Leki w grupie
„szczepionki rekombinowane”
Szczepionki rekombinowane to nowoczesny rodzaj szczepionek, w których wykorzystuje się techniki inżynierii genetycznej do produkcji antygenów szczepionkowych. W przeciwieństwie do tradycyjnych szczepionek, nie zawierają one całych patogenów (ani żywych, ani inaktywowanych), a jedynie wybrane białka lub fragmenty białek patogenu, które są produkowane przez genetycznie zmodyfikowane organizmy (bakterie, drożdże lub linie komórkowe).
Mechanizm działania szczepionek rekombinowanych polega na wprowadzeniu do organizmu oczyszczonego antygenu, który wywołuje odpowiedź immunologiczną bez ryzyka zakażenia. Dzięki precyzyjnemu doborowi antygenów, szczepionki te charakteryzują się wysoką specyficznością i zredukowanym ryzykiem działań niepożądanych.
Do najważniejszych szczepionek rekombinowanych dostępnych w Polsce należą: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (Engerix-B, Euvax B, HBVAXPRO), szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (Cervarix, Gardasil, Gardasil 9), szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (Havrix, Avaxim), szczepionka przeciw meningokokom typu B (Bexsero) oraz niektóre szczepionki przeciw grypie (np. FluBlok).
Główne zalety szczepionek rekombinowanych to wysoki profil bezpieczeństwa (brak ryzyka infekcji szczepem szczepionkowym), możliwość precyzyjnego zaprojektowania antygenu, dobra tolerancja przez pacjentów, długotrwała odporność po szczepieniu oraz możliwość stosowania u osób z obniżoną odpornością. Ponadto, technologia rekombinowana umożliwia produkcję szczepionek przeciwko patogenom, które trudno hodować w warunkach laboratoryjnych.
Wśród ograniczeń i potencjalnych zagrożeń warto wymienić: możliwość wywoływania miejscowych reakcji poszczepiennych (zaczerwienienie, obrzęk, ból w miejscu wkłucia), ryzyko alergii na składniki pomocnicze szczepionki, wyższy koszt produkcji w porównaniu do tradycyjnych szczepionek oraz potrzebę stosowania adiuwantów w celu wzmocnienia odpowiedzi immunologicznej.
Szczepionki rekombinowane można podzielić na kilka podgrup, w zależności od rodzaju antygenu i technologii produkcji: szczepionki podjednostkowe (zawierające tylko fragmenty patogenu), szczepionki oparte na cząstkach wirusopodobnych (VLP), szczepionki DNA (zawierające materiał genetyczny kodujący antygen) oraz szczepionki wektorowe (wykorzystujące nieszkodliwe wirusy jako nośniki materiału genetycznego patogenu). Każda z tych podgrup ma swoje specyficzne zastosowania kliniczne i charakterystykę.
Lista leków w tej grupie
-
Engerix B – Zawiesina do wstrzykiwań – 10 mcg antygenu powierzchniowego wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Produkt zawiera antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B, uzyskiwany metodą rekombinacji DNA z drożdży Saccharomyces cerevisiae, adsorbowany na wodorotlenku glinu. Jest przeznaczony do stosowania u noworodków, niemowląt, dzieci i młodzieży do 15 roku życia w celu uzyskania odporności przeciwko zakażeniom wirusem zapalenia wątroby typu B. Szczepionka zapobiega także wirusowemu zapaleniu wątroby typu D, które występuje jednocześnie z WZW typu B. Produkt prezentowany jest w postaci zawiesiny do wstrzykiwań.
-
Euvax B – Zawiesina do wstrzykiwań – 10 mcg antygenu powierzchniowego wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg)/0,5 ml szczepionka 1-dawkowa dla dzieci; 1 dawka (0,5 ml)
Jest to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B, otrzymany metodą rekombinacji DNA w komórkach drożdży i adsorbowany na wodorotlenku glinu. Preparat stosuje się w celu czynnego uodpornienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, wywoływanemu przez wszystkie podtypy tego wirusa. Szczepionka przeznaczona jest przede wszystkim dla dzieci. Dzięki swojej unikalnej formule pomaga zapobiegać zakażeniom wirusem HBV.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna