Właściwości farmakodynamiczne leku

Kwas alendronowy, zawarty w produkcie Alendronic Acid Genoptim w dawce 70 mg, należy do grupy bisfosfonianów (kod ATC: M05BA04), leków stosowanych w leczeniu chorób kości. Substancja czynna w postaci trójwodnego alendronianu sodu wykazuje wysoki potencjał terapeutyczny w chorobach związanych z resorpcją kostną.¹

Mechanizm działania

Alendronian działa poprzez selektywne hamowanie aktywności osteoklastów, komórek odpowiedzialnych za resorpcję tkanki kostnej, bez bezpośredniego wpływu na proces tworzenia kości. Badania przedkliniczne wykazały, że alendronian wykazuje wysokie powinowactwo do miejsc aktywnej resorpcji kostnej. Po związaniu z tkanką kostną, substancja czynna powoduje zahamowanie aktywności osteoklastów, nie wpływając jednocześnie na proces ich rekrutacji czy przylegania do powierzchni kości.²

Warto podkreślić, że podczas leczenia alendronianem, jakość nowo wytworzonej tkanki kostnej pozostaje prawidłowa, co jest istotnym aspektem bezpieczeństwa długoterminowej terapii.³

Skuteczność kliniczna w osteoporozie pomenopauzalnej

Według przyjętych kryteriów, osteoporozę definiuje się jako stan, w którym gęstość mineralna kości (BMD) kręgów lub szyjki kości udowej jest o co najmniej 2,5 odchylenia standardowego niższa od średniej wartości u młodej, zdrowej populacji, lub jako występowanie złamań niskoenergetycznych niezależnie od wartości BMD.⁴

Skuteczność kliniczna alendronianu w dawce 70 mg podawanego raz w tygodniu została potwierdzona w wieloośrodkowym badaniu porównującym tę dawkę z codziennym podaniem 10 mg alendronianu. Badanie to, trwające jeden rok, obejmowało kobiety po menopauzie z rozpoznaną osteoporozą (n=889, w tym 519 pacjentek otrzymujących dawkę cotygodniową i 370 dawkę codzienną).⁵

Wpływ na gęstość mineralną kości

Wyniki badania porównawczego wykazały, że po rocznej terapii średni wzrost gęstości mineralnej kości (BMD) w obrębie kręgosłupa lędźwiowego wyniósł 5,1% (95% CI: 4,8, 5,4%) w grupie otrzymującej 70 mg alendronianu raz w tygodniu oraz 5,4% (95% CI: 5,0, 5,8%) w grupie otrzymującej 10 mg codziennie.⁶

Podobne, korzystne efekty obserwowano w obrębie innych elementów szkieletu. W szyjce kości udowej średni wzrost BMD wyniósł 2,3% w grupie przyjmującej lek raz w tygodniu i 2,9% w grupie przyjmującej lek codziennie. Dla całej kości udowej wartości te wyniosły odpowiednio 2,9% i 3,1%.⁷

Długoterminowe badania skuteczności

Efektywność alendronianu w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej została kompleksowo oceniona w kilku dużych badaniach klinicznych:

• Początkowe badania skuteczności (n=994) – w trzyletniej obserwacji wykazały istotny wzrost BMD w grupie leczonej alendronianem w dawce 10 mg/dobę w porównaniu do placebo. Odnotowano zwiększenie BMD o 8,8% w kręgach, 5,9% w szyjce kości udowej oraz 7,8% w krętarzu. Istotny wzrost dotyczył również BMD całego ciała.⁸
• Dwuletnie przedłużenie badań – wykazało, że BMD kręgów i krętarza nadal zwiększała się, podczas gdy BMD szyjki kości udowej i całkowita pozostała na stabilnym poziomie.⁹

Wpływ na redukcję ryzyka złamań

Jednym z najważniejszych parametrów skuteczności terapii przeciwosteoporotycznej jest wpływ na redukcję ryzyka złamań. W początkowych badaniach skuteczności zaobserwowano 48% zmniejszenie częstości występowania złamań kręgów u pacjentek leczonych alendronianem (3,2%) w porównaniu z grupą placebo (6,2%).¹⁰

Badanie FIT (Fracture Intervention Trial) obejmowało dwa duże, kontrolowane placebo badania z zastosowaniem alendronianu podawanego codziennie (5 mg/dobę przez 2 lata, następnie 10 mg/dobę przez 1-2 dodatkowe lata). Łącznie w badaniu wzięło udział 6459 pacjentek.¹¹

W badaniu FIT 1, trwającym 3 lata, uczestniczyło 2027 pacjentek z co najmniej jednym złamaniem kompresyjnym kręgu w momencie włączenia do badania. Wykazano, że codzienne podawanie alendronianu zmniejszyło ryzyko wystąpienia ≥1 nowego złamania kręgu o 47% (7,9% w grupie alendronianu vs. 15,0% w grupie placebo). Dodatkowo zaobserwowano istotną statystycznie redukcję występowania złamań szyjki kości udowej o 51% (1,1% vs. 2,2%).¹²

Badanie FIT 2, czteroletnią obserwacją objęto 4432 pacjentki z małą masą kostną, ale bez złamań kręgów na początku badania. W analizie podgrupy pacjentek z osteoporozą (37% całkowitej populacji badania) wykazano zmniejszenie częstości złamań biodra o 56% (alendronian 1,0% vs. placebo 2,2%) oraz redukcję ryzyka co najmniej jednego złamania kręgu o 50% (alendronian 2,9% vs. placebo 5,8%).¹³

Wpływ na parametry biochemiczne

W trakcie badań klinicznych zaobserwowano przemijające zmiany w parametrach biochemicznych u pacjentów leczonych alendronianem. Około 18% pacjentów otrzymujących alendronian w dawce 10 mg/dobę wykazywało bezobjawowe, łagodne i przejściowe obniżenie stężenia wapnia w surowicy (w porównaniu do 12% w grupie placebo). Podobnie, przemijające obniżenie poziomu fosforanów w surowicy obserwowano u około 10% pacjentów leczonych alendronianem (vs. 3% w grupie placebo).¹⁴

Należy podkreślić, że częstość występowania klinicznie istotnego obniżenia stężenia wapnia poniżej 8,0 mg/dl (2,0 mmol/l) oraz fosforanów do wartości ≤2,0 mg/dl (0,65 mmol/l) była porównywalna w grupie leczonej alendronianem i w grupie placebo.<sup data-drug="Alendronic Acid Genoptim" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Jednak częstość zmniejszenia stężenia w surowicy wapnia do 15

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Badania dotyczące zastosowania alendronianu sodu u pacjentów pediatrycznych przeprowadzono w ograniczonej populacji dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z wrodzoną łamliwością kości. Uzyskane dane nie są wystarczające, aby zalecić stosowanie alendronianu w tej grupie wiekowej.¹⁶