Choroba popromienna
Epidemiologia
Choroba popromienna (ARS) jest ostrą reakcją organizmu na wysokie dawki promieniowania jonizującego, obejmujące całe lub większość ciała, podane w krótkim czasie (minuty). Epidemiologia radiacyjna, rozwinięta na podstawie katastrof takich jak bombardowania atomowe Hiroszimy i Nagasaki (1945) oraz awaria w Czarnobylu (1986), bada wpływ ekspozycji na zdrowie. Po katastrofie w Czarnobylu około 50 000 osób otrzymało dawkę ≥0,5 Sv, a potwierdzono 134 przypadki ARS. Epidemiologia radiacyjna wykorzystuje precyzyjne kwantyfikacje dawek, umożliwiając ocenę ryzyka względnego i bezwzględnego zachorowań, w tym nowotworów i chorób układu krążenia. Dawki powyżej 100 mSv wiążą się ze znaczącym wzrostem ryzyka raka, a nawet dawki 40 mGy mogą indukować guzy tarczycy, szczególnie u dzieci i młodszych osób. Wysokie dawki (≥0,5 Gy) są również powiązane ze zwiększoną śmiertelnością z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Epidemiologia radiacyjna uwzględnia także długoterminowe monitorowanie osób narażonych, gdyż skutki promieniowania mogą ujawniać się przez dziesięciolecia.
- Epidemiologia choroby popromiennej
- Systemy nadzoru w epidemiologii radiacyjnej
- Monitorowanie populacyjne
- Rola zdrowia publicznego w nadzorze radiacyjnym
- Systemy gromadzenia danych o ekspozycji
- Narzędzia i metody w epidemiologii radiacyjnej
- Globalne inicjatywy współpracy w nadzorze radiacyjnym
- Kluczowe ustalenia z epidemiologii radiacyjnej
- Wyzwania i trendy w nadzorze nad chorobą popromienną
Epidemiologia choroby popromiennej
Choroba popromienna (ang. Acute Radiation Syndrome, ARS) jest ostrą chorobą wywołaną ekspozycją całego lub większości ciała na wysokie dawki promieniowania penetrującego w krótkim czasie, zwykle w ciągu minut. Epidemiologia choroby popromiennej stanowi istotny obszar badań w ramach epidemiologii radiacyjnej, która jest specjalistyczną dziedziną zajmującą się badaniem wpływu ekspozycji na promieniowanie na zdrowie człowieka.123
Historyczne przypadki ekspozycji
Historia epidemiologii radiacyjnej jest ściśle związana z głównymi wydarzeniami, w których doszło do masowej ekspozycji ludzi na promieniowanie jonizujące. Do najważniejszych z nich należą:123
- Bombardowanie atomowe Hiroszimy i Nagasaki w 1945 roku – około 120 000 osób rozwinęło ARS wskutek eksplozji nuklearnych, co stanowiło podstawę dla rozwoju epidemiologii radiacyjnej jako dziedziny12
- Katastrofa w Czarnobylu w 1986 roku – szacuje się, że około 50 000 osób otrzymało dawkę promieniowania wynoszącą co najmniej 0,5 Sv, przy czym potwierdzono 134 przypadki ostrego zespołu popromiennego12
- Po katastrofie w elektrowni atomowej w Czarnobylu około 6000 dzieci zachorowało na nowotwory tarczycy spowodowane przez radioaktywny jod, który został wchłonięty drogą oddechową lub spożyty z lokalnie skażonych pokarmów1
Większość przypadków choroby popromiennej odnotowanych po bombardowaniach atomowych Japonii była związana z wypadkami w obiektach przemysłu jądrowego, takimi jak pożar w elektrowni jądrowej w Czarnobylu. Inne przyczyny ARS mogą obejmować wypadki podczas radioterapii, ekspozycję na tzw. źródła osierocone, użycie broni nuklearnej lub radiologicznej.12
Aktualne dane epidemiologiczne
Dokładna ocena częstości występowania choroby popromiennej jest trudna do ustalenia. Największe ryzyko dotyczy osób narażonych na wyższe dawki promieniowania i wyższe moce dawek.1 Według międzynarodowego rejestru, w latach 2010-2013 odnotowano 65 wypadków z nadmierną ekspozycją na promieniowanie, które dotyczyły 85 osób.1
Obecnie większość przypadków ostrego uszkodzenia popromiennego jest związana z:12
