glikokortykoisteroid

Glikokortykosteroidy to grupa hormonów steroidowych produkowanych naturalnie przez korę nadnerczy lub syntetyzowanych jako leki. Należą do nich m.in. kortyzol (endogenny), prednizon, prednizolon, metyloprednizolon, deksametazon i betametazon. Wykazują silne działanie przeciwzapalne, immunosupresyjne i przeciwalergiczne.

Mechanizm działania glikokortykosteroidów polega na wiązaniu się z receptorami cytoplazmatycznymi, co prowadzi do aktywacji lub hamowania transkrypcji genów. Efektem jest zmniejszenie produkcji cytokin prozapalnych, prostaglandyn i leukotrienów oraz hamowanie aktywności komórek układu immunologicznego, takich jak limfocyty T, makrofagi i neutrofile.

Zastosowanie kliniczne obejmuje choroby autoimmunologiczne, astmę, POChP, alergie, choroby zapalne jelit, choroby reumatyczne, choroby skóry oraz stany nagłe, jak wstrząs anafilaktyczny. Mogą być podawane doustnie, dożylnie, wziewnie, dostawowo, domięśniowo lub miejscowo w zależności od wskazań.

Długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, w tym: osteoporozą, zespołem Cushinga, nadciśnieniem, hiperglikemią, zaćmą, jaskrą, zwiększoną podatnością na infekcje, zaburzeniami psychicznymi, opóźnieniem gojenia ran i zahamowaniem wzrostu u dzieci. Odstawienie tych leków po długotrwałej terapii powinno być stopniowe, aby uniknąć zespołu odstawiennego.