homozygotyczna sitosterolemia
Wskazanie

Homozygotyczna sitosterolemia (sitosterolemaia) to rzadka, dziedziczona autosomalnie recesywnie choroba metaboliczna, charakteryzująca się zwiększonym wchłanianiem i zmniejszonym wydalaniem steroli roślinnych (głównie sitosterolu) oraz cholesterolu. Przyczyną choroby są mutacje w genach ABCG5 lub ABCG8, kodujących transportery odpowiedzialne za wydalanie steroli roślinnych z enterocytów z powrotem do światła jelita oraz z hepatocytów do żółci.

Objawy kliniczne sitosterolemii obejmują żółtaki ścięgien i skóry, przedwczesną miażdżycę naczyń krwionośnych, chorobę wieńcową, epizody hemolityczne oraz bóle i sztywność stawów. U niektórych pacjentów choroba może przebiegać bezobjawowo przez długi czas, a rozpoznanie następuje przypadkowo podczas badań laboratoryjnych wykazujących hipercholesterolemię.

W leczeniu homozygotycznej sitosterolemii stosuje się ezetymib (preparaty: Ezetrol, Ezehron, Symezet), który hamuje wchłanianie steroli roślinnych i cholesterolu w jelicie cienkim. W ciężkich przypadkach można rozważyć zastosowanie żywic wiążących kwasy żółciowe, takich jak cholestyramina (Vasosan) lub kolestypol. Niektórzy pacjenci mogą odnieść korzyść z dołączenia statyn (np. Atoris, Roswera, Simvasterol), choć ich skuteczność w sitosterolemii jest ograniczona, gdyż nie wpływają bezpośrednio na wchłanianie steroli.

Dieta o niskiej zawartości steroli roślinnych jest podstawą terapii. Pacjenci powinni unikać pokarmów bogatych w sterole roślinne, takich jak oleje roślinne, orzechy, nasiona, awokado oraz produkty wzbogacane w sterole roślinne (np. margaryny funkcjonalne).

Największe trudności w leczeniu homozygotycznej sitosterolemii wynikają z jej rzadkości i często opóźnionego rozpoznania. Choroba może być mylnie diagnozowana jako rodzinna hipercholesterolemia. Kolejnym wyzwaniem jest konieczność ścisłego przestrzegania restrykcyjnej diety przez całe życie, co może być trudne dla pacjentów. Dostępność specjalistycznych badań oznaczających stężenie steroli roślinnych w surowicy jest ograniczona, co utrudnia monitorowanie skuteczności leczenia. Ponadto, nawet przy optymalnym leczeniu, część pacjentów nadal rozwija powikłania sercowo-naczyniowe, co wskazuje na potrzebę opracowania bardziej skutecznych metod terapii.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl