Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Pirydoksyna

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania pirydoksyny

Pirydoksyna (witamina B6) jest substancją o dobrze udokumentowanym profilu bezpieczeństwa, stosowaną od wielu lat w praktyce klinicznej. Dane przedkliniczne pokazują jednak, że w określonych warunkach, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek, może ona wykazywać działania niepożądane. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje oparte na badaniach przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania pirydoksyny.¹

Toksyczność ostra

Pirydoksyna charakteryzuje się niską toksycznością ostrą. W badaniach na zwierzętach ciężkie objawy toksyczne po podaniu pojedynczej dawki występują jedynie przy zastosowaniu bardzo dużych dawek leku.² Witamina B6 w zalecanych dawkach terapeutycznych nie powoduje działań niepożądanych.³

Toksyczność po podaniu przewlekłym

Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym wykazały, że pirydoksyna może wywoływać działania neurotoksyczne przy zastosowaniu wysokich dawek przez dłuższy okres. Doustne podawanie 150-200 mg witaminy B6 (chlorowodorku pirydoksyny) na kilogram masy ciała na dobę przez okres 100-107 dni powodowało u psów szereg objawów neurologicznych:⁴⁵

• ataksję (zaburzenia koordynacji ruchowej)
• osłabienie mięśni
• zaburzenia równowagi
• zmiany zwyrodnieniowe aksonów i osłonek mielinowych

⁶

Ponadto, po podaniu wysokich dawek witaminy B6 w badaniach na zwierzętach obserwowano drgawki oraz zaburzenia koordynacji.⁷⁸

Długotrwałe stosowanie bardzo dużych dawek pirydoksyny (powyżej 2 g/dobę przez 2 miesiące i dłużej) może wywołać neurologiczne działania niepożądane. Zgłaszano wystąpienie uzależnienia po dawkach 200 mg na dobę stosowanych ponad 30 dni.⁹

Działanie mutagenne i rakotwórcze

W warunkach stosowania klinicznego nie należy oczekiwać występowania mutagennego działania pirydoksyny.¹⁰ Dane niekliniczne, uzyskane na podstawie konwencjonalnych badań genotoksyczności i potencjalnych właściwości rakotwórczych, nie wskazują na wystąpienie szczególnego ryzyka u ludzi.¹¹

W dostępnych bazach danych ACGIH, IARC, NIOSH, NTP, OSHA brak informacji na temat działania rakotwórczego pirydoksyny.¹² Nie są dostępne długookresowe badania na zwierzętach dotyczące działania rakotwórczego witaminy B6.¹³

Wyniki badań przedklinicznych dotyczących toksyczności wielokrotnej, genotoksyczności i potencjalnego działania rakotwórczego nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka.¹⁴¹⁵

Toksyczny wpływ na reprodukcję

Wysokie dawki pirydoksyny mogą mieć wpływ na płodność i rozwój płodu. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano:

Wpływ na płodność mężczyzn

U samców szczurów podanie bardzo wysokich dawek witaminy B6 prowadziło do uszkodzenia spermatogenezy.¹⁶¹⁷ Badania przeprowadzone na samcach szczurów wykazały, że wysokie dawki pirydoksyny (250 i 500 mg/kg mc./dzień) podawane przez 2, 4 i 6 tygodni powodowały zmniejszenie ruchliwości plemników, zmiany histopatologiczne jąder, zmniejszenie wielkości jąder i najądrzy.¹⁸

Należy podkreślić, że taki efekt obserwuje się tylko przy zastosowaniu bardzo wysokich dawek pirydoksyny, znacznie przekraczających dawki terapeutyczne.¹⁹²⁰

Wpływ na zarodek i płód

W badaniu embriotoksyczności u szczurów wystąpiły objawy możliwego działania teratogennego.²¹²² Jednak w badaniach na samicach szczurów nie stwierdzono teratogennego wpływu pirydoksyny.²³

W badaniach dotyczących toksycznego wpływu na rozród produktu leczniczego zawierającego równe stężenia doksylaminy wodorobursztynianu i pirydoksyny chlorowodorku u szczurów, toksyczny wpływ na rozwój (w tym zmniejszona przeżywalność w okresie prenatalnym i zmniejszona masa ciała płodów w miocie, zmniejszone kostnienie płodu w częściach dystalnych przednich kończyn) obserwowano tylko w przypadku występowania toksyczności u samic (dawki ponad 60-krotnie większe od maksymalnej zalecanej dawki u ludzi w przeliczeniu na mg/m2). Nie stwierdzono działania teratogennego.²⁴²⁵

Bezpieczeństwo produktów zawierających pirydoksynę

Bezpieczeństwo stosowania pirydoksyny u ludzi jest bardzo dobrze udokumentowane. Witamina B6 jest stosowana i dobrze tolerowana od wielu lat w praktyce klinicznej.²⁶²⁷

Stosowanie produktów leczniczych zawierających pirydoksynę zgodnie z zalecanym dawkowaniem nie niesie ze sobą zagrożenia neurotoksycznością ze względu na niewielką zawartość witaminy B6.²⁸²⁹

Ograniczenia badań przedklinicznych

Należy zaznaczyć, że w niektórych przypadkach badania przedkliniczne mają ograniczone znaczenie dla oceny bezpieczeństwa u ludzi:

• Wyniki badań wykonanych na zwierzętach mają niewielkie znaczenie w oszacowaniu bezpieczeństwa klinicznego stosowania produktów zawierających pirydoksynę, ponieważ działanie toksyczne było obserwowane w badaniach nieklinicznych wyłącznie po zastosowaniu dawek znacząco przekraczających dawki terapeutyczne.³⁰
• W badaniach nieklinicznych działanie toksyczne obserwowano jedynie w przypadku narażenia przekraczającego maksymalną ekspozycję u człowieka, co wskazuje na niewielkie znaczenie tych obserwacji w praktyce klinicznej.³¹

Dla niektórych produktów leczniczych zawierających pirydoksynę brak jest kompleksowych danych przedklinicznych. Na przykład:

• Nie przeprowadzono przedklinicznych badań produktu Juvit Multi dotyczących bezpieczeństwa jego stosowania.³²
• Dostępne w piśmiennictwie przedkliniczne dane o bezpieczeństwie składników niektórych produktów nie zawierają informacji, które mają znaczenie dla zalecanego dawkowania oraz stosowania leku.³³³⁴

W przypadku niektórych złożonych produktów leczniczych, ocena bezpieczeństwa jest oparta głównie na danych klinicznych i dokumentacji.³⁵

Podsumowanie danych przedklinicznych

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania pirydoksyny wskazują, że:

1. Pirydoksyna w dawkach terapeutycznych jest dobrze tolerowana i bezpieczna.
2. Toksyczność ostra pirydoksyny jest niska.
3. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek pirydoksyny (znacznie przekraczających dawki terapeutyczne) może prowadzić do objawów neurotoksyczności.
4. Wysokie dawki pirydoksyny mogą wpływać na płodność u samców szczurów.
5. Nie wykazano działania mutagennego ani rakotwórczego pirydoksyny w warunkach stosowania klinicznego.
6. W badaniach toksyczności na rozród działania niepożądane obserwowano jedynie przy dawkach znacznie przekraczających dawki stosowane u ludzi.

Dostępne dane przedkliniczne potwierdzają bezpieczeństwo stosowania pirydoksyny w zalecanych dawkach terapeutycznych.³⁶