Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Chorapur

Ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG) zawarta w preparacie Chorapur wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne zagrożenia i możliwe powikłania. Lek dostępny jest w dwóch dawkach: 1500 IU oraz 5000 IU w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, jakie należy wdrożyć podczas leczenia tym preparatem.¹

Ogólne uwagi kliniczne

Terapia z wykorzystaniem ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej prowadzi do zwiększonej produkcji androgenów oraz retencji płynów w organizmie. Z tego powodu pacjenci z określonymi schorzeniami wymagają szczególnego nadzoru. Dotyczy to w szczególności osób z podejrzeniem lub rozpoznaną chorobą serca, nerek, nadciśnieniem tętniczym, epilepsją lub migreną (również w wywiadzie). U tych pacjentów Chorapur może sporadycznie powodować pogorszenie stanu klinicznego lub nawrót choroby podstawowej.²

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów ze zidentyfikowanymi czynnikami ryzyka zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Do grupy podwyższonego ryzyka należą osoby z:

• zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi w wywiadzie osobistym – u tych pacjentów ryzyko nawrotu zakrzepicy podczas terapii gonadotropinami jest podwyższone³
• zakrzepicą w wywiadzie rodzinnym – genetyczne predyspozycje zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań zakrzepowych⁴
• otyłością (BMI > 30 kg/m²) – nadmierna masa ciała stanowi niezależny czynnik ryzyka powikłań zakrzepowych⁵
• trombofilią – genetycznie uwarunkowane zaburzenia krzepnięcia zwiększają ryzyko zakrzepicy⁶

U takich pacjentów konieczna jest wnikliwa ocena stosunku korzyści do ryzyka związanych z wdrożeniem terapii gonadotropinami. Należy również pamiętać, że sama ciąża zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych, co powinno być uwzględnione przy podejmowaniu decyzji o rozpoczęciu leczenia.⁷

Stosowanie preparatu Chorapur u kobiet

Diagnostyka przed rozpoczęciem leczenia

Przed wdrożeniem terapii preparatem Chorapur u kobiet konieczne jest przeprowadzenie kompleksowej diagnostyki przyczyn niepłodności oraz wykluczenie przeciwwskazań do zajścia w ciążę. W ramach procesu diagnostycznego szczególną uwagę należy zwrócić na wykluczenie:

• Niedoczynności tarczycy – zaburzenia funkcji tarczycy mogą być przyczyną problemów z płodnością⁸
• Niedoczynności kory nadnerczy – wpływa na gospodarkę hormonalną i może zaburzać procesy rozrodcze⁹
• Hiperprolaktynemii – podwyższony poziom prolaktyny może hamować prawidłową owulację¹⁰
• Guzów przysadki mózgowej – mogą prowadzić do zaburzeń hormonalnych i stanowić przeciwwskazanie do leczenia¹¹
• Patologii podwzgórza – zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-jajniki wymagają odpowiedniej diagnostyki¹²

W przypadku wykrycia powyższych zaburzeń, przed wdrożeniem leczenia preparatem Chorapur konieczne jest zastosowanie odpowiedniej terapii przyczynowej.¹³

Zespół hiperstymulacji jajników (OHSS)

Zespół hiperstymulacji jajników (ang. Ovarian Hyperstimulation Syndrome – OHSS) jest poważnym powikłaniem, które może wystąpić podczas stymulacji jajników, szczególnie u pacjentek poddawanych stymulacji rozwoju wielu pęcherzyków. Ryzyko to jest zwiększone z uwagi na rozwój licznych pęcherzyków jajnikowych.¹⁴

OHSS należy różnicować z niepowikłanym powiększeniem jajników. Charakteryzuje się progresywnym nasileniem objawów. Nadmierna reakcja jajników na leczenie gonadotropinami rzadko prowadzi do OHSS, chyba że podaje się hCG w celu wywołania owulacji. Dlatego jeśli stwierdzi się hiperstymulację jajników, należy odstąpić od podania hCG i zalecić pacjentce stosowanie mechanicznej metody antykoncepcji lub abstynencję seksualną do czasu wystąpienia kolejnej miesiączki.¹⁵

Przebieg OHSS może być gwałtowny – objawy mogą nasilić się w ciągu 24 godzin lub kilku dni. Wyróżnia się dwie fazy OHSS:

• Wczesny OHSS – występuje zwykle w ciągu pierwszych 9 dni po zastosowaniu hCG do indukcji ostatecznego dojrzewania oocytów¹⁶
• Późny OHSS – może pojawić się po zajściu w ciążę¹⁷

OHSS zwykle ustępuje samoistnie z początkiem miesiączki. Jednak w przypadku zajścia w ciążę może przebiegać ciężej i trwać dłużej. Z tego powodu po podaniu hCG wszystkie pacjentki powinny pozostawać pod ścisłą obserwacją przez co najmniej dwa tygodnie.¹⁸

Objawy OHSS i ich nasilenie

Objawy łagodnej i umiarkowanej postaci OHSS, które zwykle ustępują samoistnie, obejmują:

• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe:
  • Uczucie dyskomfortu w obrębie jamy brzusznej
  • Ból brzucha
  • Rozdęcie brzucha
  • Nudności
  • Wymioty i/lub biegunka
• Łagodne do umiarkowanego powiększenie jajników
• Zwiększenie masy ciała
• Torbiele jajników

¹⁹

Objawy ciężkiej postaci OHSS dodatkowo obejmują:

• Znaczne powiększenie jajników
• Duszność
• Skąpomocz

²⁰

Badania diagnostyczne w ciężkim OHSS mogą wykazać:

• Wysokie stężenie hormonów steroidowych w surowicy
• Hipowolemię
• Zagęszczenie krwi
• Zaburzenia równowagi elektrolitowej
• Wodobrzusze
• Krwiak otrzewnej
• Wysięk opłucnowy
• Płyn w opłucnej
• Ostrą niewydolność płuc

²¹

W bardzo rzadkich przypadkach ciężki OHSS może być powikłany skrętem jajnika lub zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi, które stanowią stan zagrożenia życia.²²

Zapobieganie i postępowanie w OHSS

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia OHSS, zaleca się:

1. Ścisłe monitorowanie reakcji jajników przed i w trakcie terapii stymulującej za pomocą:
   • Badania ultrasonograficznego
   • Lub ultrasonografii w połączeniu z oznaczaniem stężeń estradiolu
2. Dokładne przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i schematu podawania preparatu Chorapur
3. Uważne monitorowanie przebiegu leczenia
4. W przypadku technik wspomaganego rozrodu (ART) – aspiracja wszystkich pęcherzyków przed owulacją może zmniejszyć ryzyko wystąpienia OHSS

²³

Jeżeli wystąpi ciężka postać OHSS, należy:

1. Natychmiast przerwać leczenie gonadotropinami, jeśli jest kontynuowane
2. Hospitalizować pacjentkę
3. Wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze

²⁴

Należy podkreślić, że OHSS występuje z większą częstością u pacjentek z zespołem policystycznych jajników, co wymaga szczególnej uwagi przy leczeniu tej grupy chorych.²⁵

Ryzyko ciąży mnogiej

Ciąża mnoga, zwłaszcza w przypadku dużej liczby płodów, wiąże się z podwyższonym ryzykiem powikłań położniczych i okołoporodowych. U pacjentek, u których owulację indukuje się gonadotropinami, częstość występowania ciąż mnogich jest większa w porównaniu z naturalnym zapłodnieniem. Większość z nich to ciąże bliźniacze.²⁶

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia ciąży mnogiej, zaleca się dokładne monitorowanie reakcji jajników. W przypadku procedur wspomaganego rozrodu (ART), ryzyko ciąży mnogiej zależy głównie od:

• Liczby przeniesionych zarodków
• Jakości przeniesionych zarodków
• Wieku pacjentki

²⁷

Przed rozpoczęciem leczenia pacjentkę należy poinformować o potencjalnym ryzyku wystąpienia ciąży mnogiej i związanych z nią powikłaniach.²⁸

Ryzyko utraty ciąży

Częstość utraty ciąży w wyniku poronienia lub niedonoszenia jest większa u pacjentek poddawanych stymulacji wzrostu pęcherzyków w ramach procedur wspomaganego rozrodu (ART) w porównaniu z populacją ogólną. Pacjentki powinny być o tym poinformowane przed rozpoczęciem leczenia.²⁹

Ryzyko ciąży pozamacicznej

Kobiety z chorobą jajowodów w wywiadzie są bardziej narażone na ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej, niezależnie od sposobu zapłodnienia (naturalne czy w wyniku leczenia niepłodności). Częstość występowania ciąży pozamacicznej po zapłodnieniu pozaustrojowym jest znacząco wyższa i wynosi 2-5%, podczas gdy w populacji ogólnej oscyluje pomiędzy 1-1,5%.³⁰

Nowotwory układu rozrodczego

Istnieją doniesienia o występowaniu nowotworów jajników i innych narządów układu rozrodczego (zarówno łagodnych, jak i złośliwych) u kobiet poddawanych złożonej terapii lekowej z powodu niepłodności. Nie ustalono jednak jednoznacznie, czy leczenie gonadotropinami zwiększa ryzyko występowania tych nowotworów u niepłodnych kobiet. Informacja ta powinna być przekazana pacjentkom przed rozpoczęciem terapii.³¹

Wrodzone wady rozwojowe

Częstość występowania wrodzonych wad rozwojowych po zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu (ART) może być nieznacznie większa niż w przypadku zapłodnienia naturalnego. Przypuszcza się, że jest to spowodowane różnicami w cechach rodziców (np. wiek matki, parametry nasienia) oraz częstszym występowaniem ciąż mnogich.³²

Inne istotne ostrzeżenia

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Po podaniu preparatu Chorapur może dojść do zaburzenia wyników oznaczeń hCG metodami immunologicznymi w surowicy i w moczu. Efekt ten może utrzymywać się do 10 dni po podaniu leku, dając fałszywie dodatni wynik testu ciążowego. Jest to istotna informacja przy interpretacji wyników badań laboratoryjnych.³³

Wpływ na testy antydopingowe

Stosowanie preparatu Chorapur może powodować dodatnie wyniki testów antydopingowych. Ważne jest, aby poinformować o tym pacjentów, szczególnie sportowców, którzy mogą być poddawani takim testom. Należy zdecydowanie podkreślić, że stosowanie produktu leczniczego Chorapur w celach dopingowych stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia.³⁴

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Podczas stosowania hCG u chłopców przed okresem pokwitania konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności, aby uniknąć:

• Przedwczesnego skostnienia przynasad kości – może prowadzić do zaburzeń wzrastania
• Przedwczesnego dojrzewania płciowego – może zaburzać normalny rozwój dziecka

³⁵

W tej grupie pacjentów należy regularnie monitorować stopień dojrzałości kośćca w celu wczesnego wykrycia ewentualnych nieprawidłowości i odpowiedniej modyfikacji leczenia.³⁶

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Chorapur zawiera sód, jednak jego ilość nie przekracza 1 mmol (23 mg) na 1 ml rozpuszczalnika, co oznacza, że praktycznie jest to produkt „wolny od sodu”. Informacja ta jest istotna dla pacjentów na diecie niskosodowej.³⁷