Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Atarax 10 mg

Wpływ hydroksyzyny na płodność, ciążę i laktację – informacje kluczowe dla lekarza

Podczas terapii hydroksyzyną (Atarax) należy szczególnie uważnie rozważyć potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz matek karmiących piersią. Poniższe informacje stanowią niezbędne kompendium wiedzy dla lekarza prowadzącego, które należy przekazać pacjentkom przed wdrożeniem leczenia hydroksyzyną.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i konieczność stosowania antykoncepcji

Wszystkie pacjentki w wieku rozrodczym, u których planowane jest wdrożenie terapii hydroksyzyną, muszą być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej metody antykoncepcji przez cały okres leczenia. Należy upewnić się, że pacjentka w pełni rozumie konieczność zapobiegania ciąży podczas przyjmowania hydroksyzyny i stosuje odpowiednią metodę antykoncepcyjną.²

Hydroksyzyna w ciąży – bezwzględne przeciwwskazanie

Hydroksyzyna jest bezwzględnie przeciwwskazana do stosowania w okresie ciąży. Badania na modelach zwierzęcych dostarczyły dowodów na toksyczność reprodukcyjną, co stanowi istotny sygnał o potencjalnym ryzyku dla płodu ludzkiego. Dodatkowo należy podkreślić, że hydroksyzyna ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową, osiągając wyższe stężenie w organizmie płodu niż u matki, co dodatkowo zwiększa ryzyko działań niepożądanych.³

W praktyce klinicznej odnotowano szereg niepożądanych zdarzeń u noworodków, których matki przyjmowały hydroksyzynę w późnej ciąży lub podczas porodu. Wśród tych zdarzeń, pojawiających się bezpośrednio lub w ciągu kilku godzin po urodzeniu, wymienia się:⁴

• Hipotonię – obniżone napięcie mięśniowe u noworodka, które może prowadzić do trudności w oddychaniu i karmieniu
• Zaburzenia ruchowe, w tym zaburzenia pozapiramidowe – mogące manifestować się nieprawidłowymi ruchami, drżeniami lub zaburzeniami koordynacji
• Ruchy kloniczne – rytmiczne, powtarzające się skurcze mięśni
• Depresję OUN – obniżoną aktywność ośrodkowego układu nerwowego, przejawiającą się sennością, trudnościami w budzeniu się czy zaburzeniami oddychania
• Niedotlenienie noworodka – niewystarczające zaopatrzenie tkanek w tlen, co może prowadzić do uszkodzeń neurologicznych
• Zatrzymanie moczu – brak prawidłowego oddawania moczu przez noworodka

Z uwagi na powyższe ryzyka, a także brak wystarczających danych epidemiologicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania hydroksyzyny w ciąży, lek ten jest jednoznacznie przeciwwskazany u kobiet ciężarnych.⁵

Hydroksyzyna podczas laktacji – przeciwwskazania i postępowanie

Hydroksyzyna jest również bezwzględnie przeciwwskazana do stosowania w okresie karmienia piersią. Główny metabolit hydroksyzyny – cetyryzyna – przenika do mleka matki u ludzi. Chociaż nie przeprowadzono standardowych badań dotyczących wydzielania samej hydroksyzyny do mleka kobiecego, to odnotowano poważne działania niepożądane u noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące hydroksyzynę.⁶

Jeżeli pacjentka karmi piersią i wymaga leczenia hydroksyzyną, należy jednoznacznie pouczyć ją o konieczności przerwania karmienia piersią. W sytuacji, gdy terapia hydroksyzyną jest niezbędna, karmienie naturalne musi zostać zawieszone na czas leczenia.⁷

Wpływ hydroksyzyny na płodność

Aktualnie brak jest danych dotyczących wpływu hydroksyzyny na płodność u ludzi. Warto jednak zaznaczyć, że badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych z zastosowaniem chlorowodorku hydroksyzyny nie wykazały negatywnego wpływu na płodność. Lekarz może przekazać tę informację pacjentowi, jednocześnie podkreślając, że dane te pochodzą wyłącznie z badań przedklinicznych i brak jest odpowiednich badań u ludzi.⁸

Kluczowe informacje dla lekarza do przekazania pacjentce podczas konsultacji

Lekarz przepisujący hydroksyzynę powinien szczegółowo omówić z pacjentką następujące kwestie:⁹

1. U kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej metody antykoncepcji przez cały okres leczenia hydroksyzyną
2. Hydroksyzyna jest bezwzględnie przeciwwskazana w okresie ciąży ze względu na:
   • Udokumentowaną zdolność przenikania przez barierę łożyskową i osiągania wyższych stężeń w organizmie płodu niż u matki
   • Obserwowane niepożądane zdarzenia u noworodków, których matki przyjmowały hydroksyzynę w późnej ciąży lub podczas porodu
3. Hydroksyzyna jest bezwzględnie przeciwwskazana podczas karmienia piersią ze względu na:
   • Przenikanie cetryryzyny (głównego metabolitu hydroksyzyny) do mleka matki
   • Obserwowane ciężkie działania niepożądane u noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące hydroksyzynę
4. W przypadku konieczności leczenia hydroksyzyną u kobiety karmiącej piersią, karmienie naturalne musi zostać przerwane

Wszystkie powyższe informacje powinny być przekazane pacjentce w sposób jasny i zrozumiały, z podkreśleniem istotności przestrzegania zaleceń dotyczących antykoncepcji oraz bezwzględnego przeciwwskazania do stosowania hydroksyzyny w okresie ciąży i karmienia piersią.¹⁰