Działania niepożądane
Clindamycin hameln 150 mg/ml

Clindamycin hameln, dostępny w roztworze do wstrzykiwań o stężeniu 150 mg/ml (ampułki 2 ml i 4 ml, odpowiednio 300 mg i 600 mg klindamycyny), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących układy żołądkowo-jelitowy, immunologiczny, hematologiczny, nerwowy, skórny oraz wątrobowy. Najczęstsze objawy to zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, nudności, wymioty oraz potencjalnie zagrażające życiu rzekomobłoniaste zapalenie jelit i zapalenie jelita grubego wywołane przez Clostridium difficile. Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować anafilaksję, wstrząs anafilaktyczny oraz ciężkie reakcje skórne, w tym toksyczną nekrolizę naskórka (zespół Lyella) i zespół Stevensa-Johnsona. Ponadto obserwuje się zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, neutropenia, trombocytopenia), przemijające zapalenie wątroby z żółtaczką oraz blokadę nerwowo-mięśniową. Alkohol benzylowy (9 mg/ml) zawarty w preparacie stanowi dodatkowe ryzyko, zwłaszcza u noworodków, pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Pobierz ChPL PDF Clindamycin hameln – Roztwór do wstrzykiwań lub infuzji – 150 mg/ml
  1. Działania niepożądane leku Clindamycin hameln
    1. Charakterystyka produktu
  2. Szczegółowe działania niepożądane
    1. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
    2. Reakcje nadwrażliwości i skórne
    3. Zaburzenia hematologiczne
    4. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
    5. Zaburzenia nerwowo-mięśniowe
    6. Zaburzenia układu krążenia
    7. Działania niepożądane związane z alkoholem benzylowym
    8. Reakcje miejscowe
  3. Tabela działań niepożądanych
  4. Monitorowanie działań niepożądanych
    1. Zapobieganie działaniom niepożądanym
    2. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    3. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. powikłane zakażenie skóry i tkanki miękkiej
  2. powikłane zakażenie w obrębie jamy brzusznej
  3. przewlekłe zapalenie zatok
  4. zakażenie dolnych dróg oddechowych
  5. zakażenie kości i stawu
  6. zakażenie w obrębie miednicy i żeńskich narządów płciowych
Substancja czynna
  1. klindamycyna
Kategoria leku
  1. antybiotyk
  2. leki przeciwbakteryjne

Działania niepożądane leku Clindamycin hameln

Produkty zawierające fosforan klindamycyny (Clindamycin hameln, 150 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji), podobnie jak inne produkty lecznicze, mogą powodować działania niepożądane o różnym nasileniu i częstotliwości występowania. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową analizę potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego antybiotyku.1

Charakterystyka produktu

Clindamycin hameln jest dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań/do infuzji o stężeniu 150 mg/ml. Produkt dostępny jest w ampułkach zawierających 2 ml (300 mg klindamycyny) lub 4 ml (600 mg klindamycyny). Warto podkreślić, że preparat zawiera substancje pomocnicze o znanym działaniu: alkohol benzylowy (9 mg/ml) oraz sód (do 8,6 mg/ml), które same mogą przyczyniać się do wystąpienia pewnych działań niepożądanych.2

Szczegółowe działania niepożądane

Działania niepożądane klindamycyny obejmują szeroki zakres objawów dotyczących różnych układów i narządów. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis najważniejszych zagrożeń związanych z terapią.3

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Jednymi z najczęściej występujących działań niepożądanych klindamycyny są zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Obejmują one biegunkę, ból brzucha, wymioty i nudności. Szczególnie istotnym i potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniem jest rzekomobłoniaste zapalenie jelit związane z antybiotykoterapią oraz zapalenie jelita grubego wywołane przez Clostridium difficile. Powikłania te mogą wystąpić nawet po zakończeniu leczenia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.4

Reakcje nadwrażliwości i skórne

Klindamycyna może wywoływać szereg reakcji nadwrażliwości, od łagodnych do zagrażających życiu. Wśród nich wyróżnia się reakcje anafilaktyczne, wstrząs anafilaktyczny oraz reakcje anafilaktoidalne. Ponadto możliwe są różnorodne reakcje skórne, takie jak osutka plamkowo-grudkowa, pokrzywka, a w cięższych przypadkach toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella), pęcherzowy rumień wielopostaciowy (zespół Stevensa-Johnsona) czy złuszczające zapalenie skóry. Opisywano również przypadki wysypki polekowej z eozynofilią i objawami uogólnionymi oraz ostrej uogólnionej osutki krostkowej.5

