rak pęcherza moczowego z komórek nabłonka przejściowego
Wskazanie

Rak pęcherza moczowego z komórek nabłonka przejściowego (rak urotelialny) to najczęściej występujący typ nowotworu pęcherza moczowego, stanowiący około 90% wszystkich przypadków. Rozwija się z komórek nabłonka wyściełającego drogi moczowe. Choroba ta częściej dotyka mężczyzn niż kobiety, a głównym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu, które odpowiada za około 50% przypadków. Inne czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na chemikalia przemysłowe, przewlekłe stany zapalne pęcherza oraz genetyczne predyspozycje.

Leczenie raka pęcherza moczowego zależy od stopnia zaawansowania nowotworu. W przypadku raka powierzchownego stosuje się przede wszystkim leczenie chirurgiczne – przezcewkową resekcję guza pęcherza (TURBT), często uzupełnioną o dopęcherzowe wlewy chemioterapeutyków lub immunoterapię. W Polsce najczęściej stosowane leki to mitomycyna C (Mitomycin C), doksorubicyna (Adriblastina) oraz szczep BCG (BCG Szczepionka SSI, Onko BCG). W przypadku inwazyjnego raka pęcherza podstawową metodą leczenia jest radykalna cystektomia (usunięcie pęcherza moczowego) z odprowadzeniem moczu.

W zaawansowanych i przerzutowych postaciach choroby stosuje się systemową chemioterapię opartą na cisplatynie (Cisplatin-Ebewe, Cisplatinum Accord) w schematach wielolekowych, takich jak gemcytabina z cisplatyną (gemcytabina dostępna jako Gemcit, Gemcitabinum Accord). W przypadku niepowodzenia chemioterapii pierwszej linii lub przeciwwskazań do stosowania cisplatyny, dostępne są leki z grupy inhibitorów punktów kontrolnych układu immunologicznego, takie jak pembrolizumab (Keytruda), atezolizumab (Tecentriq), czy nivolumab (Opdivo). Nowoczesną opcją terapeutyczną jest również enfortumab vedotin, jednak nie jest on jeszcze powszechnie dostępny w Polsce.

Największe trudności w leczeniu raka urotelialnego pęcherza moczowego to wysoki odsetek nawrotów w przypadku guzów powierzchownych (nawet do 70% w ciągu 5 lat), co wymusza intensywne monitorowanie pacjentów. W przypadku choroby inwazyjnej wyzwaniem jest utrzymanie jakości życia pacjentów po cystektomii i radzenie sobie z powikłaniami związanymi z odprowadzeniem moczu. Nowotwory zaawansowane charakteryzują się stosunkowo niską odpowiedzią na chemioterapię, a u wielu pacjentów występują przeciwwskazania do stosowania schematów opartych na cisplatynie ze względu na współistniejące choroby nerek i ogólny stan zdrowia. Dodatkowym problemem jest oporność na leczenie, która często rozwija się w trakcie terapii.