Leki w grupie
„leki stosowane w premedykacji chirurgicznej”

Leki stosowane w premedykacji chirurgicznej to grupa preparatów podawanych pacjentom przed zabiegami operacyjnymi w celu zmniejszenia lęku, zapewnienia sedacji, analgezji oraz zniwelowania niepożądanych odruchów wegetatywnych. Głównym celem ich zastosowania jest zmniejszenie stresu przedoperacyjnego, ułatwienie wprowadzenia do znieczulenia oraz redukcja dawek leków anestetycznych potrzebnych do znieczulenia.

Do najważniejszych grup leków stosowanych w premedykacji należą: benzodiazepiny (midazolam, diazepam), opioidy (morfina, fentanyl), leki antycholinergiczne (atropina, skopolamina), antagoniści receptora H2 (ranitydyna, famotydyna) oraz inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol).

Benzodiazepiny są najczęściej stosowanymi lekami w premedykacji ze względu na ich działanie przeciwlękowe, sedatywne i amnestyczne. Midazolam (Dormicum, Midanium) jest szczególnie ceniony z uwagi na szybki początek działania i krótki czas półtrwania. Diazepam (Relanium) działa dłużej, ale może być podawany doustnie z wyprzedzeniem.

Opioidy w premedykacji stosowane są głównie w celu zapewnienia analgezji przed zabiegami. Najczęściej wykorzystuje się fentanyl (Fentanyl WZF), morfina (Morphini sulfas), petydyna (Dolargan). Leki te zmniejszają także odpowiedź układu współczulnego na stres chirurgiczny.

Leki antycholinergiczne, takie jak atropina (Atropinum sulfuricum) i skopolamina, zmniejszają wydzielanie śliny i wydzielinę w drogach oddechowych, zapobiegając odruchom z nerwu błędnego podczas intubacji. Zmniejszają także ryzyko bradykardii podczas zabiegów.

Największą zaletą stosowania leków w premedykacji jest poprawa komfortu pacjenta przed zabiegiem, redukcja lęku i niepokoju, a także zmniejszenie dawek leków potrzebnych do indukcji i podtrzymania znieczulenia, co przekłada się na mniejsze ryzyko działań niepożądanych związanych z anestezją.

Do najważniejszych niebezpieczeństw związanych z premedykacją należą: depresja oddechowa (szczególnie przy łączeniu benzodiazepin z opioidami), nadmierna sedacja, hipotonia, reakcje alergiczne oraz wydłużony czas wybudzania po zabiegu. U pacjentów w podeszłym wieku konieczna jest redukcja dawek ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.

W zależności od celu premedykacji, wyróżnić można podgrupy leków: leki uspokajające i nasenne (benzodiazepiny, barbiturany), leki przeciwbólowe (opioidy, NLPZ), leki hamujące wydzielanie żołądkowe (H2-blokery, IPP), leki zmniejszające sekrecję w drogach oddechowych (antycholinergiki) oraz leki profilaktyki przeciwwymiotnej (ondansetron, deksametazon).

Wybór odpowiedniej premedykacji jest zawsze indywidualny i zależy od stanu ogólnego pacjenta, rodzaju planowanego zabiegu, chorób współistniejących oraz preferencji zespołu anestezjologicznego. Prawidłowo dobrana premedykacja znacząco poprawia komfort pacjenta i ułatwia prowadzenie znieczulenia.