- Wypadkami podczas procedur radiologicznych
- Radioterapią
- Wypadkami w elektrowniach jądrowych
- Narażeniem zawodowym w przemyśle nuklearnym
Warto podkreślić, że choroba popromienna nie jest powodowana przez powszechne badania diagnostyczne wykorzystujące niskie dawki promieniowania, takie jak prześwietlenia rentgenowskie, tomografia komputerowa czy badania medycyny nuklearnej.1
Systemy nadzoru w epidemiologii radiacyjnej
Monitorowanie populacyjne
Monitorowanie populacyjne jest procesem, który rozpoczyna się wkrótce po zgłoszeniu incydentu radiacyjnego i trwa do czasu, gdy wszystkie potencjalnie dotknięte osoby zostaną zbadane i ocenione. Osoby potencjalnie lub faktycznie narażone na promieniowanie podczas sytuacji awaryjnej powinny zostać zarejestrowane w celu długoterminowego monitorowania i śledzenia.1
Śledzenie i nadzór mogą być wymagane przez wiele lat, ponieważ późne skutki promieniowania mogą nie pojawić się przez dziesięciolecia. Nawet osoby, które przeżyły skutki ostrego zespołu popromiennego, mogą być narażone na opóźnione efekty ostrej ekspozycji na promieniowanie.1
W Stanach Zjednoczonych, w ramach Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS), Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) otrzymało odpowiedzialność za monitorowanie populacji po masowym incydencie radiacyjnym. Dokumenty CDC zapewniają kompleksowe wytyczne w tym zakresie, w tym raport nr 166 Krajowej Rady ds. Ochrony przed Promieniowaniem i Pomiarów (NCRP) dotyczący monitorowania populacji i dekorporacji radionuklidów po incydencie radiologicznym lub jądrowym.1
Rola zdrowia publicznego w nadzorze radiacyjnym
Specjaliści zdrowia publicznego odgrywają kluczową rolę w każdej sytuacji awaryjnej związanej z promieniowaniem. Ich kluczowe obowiązki, oprócz tradycyjnych funkcji zdrowia publicznego, obejmują:1
- Inicjowanie nadzoru zdrowotnego i badań epidemiologicznych
- Realizację planów gotowości i reagowania na sytuacje radiacyjne
- Analizę przepisów prawnych dotyczących reagowania na incydenty związane ze skażeniem materiałem radioaktywnym
CDC dostarcza zasoby pomocne władzom stanowym, plemiennym, lokalnym i terytorialnym w opracowywaniu planów i zdolności reagowania na sytuacje awaryjne związane z promieniowaniem. Obejmuje to zbiór zasobów do wykorzystania w przypadku sytuacji awaryjnej związanej z promieniowaniem oraz badania dotyczące gotowości radiologicznej i reagowania.1
W bardziej lokalnym kontekście, przykładowo Radiologic Health Branch (RHB) w Kalifornii jest odpowiedzialny za egzekwowanie przepisów dotyczących promieniowania jonizującego, w tym materiałów radioaktywnych, mających na celu ochronę społeczeństwa, pracowników narażonych na promieniowanie i środowiska. Obejmuje to inspekcje obiektów wykorzystujących promieniowanie, badanie incydentów radiacyjnych oraz nadzór nad skażeniem radioaktywnym w środowisku.1
Systemy gromadzenia danych o ekspozycji
Jednym z źródeł danych do nadzoru nad ekspozycjami radiologicznymi i chorobami są regionalne centra kontroli zatruć (PC), które otrzymują prośby o informacje i zgłaszane ekspozycje od świadczeniodawców opieki zdrowotnej i społeczeństwa.1
Od 2010 roku Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) oraz Amerykańskie Stowarzyszenie Ośrodków Kontroli Zatruć (AAPCC) prowadzą ciągły nadzór nad ekspozycjami na promieniowanie i materiały radioaktywne zgłaszanymi ze wszystkich 57 amerykańskich ośrodków kontroli zatruć do Krajowego Systemu Danych o Zatruciach (NPDS), który jest internetową, krajową bazą danych i systemem nadzoru.1
Badanie przeprowadzone przez Radę Epidemiologów Państwowych i Terytorialnych (CSTE) w 2010 roku, oceniające zakres planowania na poziomie stanowym w zakresie nadzoru nad ekspozycjami i incydentami związanymi z promieniowaniem, wykazało, że 70-84% stanów zgłosiło minimalne lub zerowe zakończone planowanie w tym zakresie.1
Narzędzia i metody w epidemiologii radiacyjnej
Ocena ekspozycji i ryzyka
W epidemiologii radiacyjnej ocena ekspozycji jest wysoce skwantyfikowana, co stanowi najbardziej charakterystyczną cechę epidemiologii radiacyjnej w porównaniu z innymi obszarami epidemiologicznymi. Szczegółowe wartości ekspozycji mogą dawać bezwzględne wartości ryzyka zdrowotnego na dawkę ekspozycji, co jest procesem trudnym do przeprowadzenia w innych dziedzinach epidemiologii.12
Badacze z Oddziału Epidemiologii Radiacyjnej (REB) prowadzą szeroki zakres badań epidemiologicznych, genetycznych i dozymetrycznych w celu kwantyfikacji ryzyka, identyfikacji podatnych populacji i przeprowadzenia zaawansowanych ocen ekspozycji.1
W epidemiologii radiacyjnej oblicza się nie tylko wskaźniki ryzyka względnego, ale także nadwyżkę ryzyka względnego, ryzyko bezwzględne oraz przypisywalne ryzyko życiowe w celu zbadania skutków zdrowotnych. Te szczegółowe wartości ryzyka dostarczają ważnych informacji o zagrożeniach związanych z promieniowaniem w populacji.12
Modele prognostyczne i symulacyjne
W przypadku rozproszonych materiałów radioaktywnych, czy to z przypadkowych źródeł osieroconych, czy też z celowego użycia radiologicznych urządzeń rozpraszających (RDD) lub radiologicznych urządzeń napromieniających (RED), darmowe modele z otwartym kodem źródłowym mogą znacznie pomóc w prognozowaniu rozproszenia promieniowania po zdarzeniu.1
Zrozumienie dynamiki rozpraszania czynników radiologicznych poprzez symulacje matematyczne jest kluczowe dla poprawy strategii reagowania. Na przykład, model opracowany w oprogramowaniu STEM (Spatiotemporal Epidemiological Modeler) skutecznie symulował konsekwencje wypadku w Goiânii w 1988 roku pod względem liczby zaangażowanych osób, ofiar śmiertelnych i rozkładu geograficznego.12
Model ten może potencjalnie zapewnić oszacowanie rozprzestrzeniania się skażenia, liczby potencjalnie zaangażowanych osób i związanego z tym ryzyka dla zdrowia. Może to być obiecujące narzędzie do szybkiej analizy propagacji promieniowania na dużych odległościach i w dłuższych okresach po rozproszeniu w typowym scenariuszu CBRNE (chemicznym, biologicznym, radiologicznym, nuklearnym i wybuchowym).1
Narzędzia dostępne dla naukowców
Badacze z Oddziału Epidemiologii Radiacyjnej (REB) dostarczają różnych narzędzi i zasobów do wykorzystania przez społeczność naukową:1
- Interaktywny Radioepidemiologiczny Program Komputerowy (IRCP) – stworzony w celu realizacji mandatu Kongresu (Ustawa publiczna 97-414, sekcja 7(b)) w celu stworzenia zestawu tabel zbiorczych, które mogą być wykorzystane do oceny zasadności roszczeń odszkodowawczych za przypadki raka, które mogły być spowodowane ekspozycją na promieniowanie
- Narzędzie do Oceny Ryzyka Radiacyjnego (RadRAT) – kalkulator online do szacowania ryzyka zachorowania na raka w ciągu życia dla członków populacji amerykańskiej (lub krajów o podobnej częstości występowania raka) z ekspozycji na promieniowanie jonizujące dla dawek poniżej 1 Gy
- Kursy z zakresu epidemiologii radiacyjnej i dozymetrii – REB okresowo koordynuje tygodniowy kurs epidemiologii radiacyjnej i dozymetrii, prowadzony przez ekspertów w tej dziedzinie
Globalne inicjatywy współpracy w nadzorze radiacyjnym
Międzynarodowe badania kohortowe
Na całym świecie prowadzona jest wspólna analiza badań kohortowych górników uranu. Projekt ten jest koordynowany przez prof. Richardsona z Uniwersytetu Karoliny Północnej w USA. W tej wspólnej analizie dane z USA, Kanady, Francji i Czech są łączone z danymi z niemieckiej kohorty Wismut. Ta połączona kohorta obejmuje około 125 000 górników uranu, z których około 8000 osób zmarło na raka płuc.1
Oczekuje się, że ta współpraca dostarczy ważnych informacji na temat ryzyka raka płuc przy niskich ekspozycjach na promieniowanie w długich okresach. Związek między ekspozycją na radon a nowotworami innymi niż rak płuc lub innymi chorobami, takimi jak choroby układu krążenia, będzie również badany w ramach połączonej kohorty.1
Przygotowywana jest również światowa analiza zbiorowa badań kohortowych pracowników przetwórstwa uranu. Projekt jest koordynowany przez prof. Zablotską z Uniwersytetu Kalifornijskiego w USA. Oprócz danych z niemieckiej kohorty Wismut, ten projekt zbiorczy będzie zawierał dane z USA, Kanady, Rosji, Kazachstanu, Francji i Wielkiej Brytanii. Połączona kohorta będzie obejmować około 100 000 pracowników przetwórstwa uranu.1
Organizacje i instytucje badawcze
Wiele instytucji na całym świecie prowadzi badania w dziedzinie epidemiologii radiacyjnej:
- Kanadyjska Organizacja ds. Efektów Zdrowotnych Ekspozycji na Promieniowanie (COHERE) – ma na celu poprawę zrozumienia potencjalnych skutków zdrowotnych ekspozycji na niskie dawki promieniowania, utrzymanie i zwiększenie wiedzy specjalistycznej w zakresie radiobiologii i epidemiologii w rządzie Kanady oraz wzmocnienie wkładu Kanady w międzynarodowe wysiłki na rzecz oceny dawek promieniowania jonizującego i jego skutków.1
- Fundacja Badań Efektów Promieniowania (RERF) – prowadzi programy epidemiologiczne, które są uznawane na arenie międzynarodowej za główne źródło danych radioepidemiologicznych. Badają one wpływ promieniowania na śmiertelność i zachorowalność na raka wśród osób narażonych na promieniowanie bomby atomowej.1
- Centrum Promieniowania, Niebezpieczeństw Chemicznych i Środowiskowych Agencji Bezpieczeństwa Zdrowotnego Wielkiej Brytanii (UKHSA) – zarządza i prowadzi program badań umożliwiający przyczynienie się do zrozumienia zagrożeń zdrowotnych związanych z ekspozycją na promieniowanie.1
Brytyjskie badania epidemiologiczne w zakresie promieniowania obejmują długoterminową obserwację zdrowia personelu brytyjskiego, który był zaangażowany w brytyjskie atmosferyczne testy broni jądrowej przeprowadzone w latach 1952-1967 w Australii i na Południowym Pacyfiku, a także badanie epidemiologiczne mające na celu zbadanie ryzyka przedłużonej i niskozdawkowej ekspozycji na promieniowanie jonizujące wśród pracowników narażonych na promieniowanie w Wielkiej Brytanii.12
Kluczowe ustalenia z epidemiologii radiacyjnej
Główne wnioski z badań nad promieniowaniem
Pomimo pewnych niepewności, główne wyniki badań epidemiologicznych dotyczących promieniowania zostały podsumowane w następujący sposób:123
- Pojedyncza ekspozycja może zwiększyć ryzyko raka przez całe życie
- Wiele małych ekspozycji może zwiększyć ryzyko raka
- Młodsi są bardziej podatni niż starsi
- Płód nie jest bardziej podatny niż dziecko
- Kobiety są bardziej podatne niż mężczyźni
- Ryzyko różni się w zależności od narządu lub tkanki
Istnieją wystarczające dowody u ludzi na kancerogenność promieniowania (promienie rentgenowskie i gamma), które obejmują nowotwory ślinianki, przełyku, żołądka, okrężnicy, płuc, kości, komórek podstawnych skóry, piersi kobiet, nerek, pęcherza moczowego, mózgu i centralnego układu nerwowego oraz tarczycy, a także białaczkę.12
Obecna epidemiologia radiacyjna uważa wyniki badań ocalałych z japońskiej bomby atomowej za złoty standard dla interpretacji ryzyka skutków zdrowotnych wywołanych promieniowaniem.12
Wpływ na zwiększone ryzyko chorób
