Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Pirydoksyna

Wpływ pirydoksyny na płodność, ciążę i laktację

Pirydoksyna (witamina B6) jest składnikiem wielu preparatów farmaceutycznych, często występującym w połączeniu z magnezem lub innymi witaminami z grupy B. Lekarz prowadzący powinien przekazać pacjentce w ciąży lub karmiącej piersią szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji, uwzględniając zarówno potencjalne korzyści, jak i ryzyko związane z jej przyjmowaniem.¹

Pirydoksyna podczas ciąży

W okresie ciąży zalecana dawka dobowa witaminy B6 wynosi około 1,9 mg. Dawka ta może zostać zwiększona jedynie w przypadku potwierdzonego niedoboru witaminy B6, ponieważ bezpieczeństwo stosowania wyższych dawek podczas ciąży nie zostało jednoznacznie potwierdzone.² W przypadku kobiet w wieku 18 lat i młodszych zalecana dawka maksymalna wynosi 80 mg/dobę, natomiast dla kobiet powyżej 18 lat – 100 mg/dobę.³

Większość danych dotyczących stosowania pirydoksyny w okresie ciąży nie wskazuje na toksyczne ani teratogenne działanie tej substancji. Doświadczenia kliniczne i stosowanie produktów zawierających pirydoksynę u wystarczająco dużej liczby ciężarnych kobiet nie wykazały szkodliwego wpływu na rozwój płodu.⁴⁵

W przypadku produktów zawierających doksylaminę i pirydoksynę, które są stosowane w leczeniu nudności i wymiotów ciężarnych, dane dotyczące ponad 168 000 pacjentek i 18 000 przypadków ekspozycji na to skojarzenie w pierwszym trymestrze ciąży wskazują na brak wpływu tych substancji na występowanie wad rozwojowych i toksyczności dla płodu i/lub noworodka.⁶⁷

Należy jednak zwrócić uwagę, że narażenie in utero na duże dawki pirydoksyny może wywołać u noworodka zespół zależności od tej witaminy.⁸ Po porodzie mogą wystąpić drgawki związane z uzależnieniem od tej witaminy u płodu.⁹

Ze względu na potencjalne ryzyko, lekarz powinien zalecić stosowanie preparatów zawierających pirydoksynę u kobiet w ciąży tylko w przypadku zdecydowanej konieczności i po wnikliwym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka.¹⁰¹¹

Pirydoksyna podczas karmienia piersią

Pirydoksyna przenika do mleka kobiecego. Stężenie witaminy B6 w mleku matki jest zależne od dawki przyjmowanej przez kobietę karmiącą. U dobrze odżywionych kobiet otrzymujących od 2,5 do 20 mg pirydoksyny przez 3 kolejne dni wykazano, że poziom tej witaminy w mleku wahał się w zakresie od 123 do 314 ng/ml.¹²¹³

Zalecana dawka pirydoksyny dla niemowląt to około 0,1 mg na dobę.¹⁴ Zaleca się, aby kobiety karmiące piersią stosowały pirydoksynę w dawce maksymalnie 20 mg na dobę.¹⁵¹⁶

Ważną informacją dla lekarza jest fakt, że duże dawki witaminy B6 mogą hamować wytwarzanie mleka.¹⁷¹⁸¹⁹

W niektórych produktach leczniczych zawierających wysokie dawki pirydoksyny (np. 100 mg) przeciwwskazane jest stosowanie podczas karmienia piersią.²⁰²¹

Przegląd dostępnych danych dotyczących stosowania pirydoksyny w dawkach terapeutycznych u kobiet karmiących piersią nie wykazał żadnych zagrożeń dla bezpieczeństwa.²²²³ Dodatkowa ilość pirydoksyny obecna w mleku matki leczonej zwykle stosowanymi dawkami nie jest znacząca.²⁴

W przypadku produktów zawierających dodatkowo doksylaminę, należy mieć na uwadze, że substancja ta również przenika do mleka kobiecego i może powodować u niemowląt karmionych piersią pobudzenie, drażliwość lub uspokojenie. Niemowlęta z bezdechem lub innymi zaburzeniami oddychania mogą być szczególnie wrażliwe na uspokajające działanie tego typu produktów.²⁵²⁶

