choroba popromienna
Wskazanie
Choroba popromienna (choroba radiacyjna) to zespół objawów rozwijających się w wyniku ekspozycji organizmu na promieniowanie jonizujące. Stopień nasilenia objawów zależy od dawki pochłoniętego promieniowania, czasu ekspozycji oraz indywidualnej wrażliwości organizmu. Wyróżnia się ostrą i przewlekłą chorobę popromienną. Ostra choroba popromienna pojawia się po ekspozycji na wysokie dawki promieniowania i charakteryzuje się fazowością objawów, z początkową fazą prodromalną (nudności, wymioty, biegunka), następnie okresem utajenia i fazą pełnoobjawową z uszkodzeniem szpiku kostnego, przewodu pokarmowego lub układu nerwowego.
W leczeniu choroby popromiennej stosuje się różne grupy leków w zależności od objawów i fazy choroby. W przypadku nudności i wymiotów wykorzystuje się ondansetron (Zofran, Ondansetron Accord), metoklopramid (Metoclopramidum WZF) czy deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason). Przy uszkodzeniu szpiku kostnego podaje się czynniki wzrostu kolonii granulocytów jak filgrastym (Accofil, Neupogen, Grastofil) oraz stosuje antybiotyki o szerokim spektrum działania, np. ciprofloksacyna (Cipronex, Proxacin) czy piperacylina z tazobaktamem (Tazocin, Piperacillin/Tazobactam Kabi).
W przypadku uszkodzeń skóry w przebiegu choroby popromiennej stosuje się maści i kremy regenerujące zawierające pantenol (Panthenol, Bepanthen), a także preparaty z alantoiną czy deksopantenolem. Przy przewlekłym przebiegu choroby wykorzystuje się leki przeciwzapalne, immunomodulujące oraz leki na specyficzne objawy narządowe, takie jak preparaty pentoksyfiliny (Pentohexal, Pentoxifylline Vitabalans) czy tokoferol (Vitamin E).
Największe trudności w leczeniu pacjentów z chorobą popromienną wynikają z wieloukładowego charakteru uszkodzeń oraz trudnego do przewidzenia przebiegu schorzenia. Szczególnym wyzwaniem jest terapia pancytopenii popromiennej oraz zapobieganie infekcjom oportunistycznym, które są główną przyczyną zgonów. Dodatkowym problemem jest leczenie późnych powikłań choroby popromiennej, takich jak włóknienie tkanek, zaburzenia endokrynologiczne czy wtórne nowotwory. Kluczowe znaczenie ma indywidualizacja terapii i monitorowanie pacjenta pod kątem powikłań, które mogą się ujawnić nawet po wielu latach od ekspozycji na promieniowanie.