Badania epidemiologiczne przeprowadzone na populacjach narażonych na promieniowanie, takich jak ocaleni z bombardowań atomowych lub pacjenci poddawani radioterapii, wykazały znaczny wzrost ryzyka zachorowania na raka przy dawkach powyżej 100 mSv. Nowsze badania epidemiologiczne u osób narażonych na ekspozycję medyczną w dzieciństwie (pediatryczna tomografia komputerowa) sugerują, że ryzyko raka może wzrosnąć nawet przy niższych dawkach (między 50-100 mSv).1
Wysokie dawki promieniowania jonizującego są związane z chorobami układu krążenia. Badania potwierdziły zwiększone ryzyko śmiertelności spowodowane wszystkimi chorobami układu krążenia, chorobą niedokrwienną serca i chorobą nadciśnieniową serca w analizie zbiorczej 58 676 pacjentów z gruźlicą z Kanady i Massachusetts, którzy byli narażeni na powtarzaną fluoroskopię rentgenowską i z dawką skumulowaną ≥0,5 Gy.12
W przypadku dawek poniżej 0,5 Gy występują rosnące trendy z dawką dla choroby niedokrwiennej serca, choroby nadciśnieniowej serca i wszystkich chorób układu krążenia. Fluoroskopia jest nadal szeroko stosowaną metodą obrazowania diagnostycznego, zwłaszcza w procedurach interwencyjnych, gdzie dawki mogą być znaczne, więc ustalenia te mają ogromne znaczenie dla długoterminowych zagrożeń, które mogą być związane z obecnie stosowanymi metodami diagnostyki radiologicznej.1
Szczególne grupy ryzyka
Dzieci i płody są szczególnie wrażliwe na ekspozycję na promieniowanie. Badania epidemiologiczne wskazują, że ryzyko zachorowania na raka po ekspozycji płodu na promieniowanie jest podobne do ryzyka po ekspozycji we wczesnym dzieciństwie.12
Ekspozycja na promieniowanie tarczycy w dzieciństwie jest najbardziej jasno zdefiniowanym czynnikiem środowiskowym związanym z łagodnymi i złośliwymi guzami tarczycy. Ryzyko guzków tarczycy i raka tarczycy po napromieniowaniu jest związane z dawką promieniowania i wiekiem (większe dla dzieci narażonych we wczesnym okresie życia), a ryzyko utrzymuje się przez całe życie. Ekspozycja na promieniowanie zwiększa również ryzyko łagodnych guzków tarczycy i niedoczynności tarczycy.1
Dostępne dane potwierdzają związek między promieniowaniem tarczycy a nowotworzeniem tarczycy. Analiza zbiorcza badań z szerokim zakresem ekspozycji (ocaleni z bomby atomowej, dzieci leczone z powodu grzybicy owłosionej skóry głowy lub powiększonych migdałków, niemowlęta napromieniowane z powodu powiększonego grasicy, dzieci leczone z powodu raka) wykazała, że guzki tarczycy wszystkich typów i rozmiarów, w tym małe, wykrywane tylko metodami przesiewowymi, są zwiększone przez ekspozycję na promieniowanie. Tarczyca jest jedną z najbardziej wrażliwych na promieniowanie tkanek w organizmie, a nadmierne nowotwory występują przy dawkach tak niskich jak około 40 mGy.1
Wyzwania i trendy w nadzorze nad chorobą popromienną
Obawy dotyczące ekspozycji medycznej
Średnia ekspozycja na promieniowanie jonizujące wzrasta, szczególnie ze względu na szerokie wykorzystanie w krajach rozwiniętych gospodarczo procedur obrazowania medycznego. Chociaż dawka promieniowania z danej procedury medycznej została stopniowo zmniejszona dzięki ulepszonej technologii, częstotliwość korzystania z takich procedur wzrosła, a wprowadzono nowe procedury, a ostatecznie dawka promieniowania otrzymana ogólnie przez populację rośnie.1
Procedury obrazowania medycznego są niezbędne w większości przypadków, ale specjaliści ochrony zdrowia powinni brać pod uwagę potencjalne ryzyko związane z procedurami o stosunkowo wysokiej dawce lub powtarzającym się obrazowaniem, podejmując wyważoną ocenę ich stosowania. Jest to jeszcze bardziej istotne obecnie, gdy coraz więcej procedur przesiewowych wykorzystuje promieniowanie jonizujące do wykrywania chorób, a równowaga między ryzykiem a korzyścią takich procedur musi być starannie przemyślana.1
Nadzór nad całkowicie wyciętymi guzami neuroendokrynnymi przewodu pokarmowego i trzustki prowadzi do skumulowanych dawek promieniowania w zakresie związanym z rozwojem wtórnych nowotworów. Strategie minimalizacji ekspozycji na promieniowanie w nadzorze powinny być brane pod uwagę w przyszłym opracowywaniu wytycznych. Ekspozycja na promieniowanie z długoterminowego nadzoru nad guzami neuroendokrynnym przewodu pokarmowego i trzustki wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia wtórnych nowotworów złośliwych, szczególnie u młodszych osób.1
Wyzwania w komunikacji dotyczącej ryzyka
Po wypadku w elektrowni jądrowej Fukushima Dai-ichi w Japonii 11 marca 2011 roku na mediach społecznościowych zamieszczono dużą liczbę komentarzy, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych. Badania nad tłumieniem okresów pierwszego występowania terminu związanego z narażeniem na promieniowanie jako zastępczego punktu końcowego dla czasu trwania obaw wykazały, że obawy społeczne dotyczące wypadku w elektrowni jądrowej utrzymywały się po upływie roku.1
Chociaż prosty wykres liczby tweetów nie pokazał jasnych wyników, oszacowano, że średni okres tłumienia wynosi około jednego miesiąca dla słowa kluczowego „radioaktywny”, a słowa kluczowe były nadal używane w postach na koniec okresu badania. Prosty wykres szeregów czasowych pokazał szczyt zaraz po wypadku i późniejszy spadek liczby tweetów, co wskazuje, że obawy społeczne stały się stabilne. Jednak użytkownicy Twittera mieli obawy lub zmartwienia dotyczące narażenia na promieniowanie, jak widać na wykresie prawdopodobieństwa zdarzenia.12
Przyszłe kierunki i potrzeby badawcze
Potrzeba prowadzenia badań epidemiologicznych dla niskich poziomów ekspozycji (w zakresie kilku mSv) jest jasna. Takie badania przy niskich dawkach były prowadzone z kohortami pracowników zaangażowanych w rozwój broni jądrowej w Stanach Zjednoczonych i kilku innych krajach.1
Badanie zależności między dawką a odpowiedzią między ryzykiem raka płuc a ekspozycją na pył krzemionkowy w niskich dawkach jest nadal kontrowersyjnie dyskutowane. Ze względu na swoją dużą wielkość badania, wysoką liczbę zgonów z powodu raka płuc i informacje o ekspozycji na pył krzemionkowy i radon, badanie kohortowe Wismut oferuje bardzo dobrą podstawę danych do zbadania tej zależności i połączonych efektów radonu i pyłu krzemionkowego.1
Narażenie na radon ma opóźniony wpływ na zdrowie. Projekt badawczy bada czasową różnicę między zawodową ekspozycją na radon a śmiertelnością z powodu raka płuc w kohorcie Wismut. Wyniki wskazują, że ryzyko śmiertelności z powodu raka płuc może wzrosnąć już dwa lata po ekspozycji na radon. Ponadto wykazano, że możliwa śmierć z powodu raka płuc występuje średnio około 15 lat po wystąpieniu wywołanego promieniowaniem zapalenia tkanki płucnej.1
Istnieje również potrzeba poprawy planowania na poziomie stanowym w zakresie nadzoru nad ekspozycjami i incydentami związanymi z promieniowaniem, biorąc pod uwagę wyniki badania CSTE z 2010 roku, które wykazało, że 70-84% stanów w USA zgłosiło minimalne lub zerowe zakończone planowanie w tym zakresie.1
| Znaczące incydenty radiacyjne | Rok | Szacowana liczba osób narażonych | Potwierdzone przypadki ARS |
|---|---|---|---|
| Bombardowanie atomowe Hiroszimy i Nagasaki, Japonia | 1945 | 120 000 | Brak dokładnych danych |
| Wypadek w Czarnobylu, Ukraina | 1986 | 50 000 (≥0,5 Sv) | 134 |
| Wypadki z nadmierną ekspozycją (2010-2013) | 2010-2013 | 85 | Brak dokładnych danych |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.