Wpływ pirydoksyny na płodność

Dane kliniczne dotyczące wpływu pirydoksyny na płodność u ludzi są ograniczone. W badaniach na zwierzętach wykazano, że długotrwałe stosowanie bardzo wysokich dawek witaminy B6 może powodować obwodową neurotoksyczność i wpływać negatywnie na płodność u mężczyzn.²⁷²⁸

Warto również odnotować, że witamina B6 może wpływać na powstawanie progesteronu i regulować aktywność prolaktyny, a także może wydłużać fazę lutealną cyklu miesiączkowego.²⁹

W większości produktów leczniczych zawierających pirydoksynę bezpieczeństwo stosowania pod kątem wpływu na płodność jest wysokie ze względu na niską zawartość witaminy B6.³⁰³¹³²

Rekomendacje dla kobiet w ciąży i karmiących piersią

Dawkowanie pirydoksyny w okresie ciąży

W oparciu o przedstawione informacje, lekarz powinien przekazać pacjentce następujące wskazówki dotyczące stosowania pirydoksyny w ciąży:

• Zalecane dzienne spożycie witaminy B6 podczas ciąży wynosi około 1,9 mg³³
• W ciąży nie należy stosować dawek przekraczających 50-100 mg na dobę, chyba że istnieje udokumentowany niedobór witaminy B6³⁴³⁵
• Maksymalna dawka pirydoksyny dla kobiet w ciąży w wieku 18 lat i młodszych wynosi 80 mg/dobę, a dla kobiet powyżej 18 lat – 100 mg/dobę³⁶

³⁷

Dawkowanie pirydoksyny w okresie karmienia piersią

W okresie laktacji lekarz powinien przekazać pacjentce następujące wskazówki:

• Zalecana dawka witaminy B6 dla kobiet karmiących piersią nie powinna przekraczać 20-25 mg na dobę³⁸³⁹
• Wysokie dawki witaminy B6 mogą hamować wytwarzanie mleka⁴⁰
• Preparaty zawierające bardzo wysokie dawki pirydoksyny (np. 100 mg) nie powinny być stosowane podczas karmienia piersią⁴¹

⁴²⁴³

Ostrzeżenia dla kobiet w ciąży i karmiących piersią

Lekarz powinien również przekazać pacjentce następujące ostrzeżenia:

• Duże dawki pirydoksyny przyjmowane podczas ciąży mogą powodować zespół zależności od witaminy B6 u noworodka⁴⁴
• Po porodzie mogą wystąpić drgawki związane z uzależnieniem od witaminy B6 u noworodka⁴⁵
• W przypadku preparatów zawierających dodatkowo doksylaminę, substancja ta może powodować pobudzenie, drażliwość lub nadmierne uspokojenie u niemowląt karmionych piersią⁴⁶
• Niemowlęta z bezdechem lub innymi zaburzeniami oddychania mogą być szczególnie wrażliwe na uspokajające działanie doksylaminy⁴⁷

⁴⁸

Indywidualizacja terapii

Decyzję o włączeniu preparatów zawierających pirydoksynę u kobiet w ciąży lub karmiących piersią lekarz powinien podejmować indywidualnie, po dokładnej analizie korzyści i ryzyka dla każdej pacjentki.⁴⁹⁵⁰

Niektóre produkty lecznicze mogą być stosowane podczas ciąży i karmienia piersią w zalecanych dawkach.⁵¹ Inne natomiast powinny być stosowane wyłącznie pod kontrolą lekarza i w zalecanych przez niego dawkach.⁵²

Rozważając terapię preparatami zawierającymi pirydoksynę, lekarz powinien zwrócić uwagę na dawkę substancji w danym produkcie oraz na ewentualne przeciwwskazania do jego stosowania w okresie ciąży i laktacji. W przypadku niektórych preparatów, zwłaszcza tych zawierających wysokie dawki witaminy B6 lub dodatkowe substancje czynne, stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią może być przeciwwskazane.⁵³⁵⁴⁵⁵

W przypadku decyzji o odstawieniu produktu zawierającego pirydoksynę podczas karmienia piersią, należy wnikliwie porównać korzyści dla dziecka wynikające z karmienia piersią i korzyści dla matki wynikające ze stosowania danego preparatu.⁵⁶⁵⁷