Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Alendronic Acid Genoptim

Stosowanie kwasu alendronowego wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na jego potencjalny wpływ na różne układy organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego produktu leczniczego u pacjentów oraz odpowiednie zalecenia dla personelu medycznego.¹

Wpływ na górny odcinek przewodu pokarmowego

Alendronian może powodować miejscowe podrażnienie błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Należy zachować szczególną ostrożność przepisując ten lek pacjentom z aktualnymi problemami dotyczącymi tego obszaru, takimi jak:²

• Dysfagia – zaburzenia połykania
• Choroby przełyku – wszelkie schorzenia przełyku
• Zapalenie błony śluzowej żołądka
• Zapalenie dwunastnicy
• Owrzodzenia przewodu pokarmowego

Szczególną ostrożność należy zachować również u pacjentów, którzy w ciągu ostatniego roku przebyli poważne choroby przewodu pokarmowego, takie jak choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy, czynne krwawienie z przewodu pokarmowego lub zabieg chirurgiczny w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego (z wyjątkiem plastyki odźwiernika).³

U pacjentów z rozpoznanym przełykiem Barretta, lekarze przepisujący lek powinni starannie rozważyć stosunek korzyści do potencjalnego ryzyka związanego ze stosowaniem alendronianu, indywidualnie dla każdego pacjenta.⁴

Działania niepożądane dotyczące przełyku

U pacjentów przyjmujących alendronian obserwowano działania niepożądane dotyczące przełyku, które mogą mieć ciężki przebieg i wymagać hospitalizacji. Do takich działań należą:⁵

• Zapalenie przełyku
• Owrzodzenie przełyku
• Nadżerki przełyku, które rzadko mogą prowadzić do zwężenia przełyku

Ze względu na powyższe ryzyko, lekarz powinien uważnie obserwować pacjenta pod kątem objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na możliwe wystąpienie działań niepożądanych dotyczących przełyku. Pacjentów należy poinformować o konieczności przerwania leczenia alendronianem i skonsultowania się z lekarzem w przypadku wystąpienia:⁶

• Trudności podczas przełykania
• Bólu podczas przełykania
• Bólu zamostkowego
• Pierwszych objawów lub nasilających się objawów zgagi

Ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych dotyczących przełyku jest większe u pacjentów, którzy przyjmują alendronian niezgodnie z zaleceniami i/lub kontynuują leczenie pomimo wystąpienia objawów podrażnienia przełyku. Dlatego też niezwykle istotne jest, aby pacjent otrzymał pełne informacje dotyczące dawkowania i je zrozumiał. Pacjentów należy poinformować, że nieprzestrzeganie tych instrukcji może zwiększyć ryzyko wystąpienia problemów dotyczących przełyku.⁷

Pomimo że w licznych badaniach klinicznych nie obserwowano zwiększonego ryzyka, istnieją rzadkie doniesienia porejestracyjne dotyczące owrzodzeń żołądka i dwunastnicy, niekiedy o ciężkim przebiegu i z powikłaniami.⁸

Martwica kości szczęki

Martwica kości szczęki, zwykle związana z ekstrakcją zęba i/lub miejscowym zakażeniem (w tym zapaleniem kości i szpiku), była odnotowywana u pacjentów z rozpoznaniem raka, otrzymujących schemat leczenia złożony głównie z bisfosfonianów podawanych dożylnie. Wielu z tych pacjentów otrzymywało również chemioterapię i kortykosteroidy. Martwicę kości szczęki odnotowano również u pacjentów z osteoporozą przyjmujących doustnie bisfosfoniany.⁹

Oceniając ryzyko rozwoju martwicy kości szczęki u poszczególnych pacjentów, należy uwzględnić następujące czynniki ryzyka:¹⁰

• Siłę działania leku z grupy bisfosfonianów (największa w przypadku kwasu zoledronowego), drogę podania oraz dawkę skumulowaną¹¹
• Współistniejący rak, chemioterapia, radioterapia, przyjmowanie kortykosteroidów, palenie tytoniu¹²
• Choroby jamy ustnej i zębów w wywiadzie, nieprawidłową higienę jamy ustnej, choroby przyzębia, inwazyjne zabiegi stomatologiczne oraz źle dopasowane protezy dentystyczne¹³

Przed rozpoczęciem leczenia doustnymi bisfosfonianami u pacjentów ze złym stanem uzębienia należy rozważyć wykonanie badania stomatologicznego z odpowiednimi zabiegami zapobiegawczymi.¹⁴

W trakcie leczenia pacjenci powinni, o ile to możliwe, unikać inwazyjnych zabiegów stomatologicznych. U pacjentów, u których w trakcie leczenia bisfosfonianami wystąpiła martwica kości szczęki, zabiegi chirurgii stomatologicznej mogą zaostrzyć ten stan. Brak jest danych wskazujących, czy zaprzestanie leczenia bisfosfonianami zmniejsza ryzyko martwicy kości szczęki u pacjentów wymagających zabiegów stomatologicznych.¹⁵

Decyzja o postępowaniu z każdym pacjentem powinna być podejmowana przez lekarza prowadzącego w oparciu o indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka.¹⁶

W trakcie leczenia bisfosfonianami wszystkich pacjentów należy zachęcać do:¹⁷

• Utrzymywania właściwej higieny jamy ustnej
• Zgłaszania się na rutynowe przeglądy do dentysty
• Informowania o wszelkich objawach dotyczących jamy ustnej, takich jak ruchomy ząb, ból czy obrzęk

Bóle kości, stawów i mięśni

U pacjentów przyjmujących bisfosfoniany obserwowano bóle kości, stawów i/lub mięśni. Po wprowadzeniu produktu do obrotu objawy te rzadko były ciężkie i/lub powodowały niesprawność pacjenta. Pierwsze objawy mogą wystąpić w pierwszym dniu leczenia lub po wielu miesiącach od rozpoczęcia terapii. U większości pacjentów objawy te przemijały po przerwaniu leczenia, jednak u niektórych nawrót objawów następował po ponownym zastosowaniu tego samego produktu lub innego bisfosfonianu.¹⁸

Atypowe złamania kości udowej

U pacjentów otrzymujących długotrwałe leczenie osteoporozy bisfosfonianami zgłaszano występowanie atypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej. Takie poprzeczne lub krótkie ukośne załamania mogą wystąpić w każdym miejscu wzdłuż kości udowej – od tuż poniżej pomniejszonego krętarza do tuż powyżej powierzchni nadkłykciowej.¹⁹

Złamania te występują po niewielkim urazie lub bez urazu. Niektórzy pacjenci odczuwają ból uda lub ból w pachwinie, któremu często towarzyszą objawy złamania z przeciążenia widoczne w badaniach obrazowych na tygodnie do miesięcy przed ujawnieniem się pełnego złamania kości udowej.²⁰

Złamania często występują obustronnie, dlatego należy zbadać stan kości przeciwstronnej u pacjentów leczonych bisfosfonianami, którzy doznali złamania trzonu kości udowej. Zgłaszano również przypadki słabego gojenia się tych złamań.²¹

U pacjentów ze złamaniami z przeciążenia zaleca się odstawienie bisfosfonianów do czasu przeprowadzenia oceny stanu pacjenta, w oparciu o indywidualną analizę stosunku korzyści z leczenia do ryzyka.²²

W trakcie leczenia bisfosfonianami należy pouczyć pacjentów, aby zgłaszali jakikolwiek przypadek bólu uda, biodra lub pachwiny. Pacjenci z takimi objawami powinni być zbadani pod kątem niepełnego złamania kości udowej.²³

Ostre reakcje skórne

Po dopuszczeniu produktu do obrotu rzadko donoszono o występowaniu ostrych reakcji skórnych, w tym zespołu Stevens-Johnsona oraz toksycznej nekrolizy naskórka.²⁴

Zalecenia dotyczące dawkowania

Pacjentów należy pouczyć, że jeżeli zapomną przyjąć dawkę produktu Alendronic Acid Genoptim przyjmowanego raz na tydzień, powinni przyjąć jedną tabletkę rano, w dniu, w którym sobie o tym przypomną. Nie powinni przyjmować dwóch tabletek tego samego dnia, ale powrócić do schematu przyjmowania jednej tabletki raz w tygodniu, w wybranym wcześniej dniu.²⁵

Niewydolność nerek

Nie zaleca się stosowania alendronianu przez pacjentów z niewydolnością nerek, gdy GFR jest mniejszy niż 35 ml/min.²⁶

Metabolizm kostny

Przed rozpoczęciem leczenia alendronianem należy wziąć pod uwagę inne przyczyny osteoporozy niż niedobór estrogenów i starzenie się. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest również wyrównanie hipokalcemii. Należy także skutecznie leczyć inne zaburzenia wpływające na gospodarkę mineralną (takie jak niedobór witaminy D i niedoczynność przytarczyc).²⁷

U pacjentów z zaburzeniami gospodarki mineralnej, w trakcie leczenia produktem Alendronic Acid Genoptim należy monitorować stężenie wapnia i objawy hipokalcemii.²⁸

Ze względu na pozytywne działanie alendronianu polegające na zwiększaniu mineralizacji kości, może wystąpić zmniejszenie stężenia wapnia oraz fosforanów w surowicy, szczególnie u pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy, u których wchłanianie wapnia może być zmniejszone. Zaburzenia te mają zwykle małe nasilenie i przebiegają bezobjawowo. Opisywano jednak również objawową hipokalcemię, niekiedy o ciężkim przebiegu, często u pacjentów z zaburzeniami predysponującymi do jej wystąpienia (np. niedoczynność przytarczyc, niedobór witaminy D oraz zaburzenie wchłaniania wapnia).²⁹

Zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia oraz witaminy D jest bardzo ważne, zwłaszcza u pacjentów otrzymujących glikokortykosteroidy.³⁰

Martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego

Podczas stosowania bisfosfonianów notowano martwicę kości przewodu słuchowego zewnętrznego, głównie związaną z długotrwałym leczeniem. Możliwe czynniki ryzyka martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego obejmują:³¹

• Stosowanie steroidów
• Chemioterapię
• Czynniki ryzyka miejscowe, takie jak:
  • Zakażenie
  • Uraz

Możliwość wystąpienia martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego należy rozważyć u pacjentów przyjmujących bisfosfoniany, u których występują objawy związane z uchem, w tym przewlekłe zakażenia ucha.³²

Zawartość sodu

Produkt Alendronic Acid Genoptim zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od sodu”.³³