Przeciwwskazania stosowania
Ziele rdestu ptasiego

Przeciwwskazania stosowania ziela rdestu ptasiego

Ziele rdestu ptasiego (Polygonum aviculare L., herba) jest składnikiem różnych preparatów leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym, w tym między innymi pasty doustnej Fitolizyna oraz ziół do zaparzania Vagosan. Stanowi ono istotny składnik tych produktów, jednak istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie preparatów zawierających rdest ptasi jest przeciwwskazane. Należy dokładnie rozważyć te przeciwwskazania przed zaleceniem pacjentowi terapii z wykorzystaniem tych preparatów.¹²

Nadwrażliwość na składniki preparatów

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających ziele rdestu ptasiego jest nadwrażliwość pacjenta na substancję czynną. Należy bezwzględnie wykluczyć stosowanie preparatów zawierających rdest ptasi u pacjentów, u których stwierdzono wcześniej reakcje nadwrażliwości na ten składnik.³⁴

W preparatach wieloskładnikowych, takich jak Fitolizyna czy Vagosan, należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia nadwrażliwości na inne składniki występujące obok rdestu ptasiego. W szczególności przeciwwskazanie dotyczy nadwrażliwości na:⁵⁶

• Rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej Compositae) – w przypadku obu preparatów
• Rośliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae, dawniej Umbelliferae) – w przypadku Fitolizyny
• Anetol – w przypadku Fitolizyny
• Alergeny pyłku brzozy – w przypadku Fitolizyny
• Olejek miętowy lub mentol – w przypadku Fitolizyny
• Substancje pomocnicze zawarte w preparatach – w przypadku Fitolizyny należy zwrócić uwagę na parahydroksybenzoesan etylu (E 214) oraz skrobię pszeniczną

⁷⁸⁹

Przeciwwskazania związane z chorobą podstawową

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów, u których istnieje konieczność zmniejszenia ilości przyjmowanych płynów. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z ciężkimi chorobami serca lub nerek. Preparaty zawierające rdest ptasi, zwłaszcza Fitolizyna, są przeciwwskazane w tych przypadkach ze względu na swoje właściwości moczopędne, które mogą nasilać niekorzystne objawy u pacjentów z niewydolnością serca lub nerek.¹⁰

W przypadku ciężkich chorób serca, stosowanie preparatów z rdestem ptasim może zwiększyć obciążenie układu sercowo-naczyniowego poprzez okresowe zwiększenie objętości krwi krążącej na skutek działania moczopędnego. Z kolei u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek, działanie moczopędne może zaburzyć i tak już upośledzony proces filtracji nerkowej i wydalania produktów przemiany materii.¹¹

Szczególne przeciwwskazania dotyczące preparatów wieloskładnikowych

Należy pamiętać, że zarówno Fitolizyna, jak i Vagosan to preparaty zawierające liczne składniki roślinne oprócz rdestu ptasiego. W przypadku tych preparatów przeciwwskazania mogą wynikać także z obecności innych ziół.¹²¹³

W Fitolizynie należy zwrócić szczególną uwagę na obecność:

• Ziela nawłoci (Solidago virgaurea L.) – należącego do rodziny astrowatych
• Korzenia lubczyku (Levisticum officinale Koch) – należącego do rodziny baldaszkowatych
• Korzenia pietruszki (Petroselinum crispum L.) – należącego do rodziny baldaszkowatych
• Liści brzozy (Betula pendula Roth, Betula pubescens Ehrh.) – mogących powodować reakcje krzyżowe u osób uczulonych na pyłki brzozy

¹⁴¹⁵

W Vagosanie należy uwzględnić przeciwwskazania związane z obecnością:

• Kwiatu rumianku (Matricaria recutita L.) – należącego do rodziny astrowatych
• Kwiatu nagietka (Calendula officinalis L.) – należącego do rodziny astrowatych

¹⁶¹⁷

Szczególne uwagi dotyczące zawartości etanolu

W przypadku Fitolizyny konieczne jest uwzględnienie, że preparat zawiera do 4% (V/V) etanolu. Chociaż nie jest to bezpośrednie przeciwwskazanie, należy zachować ostrożność przy zalecaniu tego preparatu pacjentom z chorobami wątroby, padaczką, uszkodzeniami mózgu, chorobami psychicznymi, a także kobietom w ciąży i karmiącym piersią. Również pacjenci z uzależnieniem od alkoholu powinni być poinformowani o zawartości etanolu w preparacie.¹⁸

Podsumowanie przeciwwskazań

Rdest ptasi, jako składnik preparatów wieloziołowych, jest przeciwwskazany przede wszystkim w następujących przypadkach:

• Nadwrażliwość na rdest ptasi lub jakikolwiek inny składnik preparatu
• Nadwrażliwość na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae) lub baldaszkowatych (Apiaceae) – w zależności od składu preparatu
• Ciężkie choroby serca, gdzie wskazane jest ograniczenie przyjmowanych płynów
• Zaawansowana niewydolność nerek, gdzie wskazane jest ograniczenie przyjmowanych płynów

¹⁹²⁰