Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego COZAAR

Podczas terapii produktem leczniczym COZAAR (losartan potasowy) należy zwrócić szczególną uwagę na szereg istotnych kwestii klinicznych, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo pacjenta i skuteczność leczenia. Ścisłe przestrzeganie poniższych zaleceń pozwoli zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz zapewni optymalne efekty terapeutyczne.¹

Nadwrażliwość i obrzęk naczynioruchowy

Pacjenci z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie (obejmującym obrzęk twarzy, warg, gardła i/lub języka) wymagają szczególnej obserwacji podczas terapii losartanem. Reakcje nadwrażliwości mogą wystąpić w każdym momencie leczenia, dlatego konieczny jest stały nadzór kliniczny w tej grupie chorych.²

Niedociśnienie i zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej

Objawowe niedociśnienie może wystąpić szczególnie u pacjentów ze zmniejszoną objętością wewnątrznaczyniową i/lub niedoborem sodu, będącym konsekwencją intensywnego leczenia moczopędnego, diety z ograniczeniem soli, biegunki lub wymiotów. Ryzyko jest największe po podaniu pierwszej dawki oraz po zwiększeniu dawkowania. Przed rozpoczęciem leczenia produktem COZAAR należy wyrównać istniejące niedobory lub zastosować mniejszą dawkę początkową. Zasada ta dotyczy również dzieci i młodzieży w wieku 6-18 lat.³

Zaburzenia równowagi elektrolitowej

Zaburzenia równowagi elektrolitowej są częstym zjawiskiem u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zarówno ze współistniejącą cukrzycą, jak i bez niej. W badaniach klinicznych udokumentowano, że hiperkaliemia występowała częściej w grupie leczonej losartanem niż w grupie otrzymującej placebo u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nefropatią. Z tego powodu konieczne jest:⁴

• Ścisłe kontrolowanie stężenia potasu w osoczu
• Regularne monitorowanie klirensu kreatyniny, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością serca oraz klirensem kreatyniny wynoszącym 30-50 ml/min

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania losartanu z następującymi substancjami/produktami:⁵

• Leki moczopędne oszczędzające potas (np. spironolakton, eplerenon, triamteren)
• Suplementy potasu
• Substytuty soli kuchennej zawierające potas
• Inne produkty mogące zwiększać stężenie potasu w surowicy krwi (np. produkty zawierające trimetoprim)

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby w wywiadzie należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki losartanu, ponieważ dane farmakokinetyczne wskazują na znaczne zwiększenie stężenia losartanu w osoczu u pacjentów z marskością wątroby. Ze względu na brak doświadczenia terapeutycznego, losartan jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.⁶

Nie zaleca się stosowania losartanu u dzieci z zaburzeniami czynności wątroby.⁷

Zaburzenia czynności nerek

W następstwie zahamowania aktywności układu renina-angiotensyna obserwowano zaburzenia czynności nerek, włącznie z niewydolnością nerek. Zjawisko to występuje szczególnie u pacjentów, u których czynność nerek zależy od aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron, takich jak osoby z:⁸

• Ciężką niewydolnością serca
• Wcześniej występującymi zaburzeniami czynności nerek

Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych wpływających na układ renina-angiotensyna-aldosteron, u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy doprowadzającej krew do jedynej czynnej nerki może występować wzrost stężenia mocznika we krwi oraz kreatyniny w surowicy. Te zmiany czynności nerek mogą być odwracalne po zakończeniu leczenia. Losartan należy stosować ostrożnie u pacjentów z wymienionymi schorzeniami.⁹

Stosowanie u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek

Z powodu braku danych nie zaleca się stosowania losartanu u dzieci, u których współczynnik przesączania kłębuszkowego wynosi < 30 ml/min/1,73 m².¹⁰

Podczas leczenia losartanem należy regularnie kontrolować czynność nerek, ponieważ może się ona pogarszać. Jest to szczególnie istotne w przypadkach, gdy losartan podawany jest przy istniejących innych zaburzeniach mogących wpływać na czynność nerek, takich jak:¹¹

• Gorączka
• Odwodnienie

Wykazano, że jednoczesne stosowanie losartanu i inhibitorów ACE zaburzało czynność nerek, dlatego takie połączenie nie jest zalecane.¹²

Przeszczepienie nerki

Brak jest doświadczenia dotyczącego stosowania losartanu u pacjentów po niedawno przebytym przeszczepieniu nerki.¹³

Pierwotny hiperaldosteronizm

Pacjenci z pierwotnym hiperaldosteronizmem przeważnie nie reagują na produkty lecznicze przeciwnadciśnieniowe działające poprzez hamowanie aktywności układu renina-angiotensyna. Z tego powodu nie zaleca się stosowania losartanu w tej grupie pacjentów.¹⁴

Choroba niedokrwienna serca i zaburzenia naczyniowo-mózgowe

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwnadciśnieniowych, nadmierne zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca i zaburzeniami naczyniowo-mózgowymi może spowodować zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu. Dlatego konieczne jest staranne dostosowanie dawkowania i regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego podczas terapii.¹⁵

Niewydolność serca

U pacjentów z niewydolnością serca, ze współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek lub bez, istnieje ryzyko wystąpienia ciężkiego niedociśnienia tętniczego i (często ostrej) niewydolności nerek. Dotyczy to, podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych działających na układ renina-angiotensyna, wszystkich pacjentów z niewydolnością serca.¹⁶

Szczególną ostrożność należy zachować stosując losartan u pacjentów z:¹⁷

• Niewydolnością serca i współistniejącymi ciężkimi zaburzeniami czynności nerek
• Ciężką niewydolnością serca (stopień IV wg NYHA)
• Niewydolnością serca i objawowymi, zagrażającymi życiu zaburzeniami rytmu serca

Leczenie skojarzone losartanem i beta-adrenolitykami należy prowadzić z zachowaniem ostrożności.¹⁸

Zwężenie zastawki aortalnej i mitralnej, kardiomiopatia przerostowa ze zwężeniem drogi odpływu

Tak jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia krwionośne, należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:¹⁹

• Zwężeniem zastawki aortalnej
• Zwężeniem zastawki mitralnej
• Kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy COZAAR zawiera laktozę jednowodną (25,5 mg w tabletce 50 mg). Produktu nie należy stosować u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁰

Ciąża

Stosowanie losartanu podczas ciąży jest przeciwwskazane. Należy przestrzegać następujących zasad:²¹

• Nie należy rozpoczynać leczenia losartanem podczas ciąży
• U pacjentek planujących ciążę należy zmienić leczenie na alternatywne o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w ciąży (chyba że dalsze leczenie losartanem uważane jest za niezbędne)
• W przypadku potwierdzenia ciąży należy natychmiast przerwać stosowanie losartanu oraz, jeśli to właściwe, rozpocząć alternatywne leczenie

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

Podobnie jak zaobserwowano w przypadku inhibitorów konwertazy angiotensyny, losartan i inni antagoniści angiotensyny wykazują zdecydowanie mniejszą skuteczność w obniżaniu ciśnienia krwi u osób rasy czarnej niż u osób innych ras. Jest to prawdopodobnie spowodowane większą częstością występowania stanów małego stężenia reniny w populacji osób rasy czarnej z nadciśnieniem tętniczym.²²

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Istnieją dowody, że jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), antagonistów receptora angiotensyny II (AIIRA) lub aliskirenu zwiększa ryzyko:²³

• Niedociśnienia
• Hiperkaliemii
• Zaburzeń czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek)

W związku z powyższym nie zaleca się podwójnego blokowania układu RAA poprzez jednoczesne zastosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu.²⁴

Jeśli zastosowanie podwójnej blokady układu RAA jest absolutnie konieczne, powinno być prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty, a następujące parametry powinny być ściśle monitorowane:²⁵

• Czynność nerek
• Stężenie elektrolitów
• Ciśnienie krwi

U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.²⁶