Gorączka doliny
Objawy
Gorączka doliny (kokcydioidomikoza) jest infekcją wywołaną przez grzyby Coccidioides immitis lub C. posadasii, przenoszoną drogą inhalacyjną zarodników z gleby południowo-zachodnich USA. Okres inkubacji wynosi 5-21 dni, a u około 60% zakażonych przebiega bezobjawowo lub z łagodnymi objawami grypopodobnymi. U pozostałych pacjentów pojawiają się objawy takie jak gorączka, kaszel, duszność, bóle stawów i charakterystyczny rumień guzowaty, tworzący triadę „pustynnego reumatyzmu”. Przebieg choroby jest zróżnicowany – u większości ustępuje samoistnie w ciągu kilku tygodni do miesięcy, jednak u 5-10% rozwijają się przewlekłe zmiany płucne, takie jak guzki (2,5-3,8 cm), jamy (kawerny) oraz włóknienie, a u około 1% dochodzi do rozsianej postaci z zajęciem skóry, kości, opon mózgowo-rdzeniowych i innych narządów. Najcięższym powikłaniem jest kokcydioidalne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które może być śmiertelne bez leczenia.
Gorączka doliny – definicja i wprowadzenie
Gorączka doliny (ang. Valley fever), znana również jako kokcydioidomikoza, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez grzyby z rodzaju Coccidioides (Coccidioides immitis lub Coccidioides posadasii), które bytują w glebie, głównie w południowo-zachodnich regionach Stanów Zjednoczonych. Do zakażenia dochodzi poprzez wdychanie zarodników grzyba, które przedostają się do płuc.12 Jest to pierwotna forma kokcydioidomikozy, która może rozwinąć się w postać przewlekłą lub rozsianą.3
Objawy początkowe gorączki doliny
Szacuje się, że około 60% osób zakażonych grzybem Coccidioides nie rozwija żadnych objawów lub ma jedynie łagodne objawy grypopodobne i nie zgłasza się do lekarza.45 U osób, które doświadczają objawów, pojawiają się one zwykle po 1-3 tygodniach od ekspozycji na zarodniki grzyba.67 Okres inkubacji (czas od kontaktu z grzybem do wystąpienia objawów) wynosi zazwyczaj 5-21 dni.8
Najczęstsze początkowe objawy gorączki doliny to:91011
- Zmęczenie (osłabienie)
- Kaszel (suchy lub z odkrztuszaniem plwociny, czasem z krwią)
- Gorączka
- Duszność
- Ból w klatce piersiowej (o różnym nasileniu)
- Bóle głowy
- Dreszcze
- Nocne poty
- Bóle mięśni i stawów (szczególnie kostek i kolan)
- Czerwona, plamista wysypka, głównie na dolnych częściach nóg, ale czasem również na klatce piersiowej, ramionach i plecach
- Utrata apetytu
- Obrzęk kostek, stóp i nóg
Charakterystyczna triada objawów, nazywana „pustynnym reumatyzmem” (ang. desert rheumatism), obejmuje gorączkę, bolesne czerwone guzki podskórne (rumień guzowaty, łac. erythema nodosum) oraz ból i sztywność stawów, szczególnie stawów skokowych i kolanowych.1516 Guzki rumienia guzowatego są bolesne, lekko uniesione i czerwone, zazwyczaj pojawiają się na goleniach lub przedramionach.17
Przebieg początkowej fazy choroby
Przebieg gorączki doliny jest bardzo zróżnicowany i zależy od kilku czynników, w tym ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz ilości wdychanych zarodników grzyba.18 U większości osób choroba przechodzi samoistnie po kilku tygodniach lub miesiącach, bez konieczności specjalistycznego leczenia.1920
Czas trwania objawów zależy od nasilenia infekcji. Niektóre przypadki mogą trwać kilka miesięcy, a nawet ponad rok do całkowitego ustąpienia.21 Pacjenci często skarżą się na utrzymujące się miesiącami zmęczenie i bóle stawów.2223
Przewlekła kokcydioidomikoza płucna
Jeśli początkowa infekcja nie zostanie całkowicie wyleczona, może rozwinąć się w przewlekłą formę zapalenia płuc, zwaną przewlekłą kokcydioidomikozą płucną. To powikłanie występuje najczęściej u osób z osłabionym układem odpornościowym.2425
Objawy przewlekłej kokcydioidomikozy płucnej obejmują:262728
- Przewlekły kaszel
- Odkrztuszanie krwi (krwioplucie)
- Utrata masy ciała
- Ból w klatce piersiowej
- Duszność
- Gorączka o niskim stopniu
Powikłania płucne
U około 5-10% pacjentów z gorączką doliny rozwijają się poważne lub długotrwałe problemy w płucach.2930 Mogą one obejmować:
- Guzki płucne – są wynikiem zapalenia płuc spowodowanego gorączką doliny. Guzki to małe, resztkowe ogniska infekcji, które zwykle pojawiają się jako pojedyncze zmiany o średnicy od 2,5 do 3,8 cm. Mogą wystąpić zarówno u pacjentów bezobjawowych, jak i objawowych. Około 5-7% pacjentów z zapaleniem płuc wywoływanym przez grzyb Coccidioides rozwija wyraźnie odgraniczone, pojedyncze guzki.3132
- Jamy (kawerny) – występują u około 5% pacjentów z kokcydioidomikozą płucną. Typowa jama kokcydioidalna ma cienkie ściany i jest pojedyncza. Jamy kokcydioidalne są zwykle bezobjawowe i około 50% z nich znika w ciągu 2 lat od wystąpienia. Jama może utrzymywać się przez lata z niewielkimi zmianami. Około jedna trzecia pacjentów z jamami może doświadczać krwioplucia, które jest często nawracające, ale zazwyczaj nie zagraża życiu.33
- Włóknienie płuc (zwłóknienie) – w przewlekłej postaci prowadzi do utraty objętości płuc, zwłóknienia (bliznowacenia) i stanu zapalnego, co jest uważane za poważne powikłanie choroby.34
- Wysięk opłucnowy lub ropniak opłucnej – nagromadzenie płynu lub ropy w przestrzeni opłucnowej.35
- Zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS).36
- Pęknięte pęcherze z płynem lub powietrzem w płucach (hydropneumothorax).37
Rozsiana kokcydioidomikoza
Najpoważniejszą formą choroby jest rozsiana kokcydioidomikoza (disseminated coccidioidomycosis), która występuje rzadko – u około 1% zakażonych osób.3839 Pojawia się, gdy infekcja rozprzestrzenia się poza płuca do innych części ciała poprzez krwiobieg.4041
Najczęściej zajmowane obszary w rozsianej kokcydioidomikozie to:4243
- Skóra
- Kości
- Stawy
- Wątroba
- Mózg
- Serce
- Opony mózgowo-rdzeniowe (otoczki chroniące mózg i rdzeń kręgowy)
Objawy rozsianej choroby
Objawy rozsianej kokcydioidomikozy zależą od zajętych części ciała i mogą obejmować:444546
- Zmiany skórne – guzki, owrzodzenia i zmiany skórne, poważniejsze niż wysypka występująca czasem przy początkowej infekcji. Zmiany skórne w gorączce doliny są często oznaką rozsianej choroby. W przypadku bardziej rozpowszechnionej infekcji, rany lub zmiany skórne najczęściej występują na twarzy.47
- Zmiany kostne – bolesne zmiany w czaszce, kręgosłupie lub innych kościach.48
- Bolesne, opuchnięte stawy, szczególnie kolana lub kostki.49
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – infekcja błon i płynu otaczającego mózg i rdzeń kręgowy, objawiająca się silnymi bólami głowy, niewyraźnym widzeniem, nadwrażliwością na światło, sztywnością karku, zmianami słuchu i dezorientacją.5051
- Zmiany w stanie psychicznym.52
- Powiększone lub drenujące węzły chłonne.53
- Bardziej nasilone objawy płucne.54
- Utrata masy ciała.55
Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu choroby
Choroba z większym prawdopodobieństwem rozprzestrzenia się do innych obszarów ciała u osób o osłabionym układzie odpornościowym. Do grupy podwyższonego ryzyka należą:565758
- Kobiety w ciąży
- Osoby zakażone HIV
- Osoby przyjmujące leki osłabiające układ odpornościowy
- Osoby z cukrzycą
- Osoby starsze, zwłaszcza powyżej 60 roku życia59
- Osoby po przeszczepach narządów60
- Osoby rasy czarnej lub pochodzenia filipińskiego61
Powikłania i rokowanie
W większości przypadków osoby z infekcją gorączki doliny wracają do zdrowia bez żadnych długoterminowych skutków.62 Małej liczbie osób rozwijają się trwające kilka lat infekcje płuc.63
Powikłania gorączki doliny są rzadkie, zaledwie około 1% osób objawowych rozwija ciężką postać choroby.64 Mniej niż 1% osób zdiagnozowanych z gorączką doliny umiera z jej powodu.65
Najpoważniejszym powikłaniem jest kokcydioidalne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które występuje u 30-50% rozsianej infekcji i może być śmiertelne, jeśli nie jest leczone.6667
Przewlekłe konsekwencje
Długoterminowe konsekwencje mogą obejmować:68
- Tworzenie jam lub guzków w klatce piersiowej
- Ropnie grzybicze
- Przewlekłe zmęczenie i bóle stawów trwające miesiącami69
- Bliznowacenie płuc, które może utrzymywać się przez całe życie70
U niektórych osób choroba może nawracać lub stać się przewlekła. Pierwsza infekcja gorączki doliny często daje dożywotnią odporność, jednak choroba może zostać reaktywowana lub możliwe jest ponowne zakażenie, jeśli układ odpornościowy jest znacznie osłabiony.7172
Przebieg czasowy choroby
Podsumowując przebieg czasowy gorączki doliny:737475
- Okres inkubacji: 1-3 tygodnie (zazwyczaj 7-21 dni) od ekspozycji na zarodniki grzyba.
- Ostra faza: Objawy początkowe (grypopodobne) trwają zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy.
- Faza przewlekła: U 5-10% pacjentów rozwijają się przewlekłe problemy płucne.
- Faza rozsiana: U około 1% pacjentów infekcja rozprzestrzenia się poza płuca do innych części ciała.
| Faza choroby | Czas wystąpienia | Najczęstsze objawy | Częstość występowania |
|---|---|---|---|
| Bezobjawowa | – | Brak objawów | 60% zakażonych |
| Ostra (pierwotna) | 1-3 tygodnie po ekspozycji | Zmęczenie, kaszel, gorączka, ból w klatce piersiowej, bóle stawów, wysypka | 40% zakażonych |
| Przewlekła płucna | Tygodnie do miesięcy po pierwotnej infekcji | Przewlekły kaszel, krwioplucie, utrata masy ciała, ból w klatce piersiowej | 5-10% zakażonych |
| Rozsiana | Tygodnie do lat po pierwotnej infekcji | Zmiany skórne, bóle kostne i stawowe, objawy neurologiczne | Około 1% zakażonych |
Czas trwania gorączki doliny jest bardzo zróżnicowany – od kilku tygodni do kilku miesięcy w przypadkach niepowikłanych, a w przypadkach przewlekłych lub rozsianych może trwać wiele lat.76 Przewlekłe formy gorączki doliny mogą trwać latami, z naprzemiennymi okresami zaostrzeń i remisji.77
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.