Specjalne ostrzeżenia
AuroFena

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu AuroFena

Produkt leczniczy AuroFena (fentanyl w postaci tabletek podpoliczkowych) wymaga stosowania szczególnych środków ostrożności ze względu na wysokie ryzyko związane z jego stosowaniem. Należy zwrócić uwagę na szereg czynników, które mogą wpływać na bezpieczeństwo pacjenta podczas terapii¹.

Przechowywanie i zasady bezpieczeństwa

Ze względu na potencjalne ryzyko zgonu związanego z przypadkowym narażeniem, nieprawidłowym użyciem lub nadużywaniem produktu, kluczowe jest poinformowanie pacjentów i ich opiekunów o konieczności przechowywania produktu AuroFena w miejscu bezpiecznym i chronionym, niedostępnym dla innych osób².

Szczególnie istotne jest zabezpieczenie leku przed dostępem dzieci. Tabletki podpoliczkowe fentanylu zawierają dawkę substancji aktywnej, która może być śmiertelna dla dziecka. Wszystkie tabletki muszą być przechowywane w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci³.

Monitorowanie i dobór dawki

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem opioidów i dostosować dawkę skuteczną, pacjenci podczas procesu doboru dawki muszą być ściśle monitorowani przez lekarza⁴.

Podtrzymująca terapia opioidowa

Przed rozpoczęciem leczenia tabletkami podpoliczkowymi fentanylu konieczne jest ustabilizowanie podtrzymującej terapii opioidowej stosowanej do leczenia utrzymującego się bólu. Terapię tę należy kontynuować podczas stosowania tabletek podpoliczkowych fentanylu. AuroFena nie może być podawana pacjentom, którzy nie otrzymują podtrzymującej terapii opioidowej, ponieważ istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia depresji oddechowej i zgonu⁵.

Depresja oddechowa

Podobnie jak w przypadku wszystkich opioidów, podczas stosowania fentanylu istnieje ryzyko wystąpienia depresji oddechowej o znaczeniu klinicznym. Wybór niewłaściwego pacjenta do leczenia tabletkami podpoliczkowymi fentanylu (np. pacjenci nieleczeni podtrzymującą terapią opioidową) i/lub nieodpowiednie dawkowanie prowadziło do zgonu pacjenta. Tabletki podpoliczkowe fentanylu należy stosować wyłącznie w przypadkach wskazanych w charakterystyce produktu leczniczego⁶.

Przewlekła choroba obturacyjna płuc

Należy zachować szczególną ostrożność podczas doboru dawki fentanylu w postaci tabletek podpoliczkowych u pacjentów z niezbyt ciężką przewlekłą chorobą obturacyjną płuc lub innymi schorzeniami predysponującymi do depresji oddechowej. Nawet normalne dawki lecznicze AuroFena mogą osłabiać odruch oddechowy do momentu powstania niewydolności oddechowej⁷.

Zaburzenia oddychania podczas snu

Opioidy mogą wywoływać zaburzenia oddychania związane ze snem, w tym centralny bezdech senny (CSA – central sleep apnoea) i hipoksemię związaną ze snem. Ryzyko wystąpienia CSA zwiększa się wraz ze wzrostem dawki opioidu. U pacjentów z CSA należy rozważyć zmniejszenie całkowitej dawki opioidów⁸.

Interakcje z alkoholem i benzodiazepinami

Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie fentanylu może powodować nasilone działanie depresyjne, które może prowadzić do zgonu pacjenta⁹.

Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu opioidów, w tym AuroFena, z benzodiazepinami lub podobnymi lekami, ponieważ może to prowadzić do głębokiego uspokojenia polekowego, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu. Z powodu tego ryzyka jednoczesne przepisywanie tych substancji powinno być ograniczone wyłącznie do pacjentów, u których alternatywne opcje leczenia są nieodpowiednie¹⁰.

W przypadku decyzji o przepisaniu fentanylu jednocześnie z benzodiazepinami lub podobnymi lekami należy wybrać najmniejszą skuteczną dawkę i minimalny czas trwania jednoczesnego stosowania. Pacjentów należy ściśle monitorować pod kątem objawów przedmiotowych i podmiotowych depresji oddechowej i uspokojenia polekowego¹¹.

Podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe

Tabletki podpoliczkowe fentanylu powinny być stosowane z zachowaniem dużej ostrożności u pacjentów, którzy mogą być szczególnie podatni na wewnątrzczaszkowe efekty zatrzymania CO₂, takie jak powodujące podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe lub zaburzenia świadomości. Opioidy mogą utrudniać kliniczne leczenie pacjenta z urazem głowy i powinny być stosowane jedynie w przypadku istnienia ku temu podstaw klinicznych¹².

Bradyarytmie

Fentanyl może powodować bradykardię. U pacjentów z uprzednimi lub zdiagnozowanymi wcześniej bradyarytmiami fentanyl powinien być stosowany z zachowaniem szczególnej ostrożności¹³.

Zaburzenia czynności wątroby lub nerek

Tabletki podpoliczkowe fentanylu powinny być ostrożnie stosowane u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek. Chociaż nie zbadano wpływu niewydolności wątroby lub nerek na właściwości farmakokinetyczne produktu, wykazano, że po podaniu dożylnym u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek klirens fentanylu ulega zmianie z powodu zmian w klirensie metabolicznym i białkach osocza¹⁴.

