Właściwości farmakodynamiczne
Depralin ODT 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku

Depralin ODT (zawierający escytalopram) należy do grupy farmaceutycznej leków przeciwdepresyjnych, będących selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), oznaczonych kodem ATC: N06AB10. Preparat dostępny jest w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w trzech dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg escytalopramu, co odpowiada odpowiednio 6,3875 mg, 12,775 mg oraz 25,55 mg escytalopramu szczawianu.¹

Mechanizm działania

Escytalopram wykazuje wysoce selektywne działanie hamujące wychwyt zwrotny serotoniny (5-HT) z silnym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Warto zaznaczyć, że substancja wiąże się również z miejscem allosterycznym transportera serotoniny, jednak z 1000-krotnie mniejszym powinowactwem w porównaniu do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą farmakologiczną escytalopramu jest niewielkie lub zerowe powinowactwo do szeregu innych receptorów, w tym:

• receptorów serotoninergicznych 5-HT_1A i 5-HT₂ – co minimalizuje działania niepożądane związane z aktywacją tych receptorów
• receptorów dopaminergicznych D₁ i D₂ – ograniczając wpływ na układ dopaminergiczny
• receptorów adrenergicznych α₁-, α₂-, β- – zmniejszając ryzyko działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego
• receptorów histaminowych H₁ – co przekłada się na niskie ryzyko sedacji
• cholinergicznych receptorów muskarynowych – ograniczając działania antycholinergiczne
• receptorów benzodiazepinowych – co nie powoduje efektów typowych dla benzodiazepin
• receptorów opioidowych – unikając interakcji z układem opioidowym

³

Na podstawie danych farmakologicznych można stwierdzić, że jedynym istotnym klinicznie mechanizmem działania escytalopramu jest hamowanie zwrotnego wychwytu serotoniny. Ten mechanizm wyjaśnia zarówno farmakologiczne jak i kliniczne efekty leku.⁴

Wpływ na odstęp QTc

W badaniach elektrokardiograficznych przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowanych placebo u zdrowych ochotników, escytalopram wykazywał wpływ na odstęp QTc (skorygowany metodą Fridericia). Zaobserwowano wydłużenie wartości wyjściowej QTc o 4,3 ms (90% CI: 2,2; 6,4) po zastosowaniu dawki 10 mg/dobę oraz o 10,7 ms (90% CI: 8,6; 12,8) przy dawce 30 mg/dobę. Wyniki te mają istotne znaczenie kliniczne w kontekście oceny potencjalnego ryzyka zaburzeń rytmu serca.⁵

Skuteczność kliniczna

Duże epizody depresji

Depralin ODT (escytalopram) potwierdził swoją skuteczność w leczeniu dużych epizodów depresyjnych w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁶

W badaniu długoterminowym dotyczącym zapobiegania nawrotom choroby uczestniczyło 274 pacjentów, którzy pozytywnie odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę w początkowej, ośmiotygodniowej, otwartej fazie badania. Następnie pacjenci zostali zrandomizowani do dwóch grup: kontynuacji leczenia escytalopramem w dotychczasowej dawce lub przyjmowania placebo, przez okres do 36 tygodni. Wyniki jednoznacznie wykazały, że u pacjentów nieprzerwanie leczonych escytalopramem czas do wystąpienia nawrotu choroby w ciągu dalszych 36 tygodni był znacząco dłuższy w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo.⁷

Fobia społeczna

Escytalopram wykazał skuteczność w leczeniu fobii społecznej zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach, jak i u pacjentów odpowiadających na leczenie w 6-miesięcznym badaniu oceniającym zapobieganie nawrotom zespołu lęku społecznego.⁸

Dodatkowe 24-tygodniowe badanie ukierunkowane na ustalenie optymalnego dawkowania wykazało skuteczność escytalopramu w leczeniu fobii społecznej w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg, potwierdzając elastyczność doboru dawki w zależności od indywidualnej odpowiedzi pacjenta i tolerancji leczenia.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego została potwierdzona we wszystkich czterech badaniach kontrolowanych placebo.¹⁰

Analiza zbiorcza wyników z trzech badań o podobnym schemacie dawkowania, obejmująca 421 pacjentów otrzymujących escytalopram oraz 419 pacjentów przyjmujących placebo, wykazała odpowiedź na prowadzone leczenie u 47,5% pacjentów w grupie escytalopramu i 28,9% w grupie placebo. Remisję objawów zaburzenia lękowego uogólnionego odnotowano u 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem oraz u 20,8% pacjentów otrzymujących placebo. Co istotne, efekt terapeutyczny obserwowano już po pierwszym tygodniu stosowania leku.¹¹

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę została udowodniona w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 74 tygodni, które oceniało utrzymywanie się efektu terapeutycznego u 373 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na 12-tygodniowe leczenie w fazie otwartej. Wyniki te potwierdzają zasadność długoterminowej terapii escytalopramem w zaburzeniu lękowym uogólnionym.¹²

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

W randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą wykazano, że pacjenci przyjmujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę uzyskali istotnie lepsze wyniki w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy placebo po 12 tygodniach terapii. Jest to kluczowa skala służąca do oceny nasilenia objawów zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD).¹³

Po przedłużeniu terapii do 24 tygodni, zarówno pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 10 mg na dobę, jak i w dawce 20 mg na dobę, wykazywali istotną statystycznie przewagę nad grupą przyjmującą placebo. Ten wynik potwierdza skuteczność escytalopramu w różnych dawkach w dłuższej perspektywie czasowej.¹⁴

W badaniu oceniającym skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD, pacjenci, którzy odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w 16-tygodniowej fazie otwartej, zostali następnie poddani randomizacji do dalszego 24-tygodniowego leczenia escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę lub placebo w ramach fazy podwójnie ślepej próby. Wyniki jednoznacznie potwierdziły skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego w obu badanych dawkach.¹⁵