodu i rozważyć możliwe opcje postępowania.⁹

Karmienie piersią a leczenie epirubicyną

Nie ma jednoznacznych danych klinicznych dotyczących przenikania epirubicyny do mleka kobiecego. Jednakże wiadomo, że wiele leków przeciwnowotworowych, w tym inne antracykliny (grupa chemioterapeutyków do której należy epirubicyna), przenika do mleka kobiecego.¹⁰

Ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych u niemowlęcia karmionego piersią przez matkę otrzymującą epirubicynę, lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności zaprzestania karmienia piersią. Przerwanie laktacji jest wymagane zarówno przed rozpoczęciem leczenia, jak i przez cały okres terapii epirubicyną.¹¹