Po podaniu tabletek podpoliczkowych fentanylu, zaburzenia czynności wątroby i nerek mogą zarówno zwiększyć biodostępność połkniętego fentanylu, jak i zmniejszyć jego klirens ogólnoustrojowy, co z kolei może prowadzić do bardziej intensywnych i dłuższych efektów działania opioidów. Należy zachować szczególną ostrożność w trakcie procesu doboru dawki u pacjentów z umiarkowaną lub poważną niewydolnością wątroby lub nerek¹⁵.

Należy również zachować ostrożność w przypadku pacjentów z hipowolemią i niedociśnieniem¹⁶.

Zespół serotoninowy

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego podawania tabletek podpoliczkowych fentanylu z lekami wpływającymi na serotoninergiczne układy neuroprzekaźnikowe¹⁷.

Potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy może wystąpić podczas jednoczesnego stosowania z lekami serotoninergicznymi, takimi jak:

• selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• leki zaburzające metabolizm serotoniny (w tym inhibitory monoaminooksydazy [IMAO])

Zespół ten może wystąpić nawet przy stosowaniu zalecanych dawek¹⁸.

Zespół serotoninowy może objawiać się jako:

• zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• niestabilność układu autonomicznego (np. tachykardia, wahania ciśnienia tętniczego, hipertermia)
• zaburzenia nerwowo-mięśniowe (np. hiperrefleksja, zaburzenia koordynacji, sztywność)
• objawy żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wymioty, biegunka)

W razie podejrzenia zespołu serotoninowego należy przerwać leczenie tabletkami podpoliczkowymi fentanylu¹⁹.

Tolerancja i uzależnienie opioidowe (OUD)

Po wielokrotnym podawaniu opioidów może wystąpić tolerancja, uzależnienie fizyczne i psychiczne. Fentanyl może być nadużywany podobnie jak inne opioidy, dlatego konieczne jest monitorowanie wszystkich pacjentów leczonych opioidami pod kątem oznak nadużywania i uzależnienia. U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem nadużywania opioidów można stosować odpowiednie leczenie opioidami, lecz konieczne jest dodatkowe monitorowanie pod kątem oznak nieprawidłowego stosowania, nadużywania lub uzależnienia²⁰.

Wielokrotne stosowanie produktu AuroFena może doprowadzić do zaburzeń związanych z używaniem opioidów (OUD – Opioid Use Disorder). Większa dawka i dłuższy czas leczenia opioidami mogą zwiększyć ryzyko OUD. Nadużywanie lub celowe nieprawidłowe stosowanie produktu może prowadzić do przedawkowania i/lub zgonu²¹.

Ryzyko wystąpienia OUD jest podwyższone u pacjentów:

• z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji (w tym zaburzenia związane z używaniem alkoholu) w wywiadzie
• z uzależnieniami w wywiadzie rodzinnym (u rodziców lub rodzeństwa)
• aktualnie używających tytoniu
• z innymi zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie osobistym (np. duża depresja, zaburzenia lękowe i zaburzenia osobowości)

²²

Przed rozpoczęciem leczenia produktem AuroFena oraz w trakcie leczenia należy:

1. Uzgodnić z pacjentem cele leczenia
2. Ustalić plan zakończenia leczenia
3. Informować pacjenta o ryzyku i objawach OUD
4. Zalecić pacjentom zgłoszenie się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów uzależnienia

²³

U pacjentów konieczne jest monitorowanie pod kątem objawów zachowania związanego z poszukiwaniem produktu leczniczego (np. zbyt wczesne zgłaszanie się po nowy zapas leku). Konieczna jest również weryfikacja równoczesnego stosowania innych opioidów i leków psychoaktywnych (takich jak benzodiazepiny). U pacjentów z objawami przedmiotowymi i podmiotowymi OUD należy rozważyć konsultację ze specjalistą ds. uzależnień²⁴.

Wpływ na układ hormonalny

Opioidy mogą wywierać wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza lub oś podwzgórze-przysadka-gonady. Obserwowane zmiany mogą obejmować:

• zwiększenie stężenia prolaktyny w surowicy krwi
• zmniejszenie stężenia kortyzolu w osoczu
• zmniejszenie stężenia testosteronu w osoczu

Rezultatem tych zmian hormonalnych mogą być kliniczne objawy przedmiotowe i podmiotowe²⁵.

Hiperalgezja

Podobnie jak w przypadku innych opioidów, w razie niewystarczającej kontroli bólu w odpowiedzi na zwiększoną dawkę fentanylu, należy rozważyć możliwość wystąpienia hiperalgezji wywołanej opioidami. Wskazane może być zmniejszenie dawki fentanylu, przerwanie leczenia fentanylem lub weryfikacja metody leczenia²⁶.

Reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwość

W związku ze stosowaniem produktów zawierających fentanyl podawany doustnie przez błonę śluzową zgłaszano reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwość²⁷.

Zawarte substancje pomocnicze

Produkt leczniczy AuroFena zawiera 67,1 mg sorbitolu w każdej tabletce podpoliczkowej²⁸. Należy wziąć to pod uwagę u pacjentów z nietolerancją fruktozy.