Właściwości farmakodynamiczne
AuroFena 200 mcg

Właściwości farmakodynamiczne leku AuroFena – wprowadzenie

AuroFena zawiera substancję czynną fentanyl (w postaci cytrynianu) i dostępna jest w trzech mocach: 100, 200 i 400 mikrogramów w formie tabletek podpoliczkowych. Produkt należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwbólowe; opioidy, której przypisano kod ATC: N02AB03. Tabletki mają charakterystyczną formę białych, okrągłych tabletek o skośnych krawędziach, z odpowiednim oznaczeniem mocy („1″, „2″ lub „4″) wytłoczonym na jednej stronie. Każda tabletka ma średnicę około 10 mm i zawiera jako substancję pomocniczą o znanym działaniu 67,1 mg sorbitolu.¹

Mechanizm działania fentanylu

Mechanizm działania fentanylu opiera się przede wszystkim na jego interakcji z opioidowym receptorem μ. Główne działanie lecznicze substancji obejmuje znieczulenie (analgezję) oraz uspokojenie (sedację). Przeciwbólowa aktywność fentanylu jest bezpośrednio skorelowana z jego poziomem w osoczu. Zarówno stężenie skuteczne, jak i stężenie wywołujące efekty toksyczne, zwiększają się wraz z rozwojem tolerancji na opioidy. Ze względu na znaczne indywidualne różnice w tempie rozwoju tolerancji u poszczególnych pacjentów, dawkowanie AuroFeny wymaga indywidualnego dostosowania.²

Drugorzędne efekty farmakologiczne

Obok podstawowego działania przeciwbólowego i uspokajającego, fentanyl wywołuje również szereg drugorzędnych efektów farmakologicznych, do których należą:

• Depresja oddechowa – dawkozależny efekt charakterystyczny dla wszystkich agonistów receptora μ. Warto podkreślić, że ryzyko wystąpienia depresji oddechowej jest niższe u pacjentów poddanych przewlekłej terapii opioidowej ze względu na rozwiniętą tolerancję na ten efekt.³
• Bradykardia – zwolnienie rytmu serca
• Hipotermia – obniżenie temperatury ciała
• Zaparcia – często występujący efekt przy stosowaniu opioidów
• Zwężenie źrenicy (mioza) – charakterystyczny objaw działania opioidów
• Uzależnienie fizyczne – wynikające z długotrwałego stosowania
• Euforia – odczucie przyjemności i poprawy nastroju⁴

Wpływ na układ hormonalny

Opioidy, w tym fentanyl, mogą wywierać istotny wpływ na funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz osi podwzgórze-przysadka-gonady. Obserwowane zmiany hormonalne obejmują:

• Zwiększenie stężenia prolaktyny w surowicy krwi
• Zmniejszenie stężenia kortyzolu w osoczu
• Zmniejszenie stężenia testosteronu w osoczu

Te zaburzenia równowagi hormonalnej mogą manifestować się różnorodnymi objawami przedmiotowymi i podmiotowymi u pacjentów.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Bezpieczeństwo i skuteczność tabletek podpoliczkowych fentanylu zostały poddane kompleksowej ocenie klinicznej w badaniach z udziałem pacjentów cierpiących na ból przebijający (BTP) związany z chorobą nowotworową. Należy zaznaczyć, że badania koncentrowały się na podawaniu leku w trakcie epizodu bólu przebijającego, natomiast nie prowadzono badań dotyczących profilaktycznego (z wyprzedzeniem) stosowania tabletek podpoliczkowych fentanylu w celu zapobiegania przewidywanym epizodom bólu.⁶

Metodologia badań klinicznych

Przeprowadzono dwa kluczowe badania kliniczne o następującej charakterystyce:

• Badania typu krzyżowego (cross-over)
• Randomizowane
• Z podwójnie ślepą próbą
• Kontrolowane placebo
• Z udziałem 248 pacjentów onkologicznych doświadczających bólu przebijającego
• U pacjentów występowało średnio 1-4 epizodów bólu przebijającego dziennie podczas stosowania podtrzymującej terapii opioidowej

Protokół badawczy obejmował dwie główne fazy: początkową, otwartą fazę, w trakcie której dobierano skuteczną dawkę fentanylu w tabletkach podpoliczkowych, oraz właściwą fazę z podwójnie ślepą próbą, do której kwalifikowali się pacjenci, dla których zidentyfikowano dawkę skuteczną. Osiągnięcie skutecznej dawki było możliwe dla 67% włączonych pacjentów.⁷

Metody oceny skuteczności

Podstawową zmienną skuteczności w badaniach była ocena intensywności bólu dokonywana przez pacjentów przy użyciu 11-punktowej skali. Dla każdego epizodu bólu przebijającego intensywność bólu oceniano przed leczeniem oraz w kilku odstępach czasowych po zastosowaniu leku.⁸

Kluczowe wyniki badań

W obu przeprowadzonych badaniach klinicznych uzyskano statystycznie istotne wyniki potwierdzające skuteczność AuroFeny:

Wyniki obu badań wyraźnie potwierdzają, że tabletki podpoliczkowe fentanylu zapewniają skuteczne zmniejszenie intensywności bólu przebijającego w porównaniu z placebo. Szczególnie istotne jest szybkie wystąpienie efektu przeciwbólowego (już po 10-15 minutach od podania) oraz utrzymywanie się tego działania w trakcie całego okresu obserwacji.⁹