Przedawkowanie
Mycobacterium bovis

Mycobacterium bovis BCG, stosowany w szczepionce przeciwgruźliczej BCG Szczepionka AJVaccines (szczep duński 1331, liofilizowany), podawany jest w dawkach 0,1 ml (2-8 x 10^5 CFU) dla dorosłych i dzieci powyżej 12 miesięcy oraz 0,05 ml (1-4 x 10^5 CFU) dla niemowląt poniżej 12 miesięcy. Przedawkowanie preparatu wiąże się z ryzykiem powikłań, w tym ropnego zapalenia węzłów chłonnych, które pojawia się proporcjonalnie do stopnia przekroczenia dawki, oraz nadmiernej blizny w miejscu podania, często z tendencją do keloidów. Dodatkowo, przedawkowanie może wywołać nasilone miejscowe zapalenie skóry, a w ciężkich przypadkach – rozsiane zakażenie prątkami BCG, które manifestuje się gorączką, hepatosplenomegalią, zmianami skórnymi i zajęciem wielu narządów, wymagającym specjalistycznej terapii przeciwprątkowej.

  1. Przedawkowanie substancji Mycobacterium bovis
    1. Skutki przedawkowania
    2. Rozsiane zakażenie prątkami BCG
    3. Czynniki zwiększające ryzyko powikłań po przedawkowaniu
    4. Tabela objawów przedawkowania
    5. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie substancji Mycobacterium bovis

Mycobacterium bovis BCG (Bacillus Calmette-Guérin) to żywy atenuowany szczep bakterii stosowany w szczepionce przeciwgruźliczej BCG. W preparacie BCG Szczepionka AJVaccines wykorzystywany jest szczep duński 1331 w postaci liofilizowanej, który po rekonstytucji zawiera 2-8 x 105 CFU w dawce 0,1 ml dla dorosłych i dzieci w wieku 12 miesięcy i starszych oraz 1-4 x 105 CFU w dawce 0,05 ml dla niemowląt poniżej 12 miesięcy. 1

Skutki przedawkowania

Przedawkowanie preparatu zawierającego Mycobacterium bovis BCG wiąże się z istotnymi zagrożeniami klinicznymi. W przypadku BCG Szczepionka AJVaccines przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do szeregu powikłań, wśród których najczęstsze jest ropne zapalenie węzłów chłonnych. Nadmierna ekspozycja na bakterie BCG znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia tego powikłania. 2

Innym istotnym następstwem przedawkowania jest powstanie nadmiernej blizny w miejscu podania, co może mieć zarówno znaczenie kosmetyczne, jak i kliniczne. Zwiększona liczba żywych prątków BCG na powierzchni skóry może prowadzić do bardziej agresywnej reakcji miejscowej i w konsekwencji do powstania rozleglejszej blizny, niż po prawidłowym dawkowaniu. 3

W przypadkach znacznego przedawkowania szczepionki BCG Szczepionka AJVaccines występuje podwyższone ryzyko niepożądanych powikłań BCG. Powikłania te mogą obejmować zarówno reakcje miejscowe, jak i uogólnione. 4

Rozsiane zakażenie prątkami BCG

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania Mycobacterium bovis jest rozsiane zakażenie prątkami BCG. Jest to poważne powikłanie wymagające specjalistycznego leczenia przeciwprątkowego. W przypadku wystąpienia takiego powikłania, należy wdrożyć odpowiednie leczenie zgodnie z wytycznymi dotyczącymi postępowania w przypadku niepożądanych odczynów poszczepiennych BCG. 5

Czynniki zwiększające ryzyko powikłań po przedawkowaniu

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z upośledzoną odpornością, u których ryzyko powikłań po przedawkowaniu BCG jest znacznie wyższe. Do grupy podwyższonego ryzyka należą pacjenci z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami odporności, osoby zakażone wirusem HIV, pacjenci poddani leczeniu immunosupresyjnemu, a także osoby z chorobami nowotworowymi. W tej grupie pacjentów przedawkowanie może prowadzić do szybkiego rozwoju uogólnionego zakażenia BCG, które może stanowić zagrożenie życia. 6

Tabela objawów przedawkowania

Objaw przedawkowania Opis Uwagi dotyczące dawki
Ropne zapalenie węzłów chłonnych Bolesne powiększenie węzłów chłonnych, najczęściej pachowych, pachwinowych lub szyjnych, z możliwością ropienia i wytworzenia przetoki. Może wystąpić od kilku tygodni do kilku miesięcy po podaniu. Ryzyko wzrasta proporcjonalnie do stopnia przedawkowania
Nadmierna blizna Większa niż typowa blizna w miejscu podania szczepionki, często z przedłużającym się procesem gojenia i tendencją do tworzenia blizny keloidowej. Występuje po każdym przedawkowaniu
Miejscowe zapalenie skóry Nasilony odczyn skórny z zaczerwienieniem, obrzękiem, bolesnością, sączeniem i możliwym owrzodzeniem, przekraczającym typową reakcję poszczepienną. Występuje przy przedawkowaniu, nasilenie zależne od dawki
Rozsiane zakażenie BCG Systemowe rozprzestrzenienie się prątków BCG poza miejsce iniekcji, mogące prowadzić do zajęcia wielu narządów. Objawia się gorączką, ogólnym osłabieniem, powiększeniem wątroby i śledziony, zmianami skórnymi, zajęciem kości, stawów, płuc i innych narządów. Ryzyko znacząco wzrasta przy znacznym przedawkowaniu, szczególnie u osób z upośledzoną odpornością
Zapalenie kości i szpiku Zajęcie tkanki kostnej i szpiku kostnego przez prątki BCG. Objawia się bólem, obrzękiem, ograniczeniem ruchomości okolicznych stawów, może prowadzić do deformacji kości. Rzadkie powikłanie, częstość wzrasta przy znacznym przedawkowaniu
Powikłania urologiczne (przy stosowaniu BCG w leczeniu raka pęcherza moczowego) Ciężkie zapalenie pęcherza moczowego, krwiomocz, bolesne oddawanie moczu, skurcze pęcherza, zapalenie jąder i najądrzy. Nie dotyczy szczepionki, a terapii BCG w leczeniu nowotworów

Należy podkreślić, że powyższe powikłania wymagają wczesnego rozpoznania i odpowiedniego leczenia, które może obejmować zarówno postępowanie miejscowe, jak i ogólnoustrojowe zastosowanie leków przeciwprątkowych. W przypadku rozsianego zakażenia BCG konieczne jest prowadzenie terapii przez specjalistę w dziedzinie chorób zakaźnych lub pulmonologii. 7

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl