Leki w grupie
„leki biologiczne”

Leki biologiczne to substancje otrzymywane z żywych organizmów lub produkowane metodami biotechnologicznymi, które naśladują lub modyfikują naturalne procesy biologiczne w organizmie. Działają one w sposób wysoce specyficzny, oddziałując na konkretne cele molekularne związane z patogenezą choroby, co skutkuje mniejszą liczbą działań niepożądanych w porównaniu do tradycyjnych leków chemicznych.

Leki biologiczne można podzielić na kilka głównych kategorii: przeciwciała monoklonalne (np. adalimumab – Humira, infliksymab – Remicade, trastuzumab – Herceptin), białka rekombinowane (np. insulina – Lantus, Humalog; erytropoetyna – Eprex, NeoRecormon), inhibitory cytokin (np. etanercept – Enbrel), szczepionki (np. Gardasil przeciwko HPV) oraz preparaty z komórek i tkanek (np. mezenchymalne komórki macierzyste).

Do najważniejszych leków biologicznych należą: adalimumab (Humira), etanercept (Enbrel), infliksymab (Remicade), trastuzumab (Herceptin), rytuksymab (MabThera), bewacyzumab (Avastin), insuliny (Lantus, Levemir), interferony (Avonex, Rebif) oraz filgrastym (Neupogen).

Największymi zaletami stosowania leków biologicznych są: wysoka skuteczność w leczeniu chorób wcześniej trudnych do opanowania (np. chorób autoimmunologicznych, nowotworów), precyzyjne działanie na poziomie molekularnym, możliwość personalizacji terapii oraz potencjał do indukowania remisji chorób, a nie tylko łagodzenia objawów.

Niebezpieczeństwa związane z terapią biologiczną obejmują: zwiększone ryzyko infekcji (szczególnie oportunistycznych i gruźlicy) z powodu immunosupresji, reakcje nadwrażliwości i immunogenność (tworzenie przeciwciał przeciwko lekowi), potencjalne zwiększenie ryzyka nowotworów, wysokie koszty terapii oraz konieczność parenteralnego podawania większości preparatów.

Ważną podgrupą są biopodobne leki biologiczne (biosymilary), które są wprowadzane po wygaśnięciu ochrony patentowej oryginalnych leków biologicznych. W przeciwieństwie do leków generycznych, biosymilary nie są identyczne z lekiem referencyjnym, lecz bardzo podobne pod względem struktury, aktywności biologicznej, skuteczności i bezpieczeństwa (np. biosymilary adalimumabu – Amgevita, Imraldi; biosymilary infliksymabu – Inflectra, Remsima).

Inną istotną podgrupą są leki celowane molekularnie (np. inhibitory kinaz tyrozynowych jak imatynib – Glivec, nilotynib – Tasigna), które mimo że często są małymi cząsteczkami chemicznymi, często zaliczane są do szeroko pojętej terapii biologicznej ze względu na mechanizm działania ukierunkowany na specyficzne szlaki molekularne.