Przeciwwskazania stosowania
Mycobacterium bovis

Przeciwwskazania stosowania substancji Mycobacterium bovis

Mycobacterium bovis BCG (Bacillus Calmette-Guérin) w postaci szczepu duńskiego 1331 stanowi żywą atenuowaną substancję czynną wchodzącą w skład szczepionki przeciwgruźliczej BCG Szczepionka AJVaccines. Ze względu na charakterystykę tej substancji, jej stosowanie podlega ścisłym przeciwwskazaniom, które należy brać pod uwagę podczas kwalifikacji pacjenta do szczepienia.¹

Nadwrażliwość na składniki szczepionki

Podstawowym przeciwwskazaniem do podania szczepionki zawierającej Mycobacterium bovis jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. W przypadku stwierdzenia alergii na którykolwiek ze składników, należy bezwzględnie odstąpić od szczepienia.²

Ostre stany chorobowe i infekcje skórne

U pacjentów z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką lub uogólnionymi infekcjami skóry, szczepienie powinno zostać odroczone do czasu ustąpienia objawów. Należy pamiętać, że egzema nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania, jednak w takim przypadku szczepionkę należy podać w miejsce wolne od zmian skórnych, aby uniknąć potencjalnych powikłań.³

Zaburzenia odporności i terapie immunosupresyjne

Mycobacterium bovis jako żywy atenuowany drobnoustrój nie powinien być podawany pacjentom z upośledzoną odpornością. Przeciwwskazane jest stosowanie szczepionki BCG u następujących grup pacjentów:

• Osoby leczone ogólnoustrojowo kortykosteroidami
• Pacjenci poddawani innemu leczeniu immunosupresyjnemu
• Osoby poddawane radioterapii
• Pacjenci z pierwotnymi lub wtórnymi niedoborami odporności

⁴

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że u pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu może dojść do nasilonej reakcji po szczepieniu, z możliwością wystąpienia uogólnionego zakażenia prątkiem BCG. Ryzyko takiego powikłania stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania szczepionki.⁵

Szczególne przeciwwskazania u niemowląt

W przypadku szczepienia niemowląt Mycobacterium bovis, należy uwzględnić dodatkowe przeciwwskazania:

• Niemowlęta narażone na działanie leków immunosupresyjnych in utero
• Niemowlęta eksponowane na leki immunosupresyjne poprzez karmienie piersią

⁶

Szczepionka BCG zawierająca Mycobacterium bovis nie powinna być podawana niemowlętom tak długo, jak istnieje możliwość wpływu leków immunosupresyjnych (np. antagonistów TNF-α stosowanych u matki) na układ odpornościowy dziecka. Konieczna jest w takich przypadkach indywidualna ocena ryzyka i potencjalnych korzyści ze szczepienia.⁷

Choroby nowotworowe

Szczepionka zawierająca Mycobacterium bovis nie powinna być stosowana u pacjentów z nowotworami złośliwymi, takimi jak:

• Chłoniaki
• Białaczki
• Ziarnica złośliwa
• Inne nowotwory układu siateczkowo-śródbłonkowego

⁸

Zakażenie HIV

Substancja Mycobacterium bovis jest przeciwwskazana u osób zakażonych wirusem HIV. Przeciwwskazanie to dotyczy również niemowląt urodzonych przez matki HIV dodatnie. Ze względu na potencjalne ryzyko rozsianego zakażenia prątkiem BCG u osób z upośledzoną odpornością, podanie szczepionki w tej grupie pacjentów jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁹

Nieznany stan odporności

W przypadkach, gdy stan odporności pacjenta nie jest znany lub istnieją wątpliwości co do sprawności jego układu immunologicznego, szczepienie powinno zostać odroczone do czasu określenia stanu odporności. Dotyczy to zarówno dorosłych, jak i dzieci, u których istnieje podejrzenie upośledzenia funkcji układu odpornościowego.¹⁰

Jednoczesne leczenie przeciwgruźlicze

Mycobacterium bovis w formie szczepionki BCG nie powinien być stosowany u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki przeciwgruźlicze. Interakcja między żywym atenuowanym szczepem a lekami przeciwgruźliczymi może prowadzić do obniżenia skuteczności szczepienia oraz zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.¹¹

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie szczepionki z Mycobacterium bovis

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których zaleca się odroczenie szczepienia zawierającego Mycobacterium bovis. Lekarz powinien rozważyć czasowe odradzenie szczepienia w następujących okolicznościach:

1. W okresie ostrych infekcji przebiegających z wysoką gorączką – do czasu ustąpienia objawów
2. Podczas uogólnionych zakażeń skórnych – do czasu wygojenia zmian
3. W przypadku planowanego w najbliższym czasie rozpoczęcia terapii immunosupresyjnej
4. U osób z niewyjaśnionymi zaburzeniami odporności – do czasu przeprowadzenia diagnostyki

¹²

Przy rozważaniu zasadności szczepienia Mycobacterium bovis u pacjentów z grupy ryzyka, lekarz powinien zawsze indywidualnie ocenić potencjalne korzyści wynikające ze szczepienia w stosunku do możliwych zagrożeń. W przypadkach wątpliwych, zaleca się konsultację ze specjalistą w dziedzinie immunologii lub chorób zakaźnych przed podjęciem decyzji o szczepieniu.¹³