zapobieganie zapaleniu wątroby typu B u noworodków urodzonych przez matki będące nosicielkami wirusa zapalenia wątroby typu B
Wskazanie

Zapalenie wątroby typu B (WZW B) u noworodków urodzonych przez matki będące nosicielkami wirusa stanowi poważne zagrożenie zdrowotne. Zakażenie okołoporodowe może prowadzić do przewlekłego WZW B u nawet 90% noworodków, jeśli nie zostanie zastosowana odpowiednia profilaktyka. Ryzyko transmisji wertykalnej jest szczególnie wysokie, gdy matka ma dodatni antygen HBe lub wysokie miano HBV DNA.

W zapobieganiu zakażeniu stosuje się skojarzoną profilaktykę bierną i czynną. W ramach profilaktyki biernej podaje się immunoglobulinę przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu B (HBIG), która zawiera przeciwciała anty-HBs. W Polsce dostępne są preparaty takie jak Gamma anty-HBV, Hepatect CP czy Zutectra. HBIG należy podać noworodkowi w ciągu 12 godzin po urodzeniu, najlepiej jak najszybciej.

Równocześnie z immunoglobuliną rozpoczyna się szczepienie ochronne przeciwko WZW B, stosując szczepionki takie jak Engerix B, Euvax B, HBVAXPRO. Pierwszą dawkę szczepionki podaje się w ciągu 24 godzin po urodzeniu, najlepiej równocześnie z HBIG, ale w inne miejsce. Następnie kontynuuje się szczepienie według schematu 0-1-6 miesięcy.

Największe trudności w skutecznym zapobieganiu transmisji WZW B obejmują: brak właściwej diagnostyki matki w okresie ciąży (stąd konieczność badania każdej kobiety ciężarnej w kierunku HBsAg), opóźnienia w podaniu HBIG i pierwszej dawki szczepionki, oraz niedokończenie pełnego schematu szczepień. U matek z wysokim mianem HBV DNA (>200 000 IU/ml) można rozważyć stosowanie leków przeciwwirusowych w trzecim trymestrze ciąży (tenofowir, lamiwudyna, telbiwudyna), aby dodatkowo zmniejszyć ryzyko transmisji.

Po zakończeniu cyklu szczepień zaleca się kontrolę skuteczności profilaktyki poprzez oznaczenie markerów zakażenia HBV (HBsAg, anty-HBs) u dziecka. Warto podkreślić, że prawidłowo przeprowadzona profilaktyka zmniejsza ryzyko zakażenia noworodka z ponad 90% do mniej niż 5%, co stanowi jeden z największych sukcesów współczesnej medycyny prewencyjnej.