neuropatia obwodowa podczas stosowania izoniazydu
Wskazanie
Neuropatia obwodowa podczas stosowania izoniazydu to powikłanie neurotoksyczne, występujące u pacjentów leczonych tym lekiem przeciwgruźliczym. Izoniazyd interferuje z metabolizmem pirydoksyny (witaminy B6), co prowadzi do jej niedoboru i w konsekwencji do uszkodzenia włókien nerwowych. Objawy neuropatii obejmują parestezje, drętwienie, mrowienie i ból, głównie w kończynach dolnych, postępujące proksymalnie. W cięższych przypadkach może wystąpić osłabienie mięśni i zaburzenia chodu.
Ryzyko rozwoju neuropatii jest większe u osób niedożywionych, z chorobami współistniejącymi (cukrzyca, HIV), u alkoholików, osób starszych oraz u tzw. szybkich acetylatorów (ze względu na genetycznie uwarunkowany wariant metabolizmu izoniazydu). Częstość występowania neuropatii wzrasta wraz z dawką izoniazydu i czasem trwania terapii, dotykając nawet 10-20% pacjentów nieotrzymujących suplementacji pirydoksyny.
W profilaktyce i leczeniu neuropatii indukowanej izoniazydem stosuje się przede wszystkim pirydoksynę (witaminę B6) w dawce 10-50 mg dziennie. W Polsce dostępne preparaty to Vitamin B6 Teva, Vitaminum B6 WZF, Pyridoxin-Egis. W przypadku rozwinięcia się objawów neuropatii dawkę można zwiększyć do 100-200 mg dziennie. Ponadto w leczeniu bólu neuropatycznego mogą być pomocne leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, duloksetyna), przeciwpadaczkowe (pregabalina, gabapentyna) oraz miejscowo działające preparaty (kapsaicyna, lidokaina).
Największe trudności w postępowaniu z neuropatią wywołaną izoniazydem obejmują konieczność utrzymania skutecznego leczenia przeciwgruźliczego przy jednoczesnym zapobieganiu progresji uszkodzenia nerwów. Decyzja o modyfikacji dawki lub zmianie leku musi być starannie rozważona w kontekście ryzyka niepowodzenia terapii gruźlicy. Wyzwaniem jest także identyfikacja pacjentów z podwyższonym ryzykiem neuropatii przed rozpoczęciem leczenia oraz wczesne rozpoznanie pierwszych objawów uszkodzenia nerwów. Nawet po odstawieniu leku, neuropatia może się utrzymywać przez dłuższy czas, a w niektórych przypadkach zmiany mogą być nieodwracalne, co stanowi istotny problem kliniczny.