zapobieganie zapaleniu wątroby typu B w razie przypadkowej ekspozycji u osób nieuodpornionych
Wskazanie

Zapobieganie zapaleniu wątroby typu B po przypadkowej ekspozycji u osób nieuodpornionych jest istotnym problemem klinicznym, wymagającym szybkiego działania. Ekspozycja może nastąpić podczas kontaktu z krwią lub płynami ustrojowymi osoby zakażonej, np. poprzez zakłucie igłą, skaleczenie zanieczyszczonymi narzędziami chirurgicznymi, kontakt z uszkodzoną skórą lub błonami śluzowymi.

W przypadku ekspozycji zawodowej lub przypadkowej u osób nieuodpornionych należy wdrożyć profilaktykę poekspozycyjną, która obejmuje immunoglobulinę przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBIG) oraz szczepionkę przeciw HBV. W Polsce dostępne są preparaty immunoglobuliny takie jak Gamma anty-HBs czy Hepatect CP. Szczepionki przeciw HBV dostępne w Polsce to m.in. Engerix B, HBVAXPRO oraz Euvax B.

Skuteczność profilaktyki poekspozycyjnej zależy od czasu jej wdrożenia – najlepiej w ciągu 24-48 godzin od ekspozycji, nie później niż 7 dni. Schemat postępowania zależy od statusu serologicznego osoby eksponowanej oraz źródła ekspozycji. U osób, które nigdy nie były szczepione, zaleca się podanie jednej dawki HBIG oraz rozpoczęcie pełnego cyklu szczepień (0-1-6 miesięcy).

Największym wyzwaniem w zapobieganiu zakażeniu HBV po ekspozycji jest szybka identyfikacja osób wymagających profilaktyki oraz zapewnienie natychmiastowego dostępu do preparatów immunoglobuliny i szczepionek. Problematyczne bywa również ustalenie statusu serologicznego źródła ekspozycji, co może wpływać na decyzje terapeutyczne. Dodatkową trudnością jest zapewnienie pełnego cyklu szczepień, gdyż pacjenci często nie zgłaszają się na kolejne dawki, co zmniejsza skuteczność profilaktyki.

W praktyce klinicznej istotne jest również monitorowanie skuteczności zastosowanej profilaktyki poprzez badania serologiczne wykonywane po 1-2 miesiącach od zakończenia cyklu szczepień. W przypadku braku odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej może być konieczne powtórzenie cyklu szczepień lub zastosowanie alternatywnych schematów immunizacji.