Zaburzenia hematologiczne

Stosowanie klindamycyny może prowadzić do zaburzeń hematologicznych, takich jak agranulocytoza, neutropenia, trombocytopenia, leukopenia czy eozynofilia. Stany te mogą manifestować się zwiększoną podatnością na infekcje, krwawieniami lub zaburzeniami krzepnięcia krwi.6

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

U pacjentów leczonych klindamycyną obserwowano przemijające zapalenie wątroby z żółtaczką zastoinową oraz żółtaczkę. Ponadto obserwowano nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby. Istotna jest regularna kontrola parametrów wątrobowych podczas terapii tym antybiotykiem.7

Zaburzenia nerwowo-mięśniowe

Klindamycyna może powodować blokadę nerwowo-mięśniową, która może objawiać się osłabieniem mięśni i trudnościami w oddychaniu. Ponadto obserwowano senność, zawroty głowy, bóle głowy oraz zaburzenia smaku.8

Zaburzenia układu krążenia

Do poważnych, choć rzadkich, działań niepożądanych klindamycyny należy zatrzymanie krążeniowo-oddechowe. Ponadto obserwowano zakrzepowe zapalenie żył oraz niedociśnienie tętnicze. Przypadki zatrzymania krążeniowo-oddechowego zgłaszano po zbyt szybkim podaniu dożylnym leku.9

Działania niepożądane związane z alkoholem benzylowym

Clindamycin hameln zawiera alkohol benzylowy (9 mg/ml), który może powodować różne poważne działania niepożądane, takie jak problemy w oddychaniu (tzw. gasping syndrome) ze skutkiem śmiertelnym u noworodków, ryzyko kumulacji i toksyczności z kwasicą metaboliczną u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.10

Reakcje miejscowe

W miejscu podania klindamycyny mogą wystąpić ból, ropnie oraz podrażnienie. Reakcje te są zazwyczaj związane z techniką podawania leku.11

