Właściwości farmakodynamiczne
Mycobacterium bovis

Mycobacterium bovis – Charakterystyka ogólna

Mycobacterium bovis BCG (Bacillus Calmette-Guérin) to żywy atenuowany szczep, który stanowi podstawę szczepionki przeciw gruźlicy. W szczepionce BCG AJVaccines wykorzystywany jest szczep duński 1331, który podawany jest w ściśle określonych dawkach zależnych od wieku pacjenta. Po rekonstytucji, pojedyncza dawka dla dorosłych i dzieci w wieku 12 miesięcy i starszych (0,1 ml) zawiera 2-8 x 10⁵ CFU (jednostek tworzących kolonie), natomiast dawka dla niemowląt poniżej 12 miesięcy (0,05 ml) zawiera 1-4 x 10⁵ CFU żywego atenuowanego szczepu Mycobacterium bovis BCG.¹

Mechanizm działania Mycobacterium bovis

Szczepionka BCG zawierająca szczep Mycobacterium bovis BCG 1331 należy do grupy farmakoterapeutycznej szczepionek przeciw gruźlicy, żywych i atenuowanych (kod ATC: J 07 AN 01). Podstawowym mechanizmem działania Mycobacterium bovis BCG jest wywołanie odpowiedzi komórkowej organizmu, która zapewnia różny stopień ochrony przed zakażeniem prątkami Mycobacterium tuberculosis.²

Odpowiedź immunologiczna na Mycobacterium bovis

Po podaniu szczepionki BCG AJVaccines zawierającej Mycobacterium bovis, u pacjentów zazwyczaj obserwuje się dodatni wynik próby tuberkulinowej po około 6 tygodniach od szczepienia. Ten dodatni wynik świadczy o wytworzeniu odpowiedzi immunologicznej na szczepienie lub może też wskazywać na wcześniejsze zakażenie prątkami gruźlicy. Należy jednak podkreślić, że zależność między reakcją skórną poszczepienną w próbie tuberkulinowej a faktycznie uzyskanym stopniem ochrony przed zakażeniem gruźlicą pozostaje niejasna.³

Czas trwania odporności

Dokładny czas utrzymywania się odporności po szczepieniu szczepem Mycobacterium bovis BCG nie został precyzyjnie określony. Badania wskazują jednak, że odpowiedź immunologiczna i ochrona przed zakażeniem może ulegać osłabieniu po około 10 latach od szczepienia, co ma istotne znaczenie kliniczne przy planowaniu długoterminowej profilaktyki przeciwgruźliczej.⁴

Wrażliwość antybiotykowa Mycobacterium bovis BCG

Znajomość profilu wrażliwości szczepu Mycobacterium bovis BCG na leki przeciwgruźlicze ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w przypadkach powikłań po szczepieniu, które mogą wymagać interwencji terapeutycznej. Szczep duński 1331 wykorzystywany w szczepionce BCG AJVaccines charakteryzuje się określonym profilem wrażliwości na leki przeciwgruźlicze, co zostało potwierdzone w badaniach z wykorzystaniem metody Bactec 460.⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że szczep duński 1331 Mycobacterium bovis BCG wykazuje całkowitą oporność na pyrazinamid, co ma znaczenie przy potencjalnym leczeniu powikłań po szczepieniu BCG.⁶

Znaczenie kliniczne profilu lekooporności

Znajomość wartości minimalnych stężeń hamujących (MIC) dla poszczególnych leków przeciwgruźliczych ma bezpośrednie przełożenie na postępowanie terapeutyczne w przypadku wystąpienia miejscowych lub ogólnoustrojowych reakcji poszczepiennych wymagających leczenia farmakologicznego. W takich sytuacjach należy uwzględnić naturalną oporność szczepu BCG na pyrazinamid oraz wartości MIC dla pozostałych leków przeciwgruźliczych w celu optymalizacji protokołu leczenia.⁷