profilaktyka zakażenia rany pooperacyjnej w obrębie jamy brzusznej
Wskazanie

Profilaktyka zakażenia rany pooperacyjnej w obrębie jamy brzusznej to zespół działań mających na celu zminimalizowanie ryzyka wystąpienia infekcji po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej. Zakażenia miejsca operowanego (ZMO) stanowią jedne z najczęstszych powikłań po operacjach brzusznych, z częstością występowania od 3% do nawet 30% w przypadku operacji na jelicie grubym czy przy perforacji przewodu pokarmowego.

Podstawą profilaktyki jest antybiotykoterapia okołooperacyjna, która powinna być wdrożona 30-60 minut przed nacięciem skóry. W Polsce najczęściej stosuje się cefalosporyny II generacji (np. Biofazolin, Tarcefoksym) lub III generacji (np. Zinacef, Ceftriaxon), często w połączeniu z metronidazolem (Metronidazol, Metronidazole Polpharma) przy operacjach na jelicie grubym. W przypadku alergii na beta-laktamy stosuje się klindamycynę (Clindamycin, Dalacin C) lub fluorochinolony (Cipronex, Avelox).

Oprócz antybiotykoterapii kluczowe znaczenie ma przygotowanie pacjenta, w tym kąpiel antyseptyczna przed zabiegiem, odpowiednie przygotowanie pola operacyjnego, techniki aseptyczne podczas zabiegu oraz prawidłowe zamknięcie rany. Coraz częściej stosuje się również opatrunki z substancjami antybakteryjnymi (np. zawierające srebro – Atrauman Ag, Aquacel Ag) oraz systemy podciśnieniowego leczenia ran (VAC).

Największymi trudnościami w profilaktyce zakażeń ran pooperacyjnych są: rosnąca oporność bakterii na antybiotyki, co ogranicza skuteczność rutynowej profilaktyki, współistniejące choroby pacjenta (np. cukrzyca, otyłość, niedożywienie), które zwiększają ryzyko infekcji, oraz trudności w przestrzeganiu standardów aseptyki w warunkach operacyjnych zabrudzonych treścią jelitową. Problemem jest również właściwy dobór czasu trwania profilaktyki – zbyt krótka może być nieskuteczna, natomiast zbyt długa zwiększa ryzyko selekcji szczepów opornych.

W przypadku dużego ryzyka zakażenia (np. operacje z otwarciem jelita, perforacja narządów jamy brzusznej) stosuje się również irygację rany przed zamknięciem za pomocą roztworu antyseptycznego (np. Octenisept, Braunol) oraz przedłużoną antybiotykoterapię, która w niektórych przypadkach przechodzi w leczenie terapeutyczne z zastosowaniem antybiotyków o szerszym spektrum (np. Tazocin, Meronem, Invanz).