Tabela działań niepożądanych

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Rzekomobłoniaste zapalenie jelit związane z antybiotykoterapią Nieznana Ciężkie powikłanie antybiotykoterapii, objawiające się uporczywą biegunką, gorączką i bólem brzucha
Zapalenie jelita grubego wywołane przez Clostridium difficile Nieznana Powikłanie związane z nadmiernym namnożeniem bakterii C. difficile po zniszczeniu normalnej flory jelitowej
Zakażenie pochwy Nieznana Kandydoza lub inne zakażenia związane z zaburzeniem mikroflory
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Agranulocytoza Nieznana Drastyczne zmniejszenie liczby granulocytów we krwi, powodujące zwiększoną podatność na infekcje
Neutropenia Nieznana Zmniejszenie liczby neutrofili we krwi
Trombocytopenia Nieznana Zmniejszenie liczby płytek krwi, mogące prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawień
Leukopenia Nieznana Zmniejszenie liczby leukocytów we krwi
Eozynofilia Nieznana Zwiększenie liczby eozynofili we krwi, często związane z reakcjami alergicznymi
Zaburzenia układu immunologicznego Gorączka polekowa Nieznana Podwyższona temperatura ciała jako reakcja na lek
Reakcja alergiczna na alkohol benzylowy (tzw. gasping syndrome) Nieznana Reakcja na substancję pomocniczą, szczególnie niebezpieczna u noworodków
Reakcja anafilaktyczna Nieznana Natychmiastowa reakcja nadwrażliwości typu I
Wstrząs anafilaktyczny Nieznana Zagrażająca życiu reakcja nadwrażliwości
Reakcje anafilaktoidalne Nieznana Reakcje podobne do anafilaksji, ale niezależne od przeciwciał IgE
Nadwrażliwość Nieznana Ogólna skłonność do reakcji alergicznych na lek
Zaburzenia układu nerwowego Zaburzenia smaku Nieznana Zmiana lub utrata zdolności prawidłowego odczuwania smaku
Blokada nerwowo-mięśniowa Nieznana Zaburzenie przekaźnictwa nerwowo-mięśniowego, mogące prowadzić do osłabienia mięśni
Senność Nieznana Nadmierna potrzeba snu, ospałość
Zawroty głowy Nieznana Uczucie wirowania lub chwiania się
Bóle głowy Nieznana Różnego rodzaju bóle o różnym umiejscowieniu i nasileniu
Zaburzenia serca Zatrzymanie krążeniowo-oddechowe Nieznana Nagłe zatrzymanie funkcji krążenia i oddychania, zwłaszcza przy zbyt szybkim podaniu dożylnym
Zaburzenia naczyniowe Zakrzepowe zapalenie żył Nieznana Zapalenie żył z towarzyszącym tworzeniem zakrzepów
Niedociśnienie tętnicze Nieznana Zbyt niskie ciśnienie krwi
Zaburzenia żołądka i jelit Biegunka Nieznana Częste oddawanie luźnych stolców
Ból brzucha Nieznana Dyskomfort lub ból w obrębie jamy brzusznej
Wymioty Nieznana Gwałtowne opróżnianie żołądka
Nudności Nieznana Nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w żołądku z tendencją do wymiotów
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Przemijające zapalenie wątroby z żółtaczką zastoinową Nieznana Czasowe uszkodzenie wątroby z towarzyszącym zażółceniem skóry i białkówek oczu
Żółtaczka Nieznana Zażółcenie skóry i białkówek oczu z powodu zwiększonego stężenia bilirubiny
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Osutka plamkowo-grudkowa Nieznana Zmiany skórne w postaci czerwonych plam i grudek
Osutka odropodobna Nieznana Wysypka przypominająca odrę
Pokrzywka Nieznana Szybko pojawiające się bąble na skórze z towarzyszącym świądem
Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) Nieznana Zagrażające życiu złuszczanie naskórka na dużej powierzchni ciała
Pęcherzowy rumień wielopostaciowy (zespół Stevensa-Johnsona) Nieznana Ciężka reakcja skórna z tworzeniem pęcherzy i owrzodzeń na błonach śluzowych
Obrzęk naczynioruchowy Nieznana Szybko rozwijający się obrzęk skóry, tkanki podskórnej i błon śluzowych
Złuszczające zapalenie skóry Nieznana Stan zapalny skóry prowadzący do złuszczania się naskórka
Pęcherzowe zapalenie skóry Nieznana Zapalenie skóry z tworzeniem pęcherzy
Rumień wielopostaciowy Nieznana Reakcja skórna z charakterystycznymi zmianami w kształcie tarcz strzelniczych
Wysypka polekowa z eozynofilią i objawami uogólnionymi Nieznana Zespół obejmujący wysypkę, gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych i narządów wewnętrznych
Ostra uogólniona osutka krostkowa Nieznana Szybko rozwijająca się wysypka z krostkami na zaczerwienionej skórze, często z gorączką
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Zapalenie wielostawowe Nieznana Stan zapalny dotyczący wielu stawów jednocześnie
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Ostre uszkodzenie nerek Nieznana Nagłe pogorszenie czynności nerek
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Ból Nieznana Nieprzyjemne odczucie, zwłaszcza w miejscu podania
Ropnie w miejscu wstrzyknięcia Nieznana Miejscowe zbiorniki ropy w tkance podskórnej
Podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia Nieznana Stan zapalny w miejscu podania leku
Badania diagnostyczne Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby Nieznana Podwyższone poziomy enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT) lub innych parametrów wątrobowych

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.12

Zapobieganie działaniom niepożądanym

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, należy stosować odpowiednie środki ostrożności:

  • Dokładny wywiad w kierunku nadwrażliwości na klindamycynę lub linkomycynę
  • Powolne podawanie dożylne, aby uniknąć zatrzymania krążeniowo-oddechowego
  • Monitorowanie funkcji wątroby i nerek, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami
  • Obserwacja pacjenta pod kątem objawów rzekomobłoniastego zapalenia jelit i zakażenia C. difficile
  • Szczególna ostrożność przy podawaniu leku noworodkom, kobietom w ciąży i karmiącym piersią ze względu na zawartość alkoholu benzylowego

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy wdrożyć odpowiednie postępowanie:

  1. Przerwanie podawania leku w przypadku ciężkich reakcji nadwrażliwości
  2. Wdrożenie leczenia objawowego i podtrzymującego
  3. W przypadku rzekomobłoniastego zapalenia jelit – przerwanie leczenia klindamycyną i wdrożenie odpowiedniej terapii (np. wankomycyna, fidaksomycyna)
  4. Monitorowanie parametrów życiowych i laboratoryjnych
  5. Zgłoszenie działania niepożądanego do odpowiednich organów monitorujących bezpieczeństwo leków

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl