Wpływ dapagliflozyny na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie produktu leczniczego Diaflix (dapagliflozyna) u kobiet w wieku rozrodczym wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza, zwłaszcza w kontekście planowania ciąży, ciąży i karmienia piersią. Przekazanie dokładnych informacji pacjentce jest obowiązkiem klinicysty, który powinien uwzględnić zarówno dostępne dane kliniczne, jak i wyniki badań przedklinicznych.¹

Dapagliflozyna w okresie ciąży

Dotychczas nie zgromadzono wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania dapagliflozyny u kobiet ciężarnych. Należy jednak zwrócić uwagę na istotne wyniki badań przedklinicznych, które wykazały potencjalne zagrożenia dla rozwijającego się płodu.²

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych (szczury) wykazały toksyczny wpływ dapagliflozyny na rozwijające się nerki płodu w okresie odpowiadającym drugiemu i trzeciemu trymestrowi ciąży u ludzi. Ten niekorzystny efekt rozwojowy stanowi podstawę do następujących zaleceń klinicznych:³

• Przeciwwskazanie do stosowania dapagliflozyny w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na potencjalny niekorzystny wpływ na rozwój nerek płodu⁴
• Konieczność przerwania leczenia dapagliflozyną natychmiast po stwierdzeniu ciąży u pacjentki, aby zminimalizować ekspozycję płodu na substancję czynną⁵

Należy podkreślić, że pierwszoplanowe znaczenie ma ochrona rozwijającego się płodu przed potencjalnie szkodliwym działaniem dapagliflozyny, zwłaszcza w odniesieniu do funkcji nerek. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym, lekarz powinien rozważyć korzyści i ryzyko związane z terapią oraz poinformować pacjentkę o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia produktem Diaflix.⁶

Dapagliflozyna podczas karmienia piersią

Stosowanie dapagliflozyny w okresie laktacji również budzi istotne obawy kliniczne. Dotychczas nie przeprowadzono badań oceniających bezpośrednio przenikanie dapagliflozyny lub jej metabolitów do mleka kobiecego.⁷

Dostępne dane z badań przedklinicznych dostarczają jednak istotnych informacji w tym zakresie:⁸

• Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że dapagliflozyna oraz jej metabolity przenikają do mleka
• Stwierdzono farmakologiczny wpływ substancji czynnej na karmione potomstwo
• Efekt biologiczny u potomstwa wynika bezpośrednio z mechanizmu działania dapagliflozyny

Ze względu na potencjalne ryzyko dla noworodków i niemowląt karmionych piersią, stosowanie dapagliflozyny jest przeciwwskazane podczas karmienia piersią. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dziecka, a potencjalne działania niepożądane mogą wynikać z mechanizmu farmakologicznego dapagliflozyny.⁹

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności:¹⁰

1. Przerwania stosowania dapagliflozyny w przypadku planowania karmienia piersią
2. Alternatywnie – rezygnacji z karmienia piersią, jeśli kontynuacja leczenia dapagliflozyną jest niezbędna ze względów medycznych

Wpływ dapagliflozyny na płodność

W zakresie wpływu dapagliflozyny na płodność ludzką brak jest bezpośrednich danych klinicznych. Nie przeprowadzono dedykowanych badań oceniających ten aspekt u ludzi.¹¹

Dostępne są natomiast wyniki badań przedklinicznych na modelach zwierzęcych. Badania przeprowadzone na szczurach, z zastosowaniem różnych dawek dapagliflozyny, nie wykazały istotnego wpływu substancji czynnej na płodność zarówno u samic, jak i samców.¹²

Pomimo braku negatywnego wpływu na płodność w badaniach przedklinicznych, lekarz powinien zachować ostrożność podczas kwalifikacji pacjentów do leczenia dapagliflozyną, szczególnie w przypadku par planujących ciążę. Zaleca się rozważenie indywidualnego stosunku korzyści do ryzyka oraz poinformowanie pacjentów o ograniczonych danych dotyczących bezpieczeństwa w tym zakresie.¹³

Informacje kliniczne do przekazania pacjentce

Lekarz prowadzący terapię produktem leczniczym Diaflix (dapagliflozyna) powinien przekazać pacjentce w wieku rozrodczym następujące kluczowe informacje:¹⁴

Przekazanie powyższych informacji w sposób jasny i zrozumiały jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentki i jej potomstwa. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym lekarz powinien regularnie weryfikować status ciąży oraz przypominać o konieczności natychmiastowego zgłoszenia faktu zajścia w ciążę, aby możliwe było odpowiednio wczesne odstawienie leku Diaflix.¹⁵