zapobieganie wymiotom pooperacyjnym
Wskazanie

Wymioty pooperacyjne (PONV – Postoperative Nausea and Vomiting) stanowią jedno z najczęstszych powikłań po zabiegach chirurgicznych, dotykając 20-30% pacjentów, a w grupach wysokiego ryzyka nawet do 80%. Są nie tylko przyczyną dyskomfortu, ale mogą prowadzić do poważniejszych powikłań, takich jak odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, rozejście się szwów, krwawienie, aspiracja treści żołądkowej czy opóźnienie wypisu ze szpitala.

Zapobieganie wymiotom pooperacyjnym opiera się na identyfikacji pacjentów z grupy ryzyka (płeć żeńska, niepalący, wywiad PONV lub choroby lokomocyjnej, stosowanie opioidów) oraz wdrożeniu odpowiedniej profilaktyki farmakologicznej. W Polsce stosuje się najczęściej ondansetron (Zofran, Ondansetron Kabi, Ondansetron Accord), deksametazon (Dexaven, Dexamethasone Krka), metoklopramid (Metoclopramidum WZF) oraz tietylperazynę (Torecan). W przypadkach wysokiego ryzyka zaleca się profilaktykę multimodalną, łączącą leki o różnych mechanizmach działania.

Największą trudnością w zapobieganiu wymiotom pooperacyjnym jest indywidualizacja leczenia. Pomimo stosowania standardowych skal oceny ryzyka (jak skala Apfela), reakcja pacjentów na profilaktykę przeciwwymiotną może być zróżnicowana. Dodatkowym wyzwaniem jest balansowanie między skutecznością profilaktyki a działaniami niepożądanymi leków przeciwwymiotnych, takimi jak sedacja, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe czy hiperglikemia w przypadku deksametazonu.

W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na niefarmakologiczne metody zapobiegania PONV, takie jak odpowiednie nawodnienie, unikanie opioidów, preferowanie znieczulenia regionalnego oraz stosowanie propofolu do indukcji i podtrzymania znieczulenia. Stosowanie akupunktury punktu P6 (Neiguan) również wykazuje pewną skuteczność w zapobieganiu nudnościom i wymiotom pooperacyjnym.